Кіріспе

Жабысқыштың түрі. Резеңке цементі (британдық ағылшын тілінде – cow gum) – қолдану үшін жеткілікті сұйық болуын қамтамасыз ету үшін ацетон, гексан, гептан немесе толуол сияқты еріткіште араластырылған серпімді полимерлерден (әдетте латекс) жасалған жабысқыш. Бұл оны кептіретін жабысқыштар класына жатқызады: еріткіштер жылдам буланып, резеңке қатаяды, нәтижесінде берік, бірақ иілгіш байланыс пайда болады.

Құрамы

Резеңке цементі – қатты резеңкені ерітетін ұшқыш еріткіштің қарапайым қоспасы. Цемент қолданылғанда еріткіш буланып кетеді, ал резеңке жабыстырғыш ретінде қалады. Кез келген резеңке (алдын ала вулканизацияланған немесе емес) қолданылуы мүмкін. Қолданылатын резеңке табиғи резеңке, мастика немесе арабика резеңкесі болуы мүмкін. Бастапқыда қолданылған еріткіштердің ішінде хлороформ мен бензол болған. Қоспаға көбінесе аздаған спирт қосылады. АҚШ-та қолданылатын қазіргі құрамында n-гептан бар. Ұлыбританияда "Marabu Fixogum" ацетонды, ал "Copydex" аммиакты пайдаланады. Көптеген арнайы құралымдар резеңкенің байланысын жақсартуға арналған қатайтқыштар және/немесе вулканизациялаушы заттарды қамтиды. Аммиакпен тұрақтандырылған су негізді формулалар да қолжетімді.

Қолданылуы

Резеңке цементі қолөнер бұйымдарын жасауда жиі қолданылады, себебі мұнда желімді оңай және бұзбай алып тастау қажеттілігі туады. Мысалы, резеңке цемент өшірілетін қаламдардағы белгілеу сұйықтығы ретінде пайдаланылады. Резеңке цементтері қағазды зақымдамай немесе желім іздерін қалдырмай, оңай қабығынан айырылуға немесе сүртіліп тазалануға арналғандықтан, артық цементті жою қажет болатын жабыстыру жұмыстарына өте ыңғайлы. Бұған қоса, ол паста сияқты бүлініп кетпейді. Ескі үлгідегі резеңке цементтерінің pH көрсеткіші төмен болғандықтан (оларды қышқылды етеді) және фотосуреттер мен қағаздың уақыт өте келе бүлінуіне себеп болатындықтан, архивтік тұрақты жабысқақ деп есептелмейді. Ал қазіргі заманғы резеңке цементтері қышқылсыз жасалған, сондықтан оларды архивтік мақсаттар үшін пайдалануға болады. Резеңке цементін жұмсартатын сұйықтықтар да бар, олар ыдыстан буланып кеткен еріткішті алмастыруға немесе қалған желімді жоюға қолданылады.

Қауіптер

Резеңке цементінде қолданылатын еріткіштер белгілі бір қауіптер тудырады, оның ішінде тұтанғыштық және ингалятор ретінде қолдану мүмкіндігі. Сондықтан, кез келген еріткіштер бар жабысқаш заттар сияқты, резеңке цементті жақсы желдетілетін жерде қолдану керек. Сондай-ақ, n-гептан және n-гексан өте тұтанғыш болғандықтан, жылу көздерінен сақтану қажет. Ацетон қосылған резеңке цемент және резеңке цементті жұқартатын сұйықтықтар жылтыратылған беттерді және көптеген пластиктерді зақымдайды.