Кіріспе
"Адам немесе Астроман?" – американдық серф-рок тобы. 1990 жылдардың басында Алабама штатының Оберн қаласында құрылған "Адам немесе Астроман?" тобы келесі онжылдықта танымал болды. Көбінесе аспаптық музыкамен орындалатын бұл топ, Дик Дейл және The Spotnicks сияқты 1960 жылдардың басындағы серф-рок стилін 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басындағы жаңа толқын мен панк-рок дыбыстарымен үйлестірді. "Адам немесе Астроман?" ғылыми фантастика тақырыптарына, аудио үлгілеріне, сирек кездесетін электрондық құрылғыларға (терменвокс және Тесла катушкалары сияқты) және жоғары қарқынды тікелей концерттеріне арналған ескіше көзқарасымен белгілі болды. Олардың Is It Man or Astroman? және Destroy All Astromen! сияқты алғашқы альбомдары дәстүрлі серф-рок аспаптарымен және ғылыми фантастикалық дыбыс үлгілерімен әндерді бастауымен танымал болды, ал EEVIAC және A Spectrum of Infinite Scale сияқты кейінгі альбомдары синтезаторларды, принтерлерді (мысалы, Apple ImageWriter II) және абстрактілі, тәжірибелік дыбыстарын пайдалануымен ерекшеленді. Олардың жазбаларында көбінесе ғылыми фантастика фильмдері мен телешоуларынан алынған дыбыс фрагменттері кездеседі. Топтың атының, жапондық "The Human Vapor" фильмінің АҚШ-тағы постеріндегі "IS HE MAN OR ASTRO MAN?" деген слоганынан алынғанына көптеген адамдар сенеді, бұл сөздер олардың алғашқы альбомының атауына – Is It Man or Astroman? – айналған.
"Man or Astro man?" is an American surf rock group that was formed in Auburn, Alabama in the early 1990s and came to prominence over the following decade. Primarily instrumental, "Man or Astro man?" blended the surf rock style of the early 1960s, like that of Dick Dale and The Spotnicks with the new wave and punk rock sounds of the late 1970s and early 1980s. "Man or Astro man?" was known for their anachronistic dedication to science fiction themes, audio samples, obscure electronic devices (such as theremins and tesla coils), and high energy live performances. Their earlier albums like Is It Man or Astroman? and Destroy All Astromen! were known for their traditional surf rock instrumentation and sci fi sound bite song introductions, whereas their later albums like EEVIAC and A Spectrum of Infinite Scale were known for their use of synthesizers, printers (like the Apple ImageWriter II), and their more abstract, experimental sound. Their recordings were often peppered with sound bites from obscure science fiction films and TV shows. It is largely believed that the group took its name from the poster of the U. S. release of the Japanese film The Human Vapor, which includes the tagline "IS HE MAN OR ASTRO MAN? ", the line seemingly appropriated as the title of their first album, Is It Man or Astroman?.
Мүшелер
Топтың негізгі мүшелері – гитарада және кейде вокалда Стар Кранч (Брайан Коузи), барабанда Birdstuff (Брайан Тисли) және бас-гитарада және электроникада Coco the Electronic Monkey Wizard (Роберт ДельБюено). Топ құрамына жылдар бойы әртүрлі гитаристер кірді, соның ішінде Ұлы шебер Пайдасыз (Дэйв Стренгт), Доктор Делето (Джефф Гудвин), Капитан Зено (Джейсон Рассел) және Декстер Х (Хейден Тайс). 1998 жылы Star Crunch тобынан шығып, рекордтық лейбл (Афина, Джорджия штатында орналасқан WARM Electronic Recordings) басқарды, ал оның орнына Trace Reading (Эрих Хабнер) және Blazar the Probe Handler (Ричи Эдельсон) келді. Топ мүшелерінің нағыз есімдері белгілі болғанымен, топ мүшелері өздерінің нағыз кім екенін ешқашан жарияламады және Жерге серф музыкасын ойнау үшін жіберілген ғарыштан келгендер екендерін мойындайды. Birdstuff сонымен қатар Servotron тобында Z4 OBX атымен, ал The Causey Way тобында Boy Causey ретінде барабан ойнады. Ол St. Vincent, Sound of Humans және The Polyphonic Spree тобымен де бірге ойнады. Астромендерге қосылғанға дейін Декстер Х Supernova тобында ойнаған. Ол сондай-ақ 00zX1 деген атпен Servotron тобының мүшесі болды. МОАМ? тобынан кеткеннен кейін Доктор Делето "Өлімсіз Ли округінің өлтірушілері" тобымен бірге ойнады. Топтың бастапқы құрамы (Star Crunch, Birdstuff және Coco) 2010 жылдың наурыз айынан бастап концерттер беріп қайта бірікті. 2-гитараны Виктор Вектор (Джонни Браунинг) орындады, ол 2011 жылдың басына дейін Sound of Humans (Birdstuff-пен бірге) тобында ойнады, сондай-ақ Jonny and the Shamen және The Other Timelines тобында да өнер көрсетті. Ол ауырғаннан кейін, денсаулығы нашарлап, ойнай алмағандықтан Виктор Вектор кетті. Виктор Вектор кеткеннен кейін, топтың алғашқы әйел мүшесі Авона Нова (Саманта Эрин Полсен, We Versus The Shark тобының бұрынғы гитарисі/вокалисі) 2-гитарист ретінде өнер көрсетіп келеді. 2013 жылы Еуропалық турне кезінде The Octopus Project тобының Джош Ламберт және Ивонн Ламберт оларға көмектесті, себебі Coco the Electronic Monkey Wizard баласының дүниеге келуіне байланысты қолжетімді болмады.
Тарих
Man or Astro man 1993 және 2001 жылдар аралығында он альбом жазды (соның ішінде турдың жалғыз шығарылымы A Spectrum of Finite Scale), сондай-ақ екі CD EP және әртүрлі орындаушылардың жинақтаушы альбомдарына синглдер мен үлестердің көптеген түрлерін қосты. Көптеген синглдер бірнеше түсті винилде шығарылды, кейбіреулері алты түрлі түске ие болды (қараңыз, Мырза Атомның ішінде). 2001 жылы шыққан "Beyond the Black Hole" альбомы олардың бұрынғы "What Remains Inside a Black Hole" альбомының ремикстелген нұсқасы еді. Топ студияда болмағанда, көбінесе концерттерде болып, үздіксіз гастрольдік сапарларда жүрді. Олардың тікелей өнер көрсетулері ғылыми-фантастикалық театрландырылған қойылымдарымен ерекшеленді: топтың барлық мүшелері ғарыш дәуірінің комбинезондарын киді, және көбінесе ғылыми-фантастикалық элементтерді қамтыды. Олар көбінесе "Space Ghost Coast to Coast" тақырып әнін жазғаны үшін мақтау алғанымен, шын мәнінде оны Сонни Шаррок орындаған. Бұл шатасу 1997 жылғы маусымда алғаш рет пайда болған шоудың соңғы тақырыбын және жаңа интерстициалдық музыканы, сондай-ақ бір рет пайда болған, бірақ таныс тақырып әні емес, баламалы ашылу тақырыбын жазғандықтан туындады. Сонымен қатар, 1998 жылы топтан кеткеннен кейін гитарист/вокалист Стар Кранч (Брайан Коузи) танымал Nickelodeon телесериалы "The Adventures of Jimmy Neutron" тақырып әнін жазды және орындады. Ақырында, жазбалар мен гастрольдердің үнемі жүретін жұмысы оларды шаршатып, 2001 жылы "A Spectrum of Infinite Scale" турнесі аяқталғаннан кейін топ ұзақ үзіліске шықты. 2006 жылдың 12 маусымында топтың лейблі Touch and Go Records Man or Astro man? 9 қыркүйекте Чикаго, Иллинойс штатында Touch and Go Records 25 жылдығына арналған мерекелік шарада 2001 жылдан бері алғаш рет өнер көрсететінін хабарлады. Олар үш күндік фестивальдің екінші күні Scratch Acid және Big Black тобынан кейін сахнаға шықты. Толық құрам ойнады, сонымен қатар сеттің соңында Тесла катушкасы сахнаға көтерілді. 45 минуттық шоу Birdstuff барабан жиынтығының көп бөлігін таңғалып қалған көрермендерге сыйлап аяқталды. Touch and Go қайта қосылу шоуына дайындық ретінде топ 6 қыркүйекте Алабама штатының Бирмингем қаласындағы Bottletree Café-де өнер көрсетті. Бұл шоуда Birdstuff, Coco the Electric Monkey Wizard, Star Crunch және Доктор Делето қатысты. Сонымен қатар, капитан Зено бір әнді орындады, нәтижесінде 5 мүшелі Man or Astroman? тобы өнер көрсетті. Бұл 1998 жылдан бері топтың түпкілікті құрамымен өткен алғашқы концерттері болды. 2010 жылдың 20 қаңтарында Man or Astro man? 5 наурызда Атлантадағы Whirly Ball, Джорджияда және 6 наурызда Бирмингемдегі The Bottletree, Алабама штатында, сондай-ақ бірнеше SXSW шараларында өнер көрсететіні жарияланды. 2010 жылдың маусым айында Man or Astro man? Торонтодағы NXNE фестивалінде Horseshoe Tavern (2010 жылдың 19 маусымы) және Sneaky Dees (2010 жылдың 20 маусымы) сахналарында өнер көрсетті. Олардың тоғызыншы альбомы Defcon 5 4 3 2 1 2013 жылдың 24 сәуірінде 1000X және EEVIAC дыбыстарын еске түсіретін 12 тректен тұратын LP ретінде цифрлық жүктеу арқылы шықты.
Альфа клондары
1998 жылы «Адам немесе Астро адам?» тобы «клондар» тобымен гастрольдік сапарға шықты. Клондардың аттары түпнұсқа аттарына ұқсас болды: Birdstuff – Dorkstuff, Coco – Cocoid, Star Crunch – Chromo Crunch, ал Dexter X – Dexter Y деп өзгерді. Бұл жаңа құрам «Адам немесе Астро адам? Клондар Альфа туры» деген атпен гастрольдеп, сахнада клондар ретінде танылды. Альфа клондарының мүшелері сондай-ақ Toenut, The Causey Way, Jonny and the Shamen, The Man Made Brain, Sound of Humans, Neutronic, Pilot Scott Tracy, The Plastic Plan сияқты көптеген басқа да топтарда ойнады.
Гамма клондары
Альфа жобасының табысынан кейін, "Адам немесе Астро адам?" тобы 1999 жылы тағы да екінші рет "клондалды", бұл жолы әйелдерді пайдаланып. Олар Коко Актив (гитарашы/вокалист Шонали Бхомик), Хромия Стария (гитарашы/вокалист Деб Дэвис), Твити Тоун (барабаншы/вокалист Ани Кордеро) және Кэрол (гитарашы/вокалист Шеннон Райт) есімдерін қабылдап, "Адам немесе Астро адам? Гамма клондар жобасы" деген атпен бүкіл ел бойынша гастрольдік сапарға шықты.
Адам ба, әлде Астро-адам ба? және 3000-шы ғалымдық театр
Топ Mystery Science Theater 3000 "махаббат тақырыбын" орындады. Ол Amazing Thrills! 3 Dimension альбомында және кейіннен Destroy All Astromen! альбомында жарық көрді, сондай-ақ тікелей эфирде де орындалды. MST3K авторы Джоэл Ходжсон 1996 жылы бір шоуда тақырыпты орындау үшін сахнаға шықты, ал Джоэлдің MST3K кейіпкері кейіннен Man or Astro man? тобымен Австралияда гастрольде болып, олар үшін пиротехника жасағанын айтты. Man or Astro man? жазбаларында MST3K-да пародиленіп көрсетілген фильмдерден алынған дыбыс үлгілері жиі кездеседі (мысалы, The Leech Woman, It Conquered the World және Santa Claus), ал альбомдарда көбінесе ортақ тақырыптар мен қайталама шуақтарға сілтемелер болады (мысалы, Is It Man or Astroman? альбомында Джон Агарға, Destroy All Astromen! альбомында Питер Грейвс пен Ричард Басехартқа арналған мәліметтер). Man or Astro man? гитарисі Хейден Тайс (Dexter X) және барабаншысы Брайан Тисли (Birdstuff) сонымен қатар "толығымен роботтардан тұратын" Servotron тобының мүшелері болды, ол MST3K роботы Том Сервоның құрметіне аталған. Кем дегенде бір концертке арналған жарнама парағында робот қуыршағының суреті бейнеленген.