Кіріспе
Ортақ синтетикалық полимер
+ Mechanical properties Elongation at break 20–40% Notch test 2–5 kJ/m2 Glass Transition Temperature 82 °C (180 °F) Melting point 100 °C (212 °F) to 260 °C (500 °F) colloquial: vinyl or polyvinyl; abbreviated: PVC With cotton or linen, it is used in the production of canvas. Polyvinyl chloride is a white, brittle solid. It is insoluble in all solvents but swells in its monomer and some chlorinated hydrocarbon solvents. Discovery
PVC was synthesized in 1872 by German chemist Eugen Baumann after extended investigation and experimentation. The polymer appeared as a white solid inside a flask of vinyl chloride that had been left on a shelf sheltered from sunlight for four weeks. In the early 20th century, the Russian chemist Ivan Ostromislensky and Fritz Klatte of the German chemical company Griesheim Elektron both attempted to use PVC in commercial products, but difficulties in processing the rigid, sometimes brittle polymer thwarted their efforts. Waldo Semon and the B. F. Goodrich Company developed a method in 1926 to plasticize PVC by blending it with various additives, including the use of dibutyl phthalate by 1933. Production
Polyvinyl chloride is produced by polymerization of the vinyl chloride monomer (VCM), as shown. About 80% of production involves suspension polymerization. Emulsion polymerization accounts for about 12%, and bulk polymerization accounts for 8%. Suspension polymerization produces particles with average diameters of 100–180 μm, whereas emulsion polymerization gives much smaller particles of average size around 0.2 μm. VCM and water are introduced into the reactor along with a polymerization initiator and other additives. The contents of the reaction vessel are pressurized and continually mixed to maintain the suspension and ensure a uniform particle size of the PVC resin. The reaction is exothermic and thus requires cooling. As the volume is reduced during the reaction (PVC is denser than VCM), water is continually added to the mixture to maintain the suspension. PVC may be manufactured from ethylene, which can be produced from either naphtha or ethane feedstock. Microstructure
The polymers are linear and are strong. The monomers are mainly arranged head to tail, meaning that chloride is located on alternating carbon centres. PVC has mainly an atactic stereochemistry, which means that the relative stereochemistry of the chloride centres are random. Some degree of syndiotacticity of the chain gives a few percent crystallinity that is influential on the properties of the material. About 57% of the mass of PVC is chlorine. The presence of chloride groups gives the polymer very different properties from the structurally related material polyethylene. At 1.4 g/cm3, PVC's density is also higher than for these structurally related plastics such as polyethylene (0.88–0.96 g/cm3) and polymethylmethacrylate (1.18 g/cm3). Producers
About half of the world's PVC production capacity is in China, despite the closure of many Chinese PVC plants due to issues complying with environmental regulations and poor capacities of scale. The largest single producer of PVC as of 2018 is Shin Etsu Chemical of Japan, with a global share of around 30%. The choice of additives used for the PVC finished product is controlled by the cost performance requirements of the end use specification (underground pipe, window frames, intravenous tubing and flooring all have very different ingredients to suit their performance requirements). Previously, polychlorinated biphenyls (PCBs) were added to certain PVC products as flame retardants and stabilizers. Plasticizers
Among the common plastics, PVC is unique in its acceptance of large amounts of plasticizer with gradual changes in physical properties from a rigid solid to a soft gel, and almost 90% of all plasticizer production is used in making flexible PVC. The majority is used in films and cable sheathing. Flexible PVC can consist of over 85% plasticizer by mass, however unplasticized PVC (UPVC) should not contain any. Plasticizer content (% DINP by weight) Specific gravity (20 °C) Shore hardness (type A, 15 s) Flexural stiffness (Mpa) Tensile strength (Mpa) Elongation at break (%) Example applications Rigid 0 1.4 900 41 <15 Unplasticized PVC (UPVC): window frames and sills, doors, rigid pipe Semi rigid 25 1.26 94 69 31 225 Vinyl flooring, flexible pipe, thin films (stretch wrap), advertising banners Flexible 33 1.22 84 12 21 295 Wire and cable insulation, flexible pipe Very Flexible 44 1.17 66 3.4 14 400 Boots and clothing, inflatables, Extremely Flexible 86 1.02 < 10 Fishing lures (soft plastic bait), polymer clay, plastisol inks
+ Механикалық қасиеттер Жыртылғандағы созу 20–40% Нотч сынағы 2–5 кДж/м2 Шыныға ауысу температурасы 82 °C (180 °F) Еріту температурасы 100 °C (212 °F) – 260 °C (500 °F) дейін Жалпы қолданыс: винил немесе поливинил; аббревиатурасы: ПВХ Мақта немесе зығырмен қолданылғанда, кенеп жасауға пайдаланылады. Поливинилхлорид – ақ түсті, нағыз қатты зат. Ол ешқандай еріткіште ерімейді, бірақ мономеры мен кейбір хлорланған көмірсутектерде ісінеді. Анықталуы PVC 1872 жылы неміс химигі Эуген Бауман ұзақ зерттеулер мен тәжірибелерден кейін синтездеген. Полимер винилхлоридтің құтылқасында ақ түсті қатты зат ретінде пайда болды, ол төрт апта бойы күн сәулесінен қорғалған сөреде тұрған. 20 ғасырдың басында орыс химигі Иван Остромисленский және неміс химиялық компаниясы Griesheim Elektron компаниясының Фриц Клатте ПВХ-ты коммерциялық өнімдерде қолдануға тырысты, бірақ қатты, кейде сынғыш полимерді өңдеудегі қиындықтар олардың күш-жігерін тоқтатты. Уолдо Семон және B. F. Goodrich компаниясы 1926 жылы ПВХ-ты әртүрлі қоспалармен араластырып, пластикалық ету әдісін жасады, 1933 жылы дибутилфталатты қолдану осыған жатты. Өндіріс Поливинилхлорид винилхлорид мономерынің (ВХМ) полимерленуі арқылы өндіріледі. Өндірістің шамамен 80% суспензиялық полимерленуді құрайды. Эмульсиялық полимерлену шамамен 12% құрайды, ал көлемдік полимерлену 8% құрайды. Суспензиялық полимерлену орташа диаметрі 100–180 мкм бөлшектерді шығарады, ал эмульсиялық полимерлену орташа мөлшері шамамен 0,2 мкм болатын әлдеқайда кішкентай бөлшектерді береді. ВХМ және су реакторға полимерлену инициаторы және басқа қоспалармен бірге енгізіледі. Реакциялық ыдыстың ішіндегісі қысыммен және үнемі араластырылып, суспензияны сақтау және ПВХ шайырының біркелкі бөлшек мөлшерін қамтамасыз ету үшін жүргізіледі. Реакция экзотермиялық, сондықтан салқындату қажет. Реакция кезінде көлем азаяды (ПВХ ВХМ-нан тығыз), суды үнемі қоспаға қосып, суспензияны сақтау керек. ПВХ этиленнен жасалуы мүмкін, ал этилен нафтадан немесе этандан өндіріледі. Микроқұрылым Полимерлер сызықтық және берік. Мономерлер басымен-құйрыққа қарай орналасқан, яғни хлорид алма-кезек көміртек орталықтарында орналасқан. ПВХ негізінен атактикалық стереохимияға ие, яғни хлорид орталықтарының салыстырмалы стереохимиясы кездейсоқ. Тізбектің белгілі бір синдиотактикалық дәрежесі материалдың қасиеттеріне әсер ететін бірнеше пайыздық кристаллизмді береді. ПВХ массасының шамамен 57% хлор. Хлорид тобының болуы полимерге құрылымдық жағынан ұқсас полиэтиленге қарағанда мүлдем басқа қасиеттер береді. 1,4 г/см3 тығыздығымен ПВХ полиэтилен (0,88–0,96 г/см3) және полиметилметакрилат (1,18 г/см3) сияқты осы құрылыммен байланысты пластиктерден жоғары. Өндірушілер Әлемдік ПВХ өндірісінің шамамен жартысы Қытайда, көптеген қытайлық ПВХ зауыттары экологиялық ережелерге сәйкес келмеуі және өндірістік қуаттың жеткіліксіздігіне байланысты жабылып қалған. 2018 жылғы жағдай бойынша ПВХ-ның ең ірі өндірушісі Жапонияның Shin Etsu Chemical компаниясы, оның әлемдік үлесі шамамен 30% құрайды. ПВХ дайын өнімі үшін қолданылатын қоспалардың таңдалуы соңғы қолдану ерекшеліктерінің шығын-тиімділік талаптарымен реттеледі (жер асты құбырлары, терезелер, ішек құбырлары және едендердің әрқайсысы олардың өнімділік талаптарына сәйкес келетін әртүрлі ингредиенттерге ие). Бұрын полихлорлы бифенилдер (ПХБ) кейбір ПВХ өнімдеріне отты баяулатушы және тұрақтандырғыш ретінде қосылған. Пластификаторлар Жалпы пластиктердің ішінде ПВХ физикалық қасиеттері бірте-бірте өзгеретін және берік қатты денеден жұмсақ гельге айналатын пластификаторлардың көп мөлшерін қабылдауымен ерекшеленеді, ал барлық пластификатор өндірісінің 90% иілгіш ПВХ жасау үшін қолданылады. Көбінесе пленкалар мен кабельдік қаптамалар үшін қолданылады. Иілгіш ПВХ-да массалық үлесі 85%-дан астам пластификатор болуы мүмкін, бірақ пластикалық етелмеген ПВХ (UPVC) ондай болмауы керек. Пластификатордың мөлшері (% DINP салмағы бойынша) Уақытша ауырлық (20 °C) Жағалаудың қаттылығы (А түрі, 15 с) Иілгіштік қатаңдығы (МПа) Тартылу беріктігі (МПа) Жыртылғандағы созу (%) Мысалдар Қатты 0 1.4 900 41 <15 Пластикалық етелмеген ПВХ (UPVC): терезе жақтаулары мен табалдырықтары, есіктер, қатты құбырлар Жартылай қатты 25 1.26 94 69 31 225 Винил едендері, иілгіш құбырлар, жұқа пленкалар (созылатын қаптама), жарнамалық баннерлер Иілгіш 33 1.22 84 12 21 295 Сымдар мен кабельдердің оқшаулауы, иілгіш құбырлар Өте иілгіш 44 1.17 66 3.4 14 400 Бутстар мен киімдер, үрлемелі бұйымдар, Ең иілгіш 86 1.02 <10 14 400 Балық аулау үшін жасалған жалған жәндіктер (жұмсақ пластик әйелдер), полимерлік саз, пластизольдік бояулар.
+ Mechanical properties Elongation at break 20–40% Notch test 2–5 kJ/m2 Glass Transition Temperature 82 °C (180 °F) Melting point 100 °C (212 °F) to 260 °C (500 °F) colloquial: vinyl or polyvinyl; abbreviated: PVC With cotton or linen, it is used in the production of canvas. Polyvinyl chloride is a white, brittle solid. It is insoluble in all solvents but swells in its monomer and some chlorinated hydrocarbon solvents. Discovery
PVC was synthesized in 1872 by German chemist Eugen Baumann after extended investigation and experimentation. The polymer appeared as a white solid inside a flask of vinyl chloride that had been left on a shelf sheltered from sunlight for four weeks. In the early 20th century, the Russian chemist Ivan Ostromislensky and Fritz Klatte of the German chemical company Griesheim Elektron both attempted to use PVC in commercial products, but difficulties in processing the rigid, sometimes brittle polymer thwarted their efforts. Waldo Semon and the B. F. Goodrich Company developed a method in 1926 to plasticize PVC by blending it with various additives, including the use of dibutyl phthalate by 1933. Production
Polyvinyl chloride is produced by polymerization of the vinyl chloride monomer (VCM), as shown. About 80% of production involves suspension polymerization. Emulsion polymerization accounts for about 12%, and bulk polymerization accounts for 8%. Suspension polymerization produces particles with average diameters of 100–180 μm, whereas emulsion polymerization gives much smaller particles of average size around 0.2 μm. VCM and water are introduced into the reactor along with a polymerization initiator and other additives. The contents of the reaction vessel are pressurized and continually mixed to maintain the suspension and ensure a uniform particle size of the PVC resin. The reaction is exothermic and thus requires cooling. As the volume is reduced during the reaction (PVC is denser than VCM), water is continually added to the mixture to maintain the suspension. PVC may be manufactured from ethylene, which can be produced from either naphtha or ethane feedstock. Microstructure
The polymers are linear and are strong. The monomers are mainly arranged head to tail, meaning that chloride is located on alternating carbon centres. PVC has mainly an atactic stereochemistry, which means that the relative stereochemistry of the chloride centres are random. Some degree of syndiotacticity of the chain gives a few percent crystallinity that is influential on the properties of the material. About 57% of the mass of PVC is chlorine. The presence of chloride groups gives the polymer very different properties from the structurally related material polyethylene. At 1.4 g/cm3, PVC's density is also higher than for these structurally related plastics such as polyethylene (0.88–0.96 g/cm3) and polymethylmethacrylate (1.18 g/cm3). Producers
About half of the world's PVC production capacity is in China, despite the closure of many Chinese PVC plants due to issues complying with environmental regulations and poor capacities of scale. The largest single producer of PVC as of 2018 is Shin Etsu Chemical of Japan, with a global share of around 30%. The choice of additives used for the PVC finished product is controlled by the cost performance requirements of the end use specification (underground pipe, window frames, intravenous tubing and flooring all have very different ingredients to suit their performance requirements). Previously, polychlorinated biphenyls (PCBs) were added to certain PVC products as flame retardants and stabilizers. Plasticizers
Among the common plastics, PVC is unique in its acceptance of large amounts of plasticizer with gradual changes in physical properties from a rigid solid to a soft gel, and almost 90% of all plasticizer production is used in making flexible PVC. The majority is used in films and cable sheathing. Flexible PVC can consist of over 85% plasticizer by mass, however unplasticized PVC (UPVC) should not contain any. Plasticizer content (% DINP by weight) Specific gravity (20 °C) Shore hardness (type A, 15 s) Flexural stiffness (Mpa) Tensile strength (Mpa) Elongation at break (%) Example applications Rigid 0 1.4 900 41 <15 Unplasticized PVC (UPVC): window frames and sills, doors, rigid pipe Semi rigid 25 1.26 94 69 31 225 Vinyl flooring, flexible pipe, thin films (stretch wrap), advertising banners Flexible 33 1.22 84 12 21 295 Wire and cable insulation, flexible pipe Very Flexible 44 1.17 66 3.4 14 400 Boots and clothing, inflatables, Extremely Flexible 86 1.02 < 10 Fishing lures (soft plastic bait), polymer clay, plastisol inks
Фталаттар
ПВХ-та қолданылатын пластификаторлардың ең көп таралған класы – фталаттар, олар фталь қышқылының диэстерлері болып табылады. Фталаттар молекулалық салмағына қарай жоғары және төмен деп жіктеледі. Bis(2-этилгексил) фталат (DEHP) және дибутил фталат (DBP) сияқты төмен молекулалық салмақты фталаттар денсаулыққа қауіптірек және көбінесе қолданудан алынып тасталып жатыр. Диизононил фталат (DINP) және диизодецил фталат (DIDP) сияқты жоғары молекулалық салмақты фталаттар, әдетте, қауіпсіз деп есептеледі. DEHP пен ПВХ комбинациясы қан қаптарын жасау үшін өте қолайлы екені дәлелденді, себебі DEHP қызыл қан жасушаларын тұрақтандырып, гемолизді (қызыл қан жасушаларының жарылуын) азайтады. Алайда, DEHP Еуропада күшейтілген бақылауда. Фталаттарға байланысты ықтимал тәуекелдерді бағалау, әсіресе ПВХ медициналық құрылғыларында DEHP-ті қолдану, Еуропалық Одақ органдарының ғылыми және саяси қарауына түсті. 2010 жылғы 21 наурызда ЕО-ның барлық мемлекеттерінде фталаттарды қамтитын құрылғыларға CMR (карциногендік, мутагендік немесе репродуктивті уытты) ретінде жіктелетін арнайы таңбалау талабы енгізілді. Бұл таңба медицина қызметкерлеріне осы жабдықты қауіпсіз пайдалануға және қажет болған жағдайда, артық әсер ету қаупі бар пациенттерге қажетті сақтық шараларын қабылдауға мүмкіндік беруді мақсат етеді.
Жазулар мен графика
Поливинилхлорид әртүрлі қалыңдықтар мен түстердегі жалпақ табақтар түрінде жасалады. ПВХ жиі материалдың ішкі бөлігінде қуыстар жасау үшін кеңейтіледі, бұл қосымша салмақ пен минималды қосымша шығынсыз қосымша қалыңдық береді (жабық ұяшықты ПВХ көбік тақтасын қараңыз). Табақтарды аралар мен айналмалы кесу жабдықтарымен кеседі. Пластификацияланған ПВХ сондай-ақ жұқа, түсті немесе мөлдір, желімделген пленкаларды өндіру үшін қолданылады, олар жай ғана "винил" деп аталады. Бұл пленкалар әдетте компьютермен басқарылатын кескішпен (винил кескішін қараңыз) кесіледі немесе кең форматты принтерде басылады. Бұл табақтар мен пленкалар түрлі коммерциялық таңбалар, автомобильдерге эстетикалық үшін немесе жарнамалық орау ретінде қолданылатын винил орамалары немесе жарыс жолақтары, сондай-ақ жалпы мақсаттағы жапсырмалар жасау үшін пайдаланылады.
Киім-кешек
ПВХ матасы су өткізбейді, оның ауа райына төзімді қасиеттері көйлектерде, шаңғы құралдарында, аяқ киімдерде, күртелерде және алжапқыштарда қолданылады.
Денсаулық сақтау
Бір рет қолдануға арналған медициналық мақұлдамасы бар ПВХ қосылыстарының екі негізгі қолданыс аймағы – иілгіш контейнерлер мен түтіктер: қан және қан компоненттеріне, зәр жинауға немесе остомия өнімдеріне арналған контейнерлер, сондай-ақ қан алу және қан құю жиынтықтарына, катетерлерге, жүрек-өкпе айналым аппаратына, гемодиализ жиынтықтарына және т.б. қолданылатын түтіктер. Еуропада медициналық құралдардағы ПВХ тұтыну көлемі жылына шамамен 85 000 тоннаға жетеді. Пластмассадан жасалған медициналық құралдардың үштен бірі ПВХ-тан жасалған.
Қалқан
ПВХ жалпы мақсатта қолданылатын сым арқандар мен авиациялық кабельдерді қаптау үшін қысыммен экструзиялануы мүмкін. ПВХ жабынталған сым арқанды қолдану оңай, коррозия мен тозуға төзімді, және көрінуді жақсарту үшін түрлі түстермен белгіленуі мүмкін. Ол әртүрлі салаларда және үй ішінде, сыртта да қолданылады.
Басқа қолданыстар
ПВХ-дан фонограф немесе "винил" пластинкалары жасалады. ПВХ құбырлары металл құбырларға қарағанда арзан болғандықтан, музыкалық аспаптар жасауда олардың орнына қолданылады, әсіресе желді аспаптар жасауда жиі кездеседі – демалысқа арналған немесе контрабас флейтасы сияқты сирек аспаптар үшін. ПВХ құбырларынан жасалған аспап – тонгофон, ол ашық құбырларды флип-флоп немесе осыған ұқсас заттармен ұрып ойнатылатын соққылы аспап. ПВХ сонымен қатар автомобильдің шассисіне жағатын материал ретінде де қолданылады.
Хлорланған ПВХ
ПВХ хлорлау арқылы тиімді түрде өзгертілуі мүмкін, бұл оның хлор мөлшерін 67%-ға немесе одан да жоғары көтереді. Хлорланған поливинилхлорид (ХПВХ) деп аталатын бұл материал, ПВХ суспензиясының сулы ерітіндісін хлорлау арқылы және одан кейін ультракүлгін сәулеге (УФ-сәуле) ұшырату нәтижесінде бос радикалды хлорлау процесі арқылы өндіріледі. Винил өнімдері кең таралған – оларға ойыншықтар, автомобиль интерьерлері, душ шүмектері және еден кіретін сияқты, бастапқыда ауаға химиялық газдар бөліп шығарады. Кейбір зерттеулер көрсеткендей, қосымша заттардың бөлінетін газдары денсаулыққа қатысты проблемаларға әкелуі мүмкін, сондықтан душ шүмектерінде DEHP қолдануға тыйым салу туралы ұсыныстар жасалды, басқа да қолданылу салаларымен қатар. 2004 жылы Швеция және Дания ғалымдарының бірлескен зерттеу тобы балалардағы аллергия мен үй ішіндегі DEHP және винил едендерінде қолданылатын BBzP (бутилбензилфталат) деңгейлері арасындағы статистикалық байланысты анықтады. 2006 жылдың желтоқсан айында Еуропалық Комиссияның Еуропалық химиялық агенттігі BBzP-нің тәуекелдерін бағалаудың соңғы нұсқасын жариялады, онда тұтынушыларға, соның ішінде балаларға қатысты әсерлерге "алаңдаушылық тудырмайды" деген қорытынды жасалды.
Қорғасын
Бұрын қорғасын қосылыстары ПВХ-қа өңдеуге қолайлылықты және тұрақтылықты арттыру үшін кеңінен қосылған, бірақ ПВХ құбырларынан ауыз суға өтетіні анықталған. Еуропада қорғасын негізіндегі тұрақтандырғыштардың қолданылуы тоқтатылған. 2000 жылы басталған VinylPlus ерікті міндеттемесі аясында Еуропалық тұрақтандырушы өндірушілер қауымдастығының (ESPA) мүшелері 2015 жылы қорғасын негізіндегі тұрақтандырғыштарды толығымен алмастырды.
Винилхлорид мономері
1970 жылдардың басында винилхлоридтің (көбінесе винилхлорид мономеры немесе ВКМ деп аталады) канцерогендік қасиеттері поливинилхлорид өндірісіндегі жұмысшылардың қатерлі ісігіне байланысты анықталды. Атап айтқанда, Луисвилл (Кентукки штаты) маңындағы Б.Ф. Гудрич зауытының полимерлеу бөліміндегі жұмысшыларға бауырдың ангиосаркомасы (гемангиосаркома деп те аталады) диагнозы қойылды, бұл сирек кездесетін ауру. Одан бері Австралия, Италия, Германия және Ұлыбританияда жүргізілген ПВХ жұмыскерлерін зерттеулер, винилхлоридке ұшыраудың белгілі бір кәсіби қатерлі ісіктерге әкелетінін көрсетті, соның нәтижесінде ВКМ канцероген екені қабылданды. АҚШ Экологиялық қорғау агенттігінің (EPA) диоксин тізіміндегі мәліметтерге сәйкес, полигондық өрттер диоксиннің қоршаған ортаға түсетін көлемінің одан да үлкен бөлігін құрайды. Халықаралық зерттеулердің шолуы, ашық ауданда қалдықтарды жағудан зардап шеккен аймақтарда диоксиннің жоғары концентрациясы екенін тұрақты түрде анықтайды, ал гомологтарды зерттеген бір зерттеуде диоксин концентрациясы ең жоғары үлгі "ПВХ пиролизіне тән" екені анықталды. Еуропалық Одақтың басқа зерттеулері ПВХ-тың полигондық өрттерде диоксин пайда болуының басым бөлігіне жауапты болуы мүмкін екенін көрсетеді. Әр түрлі зерттеулер жүргізілді, бірақ олардың нәтижелері қарама-қайшы болды. Мысалы, коммерциялық масштабтағы қақпандарды зерттеу, қалдықтардың ПВХ құрамы мен диоксин шығарындылары арасында байланыс жоқ екенін көрсетті. Басқа зерттеулер диоксин пайда болуы мен хлорид мөлшері арасындағы айқын байланысты көрсетті және ПВХ-тың диоксин мен полихлорирленген бифенилдердің (ПХБ) қақпандарда түзілуіне маңызды үлес қосатынын көрсетті. 2007 жылдың ақпан айында АҚШ жасыл құрылыс кеңесінің (USGBC) техникалық және ғылыми кеңесшілер комитеті LEED жасыл құрылыс рейтингісі жүйесі үшін ПВХ-ты қолдануды азайтуға қатысты материалдық кредит туралы есеп жариялады. Есепте "адам денсаулығы мен қоршаған ортаға тигізетін әсерлердің барлық санаттары бойынша ең жақсы немесе ең нашар материал жоқ" делінген, бірақ "диоксин шығарындыларының қаупі ПВХ-ты адам денсаулығына тигізетін ең нашар әсер ететін материалдардың қатарына қояды". Еуропада диоксин пайда болуына жанасу жағдайларының маңыздылығын көптеген зерттеушілер дәлелдеген. Диоксинге ұқсас қосылыстардың пайда болуының ең маңызды факторы – жанатын газдардың температурасы. Оттегі концентрациясы да диоксин пайда болуына әсер етеді, бірақ хлордың мөлшері әсер етпейді. Бірнеше зерттеулер ПВХ-ты қалдықтардан шығару диоксин шығарындыларын айтарлықтай азайта алмайтынын көрсетті. Еуропалық Комиссия 2000 жылдың шілде айында "ПВХ-тың қоршаған ортаға тигізетін мәселелері" тақырыбындағы жасыл құжатты жариялады.
Еуропалық Комиссия тапсырысымен жүргізілген "ПВХ және негізгі бәсекелес материалдардың өмірлік циклдік бағалауы" зерттеуінде "Жақында жүргізілген зерттеулер ПВХ-тың пластикалық қалдықтарды жағу кезінде шығарылатын диоксин мөлшеріне елеулі әсер етпейтінін көрсетті" делінген.
Өнеркәсіптік бастамалар
Еуропада ПВХ қалдықтарын басқарудағы жағдайды 2000 жылы құрылған Vinyl 2010 бақылап келді. Vinyl 2010-ның мақсаты 2010 жылдың соңына дейін Еуропада жылына 200 000 тонна тұтынудан кейінгі ПВХ қалдықтарын қайта өңдеу болды, бірақ бұл басқа немесе арнайы заңнамаларға (мысалы, Еуропалық Одақтың ескірген көлік құралдары, қаптама және электрлік және электрондық жабдықтар туралы директивалары) жататын қалдық ағындарына қатысты емес. 2011 жылдың маусымынан бастап, оның орнына VinylPlus келді, ол тұрақты дамуға қатысты жаңа мақсаттарды қойды. Оның басты мақсаты 2020 жылға дейін жылына 800 000 тонна ПВХ-ты қайта өңдеу, оның ішінде 100 000 тонна "қайта өңдеу қиын" қалдықтарды қамту. Recovinyl ПВХ қалдықтарын жинау және қайта өңдеу процесін жеңілдететін бірден-бір құрал болып табылады. 2016 жылы механикалық түрде қайта өңделген ПВХ көлемі 568 695 тоннаны құрады, ал 2018 жылы ол 739 525 тоннаға дейін өсті. ПВХ қалдықтарының мәселесін шешудің бір жолы – Vinyloop деп аталатын технологияны пайдалану. Бұл ПВХ-ты басқа материалдардан бөліп алу үшін еріткіш қолданылатын механикалық қайта өңдеу процесі. Бұл еріткіш жабық циклде қолданылады, яғни қайта өңделеді. Қайта өңделген ПВХ әртүрлі салаларда қолданылады: бассейнге арналған қаптамалар, аяқ киімнің табандары, шлангтар, туннельдерге арналған диафрагмалар, қапталған маталар, ПВХ парақтары. Қайта өңделген ПВХ-тың бастапқы энергияға қажеттігі дәстүрлі ПВХ-қа қарағанда 46%-ға төмен. Сондықтан қайта өңделген материалдарды пайдалану экологиялық жағдайды жақсартуға көмектеседі. Жер бетінің жылыну әлеуеті 39%-ға төмендейді.
Шектеулер
2005 жылдың қарашасында АҚШ-тағы ең ірі ауруханалар желісінің бірі – «Католиктік денсаулық сақтау Батыс» компаниясы, «Б. Браун Мелсюнгенмен» винилсіз тамыр ішіне салынатын қаптар мен шлангтар жөнінде келісімшартқа қол қойды. 2012 жылдың қаңтар айында АҚШ-тың Батыс жағалауындағы ірі денсаулық сақтау қызметін ұсынатын «Kaiser Permanente» компаниясы ПВХ және ДЭХП типті пластификаторлармен жасалған тамыр ішіне салынатын (IV) медициналық құралдарды сатып алмайтынын хабарлады. 1998 жылы АҚШ Тұтынушылар өнімдерінің қауіпсіздігі комиссиясы (CPSC) өндірушілермен ПВХ-тан жасалған ойыншық сыңғырлауыштардан, тіс қабылдағыштардан, сәби бөтелкелерінің сорғыштарынан және емізікшелерден фталаттарды жою туралы ерікті келісімге келді.
Медицинадағы винил қолғаптар
Пластификацияланған ПВХ медициналық қолғаптарды жасау үшін жиі қолданылатын материал. Винил қолғаптарының икемділігі мен серпімділігі төмен болғандықтан, көптеген ұсынымдар клиникалық күтімде және қолдың шеберлігін қажет ететін, сондай-ақ науқаспен ұзақ уақыт байланысқа түсетін процедуралар үшін латекс немесе нитрил қолғаптарын қолдануды кеңес береді. Винил қолғаптар көптеген химиялық заттарға, оның ішінде глютаралдегид негізіндегі заттарға және жұмыс беттерін дезинфекциялауға немесе қолға арналған антисептиктер жасауға қолданылатын спирттерге төзімсіз келеді. ПВХ құрамындағы қоспалар да аллергиялық контактты дерматит сияқты тері реакцияларын тудыруы мүмкін. Мысалы, антиоксидант бисфенол А, бензизотиазолинон биоциді, пропиленгликоль/адипат полиэстері және этилгексилмалеат.
Тұрақтылық
ПВХ-ның өмірлік циклы, тұрақтылығы және қолданылуы талқыланады. Еуропада 2021 жылғы VinylPlus прогресс баяндамасы бойынша 2020 жылы 731 461 тонна ПВХ қайта өңделген, бұл COVID-19 пандемиясының салдарынан 2019 жылғы көрсеткіштен 5% кемдеуді құрады.