Кіріспе
Хотын (Хотин, ; Hotin, ; басқа атауларын қараңыз) – Украинаның батыс бөлігіндегі Черновцы облысының Днистров ауданындағы қала. Ол Каменец-Подольскийден оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Хотын қалалық бірлестігінің әкімшілік орталығы болып табылады, ол Украинаның бірлестіктерінің бірі. 2001 жылғы Украина халық санағы бойынша, халқы 11 124 адамды құрайды. Қазіргі халық саны:
Khotyn (Хотин, ; Hotin, ; see other names) is a city in Dnistrovskyi Raion, Chernivtsi Oblast of western Ukraine, located south west of Kamianets Podilskyi. It hosts the administration of Khotyn urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. According to the 2001 Ukrainian census, it has a population of 11,124. Current population:
Khotyn, first chronicled in 1001, is located on the right (southwestern) bank of the Dniester River, and is part of the historical region Bessarabia. Important architectural landmarks within the city include the Khotyn Fortress, constructed in the 13 15th centuries (new fortress started in 1325, major improvements in the 1380s and 1460s), and two 15th century constructions by Moldavia's ruler Stephen the Great: the Prince's Palace (Palatul Domnesc) and the city's clock tower. Historically, the town was part of the Principality of Moldavia (1359–1432, 1459–1538, 1541–1562, 1572–1615, 1617–1620, 1621–1673, 1674–1684, 1699–1712) and the Polish–Lithuanian Commonwealth (1432–1459, 1538–1541, 1562–1572, 1615–1617, 1620–1621, 1673–1674, 1684–1699). For most of the period after 1514, Moldavia was a vassal of the Ottoman Empire, which also ruled Khotyn directly (1711–1812). Subsequently, it was part of the Bessarabia Governorate of the Russian Empire (1812–1917), Moldavian Democratic Republic (1917–1918), Romania (1918–1940, 1941–1944), the Ukrainian Soviet Socialist Republic within the Soviet Union (1940–1941, 1944–1991) and independent Ukraine (1991–present).
Хотын алғаш рет 1001 жылы тарихи деректерде кездеседі. Қала Днестр өзенінің оң (оңтүстік-батыс) жағасында орналасқан және тарихи Бессарабия аймағының бір бөлігі болып табылады. Қаланың маңызды сәулеттік ескерткіштеріне 13-15 ғасырларда салынған Хотын бекінісі (жаңа бекініс 1325 жылы салына бастады, 1380 және 1460 жылдары ірі жаңартулар жүргізілді), сондай-ақ Молдавия билеушісі Ұлы Степанның 15 ғасырда салынған екі құрылысы – Князь сарайы (Palatul Domnesc) және қалалық сағат мұнарасы жатады. Тарихи тұрғыдан алғанда, қала Молдавия княздығының (1359–1432, 1459–1538, 1541–1562, 1572–1615, 1617–1620, 1621–1673, 1674–1684, 1699–1712) және Польша-Литва одағының (1432–1459, 1538–1541, 1562–1572, 1615–1617, 1620–1621, 1673–1674, 1684–1699) құрамына кірген. 1514 жылдан кейін көптеген жылдар бойы Молдавия Осман империясының вассалы болды, ал Осман империясы Хотынды тікелей басқарды (1711–1812). Содан кейін қала Ресей империясының Бессарабия генерал-губернаторлығының (1812–1917), Молдавия демократиялық республикасының (1917–1918), Румынияның (1918–1940, 1941–1944) және КСРО құрамындағы Украина КСР-інің (1940–1941, 1944–1991) және тәуелсіз Украинаның (1991 жылдан қазірге дейін) құрамына кірді.
Khotyn (Хотин, ; Hotin, ; see other names) is a city in Dnistrovskyi Raion, Chernivtsi Oblast of western Ukraine, located south west of Kamianets Podilskyi. It hosts the administration of Khotyn urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. According to the 2001 Ukrainian census, it has a population of 11,124. Current population:
Khotyn, first chronicled in 1001, is located on the right (southwestern) bank of the Dniester River, and is part of the historical region Bessarabia. Important architectural landmarks within the city include the Khotyn Fortress, constructed in the 13 15th centuries (new fortress started in 1325, major improvements in the 1380s and 1460s), and two 15th century constructions by Moldavia's ruler Stephen the Great: the Prince's Palace (Palatul Domnesc) and the city's clock tower. Historically, the town was part of the Principality of Moldavia (1359–1432, 1459–1538, 1541–1562, 1572–1615, 1617–1620, 1621–1673, 1674–1684, 1699–1712) and the Polish–Lithuanian Commonwealth (1432–1459, 1538–1541, 1562–1572, 1615–1617, 1620–1621, 1673–1674, 1684–1699). For most of the period after 1514, Moldavia was a vassal of the Ottoman Empire, which also ruled Khotyn directly (1711–1812). Subsequently, it was part of the Bessarabia Governorate of the Russian Empire (1812–1917), Moldavian Democratic Republic (1917–1918), Romania (1918–1940, 1941–1944), the Ukrainian Soviet Socialist Republic within the Soviet Union (1940–1941, 1944–1991) and independent Ukraine (1991–present).
Атауы
Хотын (Хочим; Хотин; Хотин; ) көптеген мемлекеттер тарапынан басылып алынып, басқарылды, нәтижесінде атауы көп рет өзгерді. Атаудың басқа түрлеріне Чотин немесе Чочжим (әсіресе поляк тілінде) кіреді.
Ерте тарихы: 11-15 ғасырлар
Хотын, Днестрдің үстіндегі жартастарда орналасқан, кейде 1001 жылы айтылған, осыған ұқсас жермен шатастырылады. Археологиялық қазбалар Киев қаласының шамамен жиырма гектар жерді қамтығандығын көрсетті. Кейін ол Галич княздығының және оның ізбасары Галич-Волынь княздығының құрамына кірді. Қала өзеннен өткен маңызды сауда орталығы болды. 13 ғасырда онда генуялық сауда колониясы құрылды. 1812 жылдан 1918 жылға дейін Хотын Бессарабияның он екі, кейін тоғыз уездерінің бірі – Хотын уезінің әкімшілік орталығы болды. 19 ғасырда экономикалық себептер мен Ресейдің отарлау және русификация саясатының нәтижесінде Бессарабияның украин халқы (әсіресе солтүстік бөлігінде) 1810 жылы шамамен 15 000-нан 1917 жылы 200 000-ға дейін (оның жартысынан астамы Хотын уезінің солтүстік жартысында) едәуір өсті, негізінен Подолиядан (Днестр өзенінен ар жақта) көшіп келгендердің есебінен. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хотын уезінің солтүстік-шығыс бөлігі Бессарабияның Австро-Мажарстан империясымен уақытша басып алынған жалғыз аймағы болды.
Қазіргі заманғы тарих: 20 21 ғасырлар
Ресей империясының құлдырауымен Бессарабия 1917 жылы Молдавия Демократиялық Республикасы болып Ресейден тәуелсіздігін жариялады. 1918 жылдың 28 ақпанынан бастап бірнеше ай бойы Хотын және оны қоршаған бірнеше ауылды австриялықтар бақылады. 1918 жылдың сәуір айында Молдавия Демократиялық Республикасы Румыниямен бірігуді ресми түрде жариялады. Румыния мен Австрия 1918 жылдың мамыр айында бейбіт келісімге қол қойды, содан кейін австриялықтар аймақтан шығып кетті. Румыния, бұрынғы Антанта одақтасы, 10 қарашада соғысқа қайта кіргенге дейін, келісімді ресми түрде ратификацияламады. 1919 жылдың қаңтарында Украинаның құрамында болуды қалаған жергілікті украиндықтар көтеріліс ұйымдастырды, оны кейбір совет агитаторлары да қолдады. Одан кейін, 23 қаңтардан 1 ақпанға дейін болған көтеріліс кезінде румын билігі украиндық көтерілісшілерді және олардың жақтастарын қуғынға алып, өлтірді. Хотын көтерілісі румын армиясы тарапынан басып жанылғаннан кейін, Румыния аумақты қайта румыниялауға бағытталған саясатты жүзеге асырды. Ол кезде халық саны шамамен 35 000 адамды құрады. Қала 1940 жылдың 28 маусымына дейін румындықтардың бақылауында болды, содан кейін Бессарабия және Солтүстік Буковинамен бірге Кеңес Одағының басып алуына түсті. 1940 жылдың тамызында Бессарабияның көп бөлігі Кеңес Одағының Молдавия Кеңестік Социалистік Республикасы болып құрылды. Солтүстік Буковина және Хотын маңындағы аймақ Черновцы облысы ретінде Украина Кеңестік Социалистік Республикасына қосылды, ал Бессарабияның оңтүстік бөлігі (Буджак) Ақкерман (кейіннен Измайл) облысы болды. "Барбаросса" операциясынан кейін, Румыния Германияның одақтасы ретінде әрекет еткендіктен, 1941 жылдың шілде айының басында бұл аймақты қайта басып алды. 1944 жылдың наурыз айында Оккупациялық күштер жеңілгеннен кейін, қала совет әскерлері тарапынан қайта басып алынып, Совет Украинасына қайта қосылды. 1991 жылы Кеңес Одағының ыдырауымен және Украинаның тәуелсіздік жариялауымен Хотын жаңадан тәуелсіз Украинаның құрамына кірді. 2000 жылы Украина Министрлер Кабинеті "Хотынская фортеция" (Хотын бекінісі) тарихи-мәдени қорығын құрды. 2002 жылдың қыркүйегінде қала 1000 жылдық мерекесін тойлады.
Ұрыстар
1621 жылы Хотынның бірінші шайқасында Осман II басқарған әскер Адрианопольден Польша шекарасына қарай жылжыды. Түріктер Чекора шайқасындағы жеңісінен кейін поляктар бақылауындағы Украинаны жаулап алуға үлкен үміт артып отырды. Польша-Литва одағының қолбасшысы Ян Карол Ходкевич 1621 жылдың қыркүйегінде шамамен 35 000 сарбазбен Днестрден өтіп, Хотын бекінісін нығайтып, Османлы әскерінің жолын тоқтатты. Бұл өлең орыс әдебиеті тарихында маңызды орынға ие: оның әуенді ямбикалық шумағы қазіргі орыс поэзиясының бастауы ретінде жиі қарастырылады.
Еврейлер зираты
Хотинде АҚШ-тың Америка мұрасын сақтау комиссиясы тізімдеген еврей зираты бар.
Діни ғимарат
Қала маңындағы бекініс аумағында салынған шіркеу кейін түріктермен мешітке айналдырылды.