Кіріспе

Варикоцеле – ер адамда мүшелік бездің (ұрық жасушасының) паппинообразды веналық торының қалыптан тыс үлғаюы, ал әйел адамда – эмбриологиялық тұрғыдан ұқсас паппинообразды веналық торының қалыптан тыс, ауырсынулы ісігі; көбінесе таз қысылу синдромы деп аталады. Еркектердегі варикоцеледе бұл веналар торы мүшелік безден қанды жүрекке қайтарады. Қан тамырлары құрсақ қуысынан басталып, сперматозоидтық бағананың бір бөлігі ретінде ішектік канал арқылы төмен қарай жүреді. Варикоцеле барлық еркектердің шамамен 15-20%-ында кездеседі. Ірі варикоцелелер веналар торы түрінде көрінеді және оларды "құрттар қапшығы" деп сипаттауға болады. Варикоцеле кейде еркектердің бедеулігінің себебін анықтау кезінде табылады.

Патофизиология

Көп жағдайда варикоцелемен байланысты ең үлкен алаңдаушылық оның ерлердің көбелекке қабілетіне (фертильділігіне) әсері болып табылады. Варикоцеле мен бедеулік арасындағы байланыс толыққанды түсініксіз. Кейбір еркектер бұл жағдаймен де балалы болады, ал кейбіреулерінің сперматозоидтарының пішіні қалыпты болып, қозғалысы да дұрыс болуы мүмкін, бірақ олардың жұмысқа қабілеті төмендейді. Тағы бір тобында сперматозоидтардың пішіні бұрмаланған немесе жақсы қозғалмайтын түрлері кездеседі. Темекі шегу және глютатион S трансфераза Mu 1 геніндегі мутациялар еркектерді бедеулікке ұшыратуы мүмкін; сондай-ақ бұл факторлар варикоцеленің көбелекке қабілетіне (фертильділігіне) тигізетін әсерін күшейте алады.

Суреттеу

Мойынтірікті дұрыс бағалау үшін қолмен тексеру қажет. Ультрадыбыстық тексеру кезінде, пампиниформды плекстегі тамырлардың диаметрлері және кері ағын өлшенеді. Пациентке тұруға бұйырылады, содан кейін Вальсальва маневрі жасалады. Диаметр қайта өлшенеді және қан ағыны бағытындағы өзгерістер тіркеліп, кері ағынның болуы бағаланады.

Емдеу

Екі ең көп қолданылатын хирургиялық тәсіл – ретроперитонеалды (лапароскопиялық хирургия арқылы іш қуысы), инфраингуиналды/субингуиналды (жамбас астында) және ингуиналды (жамбас арқылы перкутанды эмболизация). Тұрақты хирургиялық араласымның сүексіздікке елеулі әсер етпейтінін көрсететін зерттеулер де бар. 2012 жылғы Кокран шолуы (2021 жылы жаңартылған) варикоцелемен емделген еркектерде ұрықтық қабілеттің жақсаруына қатысты әлсіз, бірақ нақты емес деректерді анықтады. 2015 жылғы мәліметтер бойынша склеротерапияның тиімділігі туралы деректер нақты емес.

Эпидемиология

Ересек еркектердің шамамен 15-20% -ы, еркек бедеулігіне тексерілген еркектердің 35-40% -ы және басқа себептерге байланысты бедеу болған еркектердің шамамен 80% -ында варикоцеле кездеседі.