Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Американың ерте түпкі халықтары мәдениеті
Early North American Indigenous culture
Каборн Велборн – археологтар анықтаған, Солтүстік Американың тарихи және прототарихи мәдениеті. Бұл мәдениет қазіргі Оңтүстік Индианада орналасқан Энджел басшылығының құлдырауы негізінде пайда болған немесе дамыған мәдениет. Каборн Велборн шамамен 1400 жылы пайда болды және 1700 жылға дейін жоғалып кеткен болуы мүмкін. Каборн Велборн мәдениеті – еуропалықтармен байланысқа дейін Оңтүстік Индиананы соңғы мекендеген түпкі американдықтар. Олардың ұрпақтары еуропалықтармен байланысқа келгеннен кейінгі қай тайпадан шыққандығы әлі анықталған жоқ.
Caborn Welborn was a precontact and proto historic North American culture defined by archaeologists as a Late Mississippian cultural manifestation that grew out of – or built upon the demise of – the Angel chiefdom located in present day southern Indiana. Caborn Welborn developed around 1400 and seems to have disappeared around 1700 CE. The Caborn Welborn culture was the last Native American occupation of southern Indiana prior to European contact. It remains unclear which post contact Native group, if any, are their descendants.
Орналасқан жері
Каборн Уэлборн мәдениеті 80-нен астам нысанды шоғырландырды, олар негізінен Кентукки штатының Женевасынан бастап Салин өзенінің сағасына дейін Уабаш және Огайо өзендері бойындағы қыраттарда орналасқан. Көбісі Огайо мен Уабаш өзендерінің тоғысқан жеріне жақын. Нысандардың мөлшері үлкен ауылдар үшін шамалыдан үлкенге дейін ауыспайды. Көптеген нысандар су тасқынынан жоғары жатқан жазық қыраттарында, әдетте, шалшықтар мен батпақтардың жанында орналасқан. Огайо өзенінің су тасқыны аймағында өзенге параллель табиғи бөгеттердің кең жүйесі бар, ал бөгеттер арасында шалшықтар мен батпақты жерлер орналасқан.
The Caborn Welborn culture created a cluster of more than 80 sites located mostly on ridges along the Wabash and Ohio rivers from Geneva, Kentucky, to the mouth of the Saline River. Most are concentrated near the confluence of the Ohio and Wabash rivers. The sites range in size from to for the larger villages. Most sites are located on the higher flood plain ridges, usually situated near sloughs and swamps. The Ohio River floodplain of this region has an extensive system of natural levees which parallel the river, with sloughs and swampy areas in between the levees.
Сайттар
Ашворт археологиялық орны (12 Po 7) – Индиана штатының Пози округінде орналасқан және 1985 жылы Ұлттық тарихи тізілімге енгізілді. Сүйектер банкі археологиялық орны – Бұл сайт Пози округіндегі Уабаш өзені бойындағы ірі ауыл болған. 19 ғасырда сайттан су шайып, көптеген қабір қалдықтары табылғандықтан "Сүйектер банкі" деп аталды. Ол Caborn Welborn кезеңінің басында, шамамен 1400 жылы пайда болған. Хови көлі Клейн археологиялық орны (12 Po 10) – Сайт Огайо өзеніне жақын, ескі арнадағы көлдің батыс жағалауында орналасқан. Ол шамамен 1400 жылы құрылған. Велборн ауылы археологиялық орны (12 Po 19), сондай-ақ Мерфидің қону орны деп те белгілі – Пози округінде орналасқан.
Ashworth Archaeological Site (12 Po 7) – Located in Posey County, Indiana and placed on the National Historic Register in 1985. Bone Bank site – The site was a large village on the Wabash River in Posey County. It was nicknamed "Bone Bank" for the large number of remains of graves washed out of the site in the 19th century. It was established early in the Caborn Welborn phase, about 1400. Hovey Lake Klein Archeological Site (12 Po 10) – The site is located on the west bank of a backwater lake near the Ohio River. It was established about 1400. Welborn Village Archeological Site (12 Po 19), also known as the Murphy's Landing site – located in Posey County.
Уақыт шкаласы
Кэборн Велборн мәдениетінің ішкі уақытша жіктелуі, керамикалық әшекейлік белгілері мен еуропалық сауда тауарларының болуына негізделген. Бөлімшелер, мерзімдер, маркерлер және орналасқан жерлер: Кейінгі Кэборн Велборн 1600–1700 жылдар. Тарихи кезең. Еуропалық сауда тауарларының болуы. Орналасқан жерлері: Slack Farm, Murphy, Cummings және Blackburn. Ортаңғы Кэборн Велборн 1450–1600 жылдар. Орналасқан жерлері: Slack Farm, Mulligan, Caborn, Alzey, Hart, Hooper, Ries Hasting, 15He37.1, 15He38, 15Un101 және 15Un96. Алғашқы Кэборн Велборн 1400–1450 жылдар. Angel-ден Кэборн Велборнға өту кезеңі. Орналасқан жерлері: Slack Farm, Murphy, Welborn, Mann, Hovey Lake және Gough.
An internal temporal subdivision for the Caborn Welborn culture, based on ceramic decorative attributes and the presence of European trade goods. Subdivisions Dates Markers and sites Late Caborn Welborn 1600–1700 Protohistoric period. Presence of European trade goods. Sites include Slack Farm, Murphy, Cummings and Blackburn. Middle Caborn Welborn 1450–1600 Sites include Slack Farm, Mulligan, Caborn, Alzey, Hart, Hooper, Ries Hasting, Sites 15He37.1, 15He38, 15Un101, and 15Un96. Early Caborn Welborn 1400–1450 Angel to Caborn Welborn transition. Sites include Slack Farm, Murphy, Welborn, Mann, Hovey Lake and Gough
Керамика
Caborn Welborn әйелдері жасаған қыш ыдыстар саздан жолақтап жасалып, содан кейін қыш өнеркәсібімен тегістелген, бұл Шығыс Америка аймағындағы басқа да қыш ыдыстар сияқты, онда қыш дөңгелегі белгісіз болған. Көбінесе кездесетін ыдыс пішіндеріне құмыралар, тостағандар, табақтар, тарелкалар және түтікшелер жатады. Көптеген құмыралардың дөңгелек мойны және белдікшелі тұтқалары бар жиектері болады. Caborn Welborn табылған жерлердегі қыш ыдыстардың көпшілігі Миссисиппи жазығы және Белл жазығы деп аталатын түрлерге жатады, олар Огайо және Миссисипи өзендерінің аңғарларындағы көптеген Миссисиппи мәдениеттеріне тән. Олар қызғылт сары түсті, құрамында ұсатылған мидия қабығының ірі бөлшектері болады және басқа түрлерге қарағанда тегіс және жылтыр емес. Кейбір ерекше қыш ыдыстар мен әшекейлері Caborn Welborn халқын басқа мәдениеттерден ерекшелендіреді. Caborn Welborn Decorated, Kimmswick Fabric Impressed және Kimmswick Plain – бұл Caborn Welborn жерлерінде жиі кездесетін және мәдениеттің айқын белгілері болып табылатын түрлер. Адам және жануарлардың суреттері салынған құмыралар да Caborn Welborn жерлерінде көптеп табылады. Кейбіреулерінде адам немесе жануардың басы, кейде құйрығы болады, ал басқалары аяқ-қолдарды бейнелейтін қыш тіректермен бірге бас пішіндес. Caborn Welborn Decorated, ең көп таралған әшекейленген керамика стилі, құмыра пішіндерінің иықтарында ойылған немесе тесілген сызықтармен сипатталады. Басқа, сирек кездесетін түрлер төменгі Огайо аймағындағы алдыңғы мәдениеттермен байланысты және кең Миссисиппи әлемімен, әсіресе Орталық Миссисипи аймағы және Онеота мәдениетімен байланысын көрсетеді. Бұл түрлерге: Old Town Red, O'Byam Incised/Engraved, Manly Punctate, Angel/Kincaid Negative Painted, Beckwith Incised, Barton Incised, Ranch Incised Like, Parkin Punctate, Campbell Punctate, Walls Engraved және Vernon Paul Applique жатады.
Pottery made by the Caborn Welborn women was built up from strips of clay, and then smoothed out by the potter, much like other pottery in the Eastern America area, where the potters wheel was unknown. Common vessel shapes include jars, bowls, pans, plates and funnels. Most jars tend to have rims with rounded necks and strap handles. The majority of the pottery found at Caborn Welborn sites are of the kinds known as Mississippian Plain and Bell Plain, which are varieties very common to most Mississippian cultures throughout the Ohio and Mississippi River valleys. It was buff colored, contains large fragments of ground mussel shell as a tempering agent, and is not as smooth and polished as other varieties. Certain unique kinds of pottery and decorations define the Caborn Welborn people as distinct from other cultures. Caborn Welborn Decorated, Kimmswick Fabric Impressed, and Kimmswick Plain are varieties which are present in greater frequencies in Caborn Welborn sites, and are hallmarks of the culture. Effigy jars, both of humans and animals, are also common in Caborn Welborn sites. Some have a human or animal head and sometimes a tail attached to the rim, others are shaped into the forms of heads, with attached clay lugs to represent limbs. Caborn Welborn Decorated, the most commonly found decorated ceramic style, is characterized by incised or punctated lines on the shoulders of the jar forms. Other less common varieties found are indicative of continuity from preceding Lower Ohio Valley cultures and contact with the wider Mississippian world, especially the Central Mississippi valley and the Oneota culture. These types include Old Town Red, O'Byam Incised/Engraved, Manly Punctate, Angel/Kincaid Negative Painted, Beckwith Incised, Barton Incised, Ranch Incised Like, Parkin Punctate, Campbell Punctate, Walls Engraved, and Vernon Paul Applique.
Ауыл шаруашылығы және азық-түлік
Каборн Велборн халқы жүгері егісімен және Америкадан шыққан басқа да азық-түлік дақылдарымен, мысалы, бұршақ, қабақ, күнбағыс және лақ егісімен тығыз айналысты. Бұршақтың олардың тағамына енуі, Caborn Welborn халқынан бұрын болған деп саналатын Angel Phase халқының құрып кетуінен кейін болды. Бұл жүгеріге бай тамақтарына қосылатын құнды ақуыз көзі болған еді. Жүгеріде лизин және триптофан сияқты аминқышқылдары жетіспейді, ал организм ақуыздар мен никотин қышқылы жасау үшін олар қажет, бірақ бұршақта олардың екеуі де бар; сондықтан екеуі де толыққанды ақуыздар мен теңгерімді диета құру үшін үйлеседі. Олар гикори, қара жаңғақ, пекан және емен сияқты әртүрлі жаңғақтардың, сондай-ақ персимон, павапа және алма сияқты ет тәрізді жемістер мен жидектерді қоса, жергілікті жабайы тағамдарды жинады. Аққұйрықты бұғы, бизон, үйрек, қоян, түйеқұс, опоссум және суыр аң аулау олардың тағамына маңызды ақуыз қосты. Бірақ, Орталық Миссисипи аңғарындағы басқа Миссисип халқынан айырмашылығы, олар балық пен су құстарын көп мөлшерде жемеді.
The people of Caborn Welborn were intensely involved in maize agriculture, as well as other food crops originating in the Americas, such as beans, squash, sunflowers and gourds. The addition of beans to their diet came after the demise of the Angel Phase peoples thought to have preceded the Caborn Welborn. It would have been a valuable source of protein to add to their maize rich diet. Maize lacks the amino acids lysine and tryptophan, which the body needs to make proteins and niacin, but beans contain both; therefore together the two foods combine to make complete proteins and a balanced diet. They collected local wild foodstuffs, including a variety of nuts such as hickory, black walnut, pecans, and acorns, as well as fleshy fruits and berries such as persimmon, pawpaw and plums. The hunting of whitetail deer, bison, squirrel, rabbit, turkey, opossum and beaver added vital protein to their diet. But, unlike other Mississippian peoples in the central Mississippi Valley, they did not eat quantities of fish and waterfowl as part of their diet.
Еуропалық сауда тауарлары
Каборн Велборн мәдениетінің соңғы кезеңінде еуропалық сауда тауарлары қабірлерге қойылатын заттардың ішіне енді. Оларға мыс және қола түтіктер, шыны мұныштар мен білезіктер кірді. Дегенмен, бұл еуропалықтармен тікелей байланыс болғанын көрсете бермейді. Бұл тауарлар ғасырлар бойы басқа аймақтардан теңіз қабықтары мен жергілікті мыс сияқты сирек кездесетін материалдарды әкелген сауда жолдары арқылы, жергілікті саудагерлермен Каборн Велборн аймағына жеткен болуы мүмкін. Бірақ осы саудагерлермен бірге шешек және қызылша сияқты еуропалық жұқпалы аурулар да тарады, олар еуропалықтардың өзі келмес бұрын-ақ Америка құрлықтарына еніп кеткен. Жаңа еуропалық ауруларға иммунитеті болмағандықтан, көптеген жергілікті мәдениеттер еуропалықтармен тікелей физикалық байланысқа түспей тұрып, құрып қалды немесе күйреп кетті. Каборн Велборн мәдениеті де осындай мәдениеттердің бірі.
By the final phase of Caborn Welborn culture, European trade items began to be included among grave goods. These included copper and brass tubes, glass beads, and bracelets. This is not indicative of direct European contact, however. The items could have made their way to the Caborn Welborn area by the native traders along the routes which had brought exotic materials such as marine shells and native copper from other regions to the area for centuries. But with the traders contracted and carried European diseases such as smallpox and measles, which generally penetrated the American continents far in advance of European manned expeditions. With little or no immunity to the new European diseases, many Native cultures died or were severely disrupted before the Europeans made direct physical contact with them. The Caborn Welborn culture is one such group.