Кіріспе
Манохар Гопалкришна Прабху Паррикар (13 желтоқсан 1955 – 17 наурыз 2019) – үнді саясаткері және Бхараттия Джаната партиясының жетекшісі. 2017 жылдың 14 наурызынан бастап қайтыс болғанға дейін Гоаның бас министрі болды. Бұрын ол 2000 жылдан 2005 жылға дейін, 2012 жылдан 2014 жылға дейін және 2017 жылдан 2019 жылға дейін Гоаның бас министрі қызметін атқарды. Сонымен қатар, 2014 жылдың қазанынан 2017 жылдың наурызына дейін Қорғаныс министрі болды. 2020 жылдың қаңтарында ол қайтыс болғаннан кейін «Падма Бхушан» орденімен марапатталды. Паррикар 2013 жылы Гоада өткен БЖП парламенттік сайлаулар алдындағы конвенцияда Нарендра Модиді премьер-министрлікке кандидат ретінде ұсынды. Ол 2014-2017 жылдары премьер-министр Нарендра Моди басқаратын Ұлттық Демократиялық Альянс үкіметінде Үндістанның Қорғаныс министрі болып қызмет етті. Ол Уттар-Прадеш штатынан Раджья Сабханың бұрынғы мүшесі болды. Паррикар – үнді штатының заң шығарушы жиналысының депутаты болған алғашқы IIT бітірушісі, үнді штатының бас министрі болған алғашқы IIT бітірушісі, Орталық үкіметте министрлік қызмет атқарған алғашқы гоандық және соңғы сатыдағы қатерлі ісігі анықталған күйінде бір жылдан астам уақыт қызметін жалғастырған алғашқы бас министр.
Manohar Gopalkrishna Prabhu Parrikar (13 December 1955 – 17 March 2019) was an Indian politician and leader of the Bharatiya Janata Party who served as Chief Minister of Goa from 14 March 2017 until his death. Previously, he was Chief Minister of Goa from 2000 to 2005 and from 2012 to 2014 and from 2017 to 2019. He also served as the Minister of Defence from October 2014 to March 2017. In January 2020, he was posthumously awarded Padma Bhushan. Parrikar proposed the name of Narendra Modi as the prime ministerial candidate before 2013 BJP parliamentary elections convention in Goa. He served in the National Democratic Alliance government under Prime Minister Narendra Modi as Defence Minister of India from 2014 to 2017. He was a former member of Rajya Sabha from Uttar Pradesh. He was the first IIT alumnus to serve as MLA of an Indian state, the first IITian to become the Chief Minister of a state in India, the first Goan to become a cabinet rank minister at the Centre, and also the first Chief Minister of a state to continue in office for over a year despite being diagnosed with terminal stage cancer.
Ерте өмір және білім
Манохар Паррикар Гоа штатының Мапуса қаласында Гауд Сарасват брахман отбасында дүниеге келген. Ол Маргаодағы Лойола орта мектебінде оқыды. Паррикар 10-сыныптық емтиханын бұрын "Жаңа Гоа орта мектебі" деп аталған Мапусадағы Г. С. Амонкар Видья Мандирде тапсырды. Ол бастауыш білімін маратхи тілінде алып, Бомбейдің Үндістан Технология институтында (Бомбей ИИТ) металлургиялық инженерия мамандығы бойынша бітірді.
Саяси мансап
Паррикар жас кезінде "Растрия Сваямсевак Сангх" (RSS) ұйымына қосылып, мектептегі соңғы жылдары "мукхья шикшак" (бас оқытушы) болды. ИИТ-ті бітіргеннен кейін ол жеке бизнесін жүргізумен қатар Мапусада RSS жұмысын қайта бастады және 26 жасында "сангчалак" (жергілікті жетекші) болды. Ол RSS-тің Солтүстік Гоа бөлімшесінде белсенділік танытып, "Рам Джанмабхуми" қозғалысын ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. RSS оны Махараштравади Гомантак партиясымен күресу мақсатымен Бхаратия Джаната Партиясына (БЖП) жіберді. Ол кейде RSS-тің "прачарак" (насихагер) ретінде сипатталады.
Гоаның (200005), (201214), (201719) бас министрі
Паррикар 1994 жылы Гоаның заң шығару жиналысына сайланды. Ол 1999 жылдың маусым айынан қараша айына дейін оппозиция жетекшісі болды. 2000 жылдың 24 қазанында Гоаның бас министрі болып алғаш рет сайланды, бірақ оның қызметі 2002 жылдың 27 ақпанына дейін ғана созылды. 2002 жылдың 5 маусымында ол қайта сайланды және тағы бір мерзімге бас министр болып қызмет етті. 2005 жылдың 29 қаңтарында оның үкіметі БЖП-ның төрт депутатының Мәжілістен отставкаға кетуінен кейін жиналыста азшылыққа айналды. Содан кейін Паррикардың орнына Үндістан Ұлттық Конгресінің Пратапсинг Ране бас министр болды. 2007 жылы Паррикар басқаратын БЖП Гоа штатындағы сайлауда Дигамбар Камат басқаратын Конгресске жеңілді. 2012 жылдың наурыз айында өткен Гоадағы сайлауда БЖП және оның одақтастары жиналыста 24 орын жеңіп алды, ал Конгресс 9 орынға ие болды. 2014 жылы Паррикар Бразилиядағы ФИФА әлем чемпионатында болу үшін билік партиясының кем дегенде алты депутатын, оның ішінде үш министрді қамтитын саяхатты мақұлдағаны үшін сынға ұшырады. Үндістан Ұлттық Конгресі бұл сапарды "ақшаның ысырабы" деп атап, делегация құрамында басқа да үкімет шенеуліктері мен футбол сарапшыларының болмағанын сынады. 2017 жылдың 14 наурызында Паррикар Гоаның бас министрі болып ант берді. Вижай Сардесай басқаратын Гоа Форвард партиясы, сайлау қорытындысы жарияланғаннан кейін Гоадағы БЖП-мен одақтасқан партиялардың бірі болды және Паррикарды штатқа қайта әкеліп, бас министр етіп тағайындаса ғана БЖП-ға қолдау көрсететінін мәлімдеді.
Қорғаныс министрі (2014-2017 жж.)
2014 жылғы жалпы сайлауда БЖД Гоа штатындағы екі Лок Сабха мандатын жеңіп алды. Паррикар 2014 жылдың қараша айында Гоадан Делиге көшуге құлшынбады, тіпті өзі мойдалағандай, бірақ премьер-министр Нарендра Моди оны орталық үкіметке қатысуға көндірді. 2014 жылдың қараша айында Паррикар Арюн Джайтли орнына қорғаныс министрі болып тағайындалды, ол бұған дейін министрлікке уақытша міндеттерді атқарған болатын. Парламентке өтуіне партияның Уттар-Прадеш штатынан сайланған Раджья Сабха депутаттығына кандидат ретінде таңдалуы көмектесті. Сондай-ақ, ол 2014 жылғы Бразилияда өткен футболдан әлем чемпионатына қатысу үшін билік партиясының алты депутатын, оның ішінде үш министрдің сапуын қаржылағандығы үшін сынға ұшырады. Үндістан Ұлттық Конгресі бұл сапарды "ақшаның ысырабы" деп атап, делегация құрамында басқа да мемлекеттік қызметкерлердің немесе футбол сарапшыларының болмағанын сынады. Паррикар көбінесе даулы мәлімдемелер жасады. Үндістандағы діни төзімсіздік мәселесі мен актер Амир Ханның әйелі Киран Раоның елден кетуді сұрағаны туралы мәлімдемесінен кейін, Паррикар "егер біреу мұндай сөз айтса, оған өмір бойы сабақ беру керек" деген даулы пікір білдірді. Кейін ол ешқандай нақты тұлғаны мақсат етпегенін түсіндірді. 2016 жылдың тамызында Паррикар Пәкістанға баруды "тозаққа барумен" теңеді. 2016 жылдың қарашасында Паррикар, Үндістанның қорғаныс министрі қызметін атқарып жүргенде, Үндістан неге бірінші болып қару қолданбау саясатына байланысты болуы керек деген сұрақ көтерді. 2019 жылы Поррем округінің депутаты Вишважит Ранемен болған әңгімесінің аудиожазбасы тарады, онда ол Dassault Rafale ұшақтарын сатып алу келісімінің құжаттары сол кездегі бас министр Манохар Паррикардың жатын бөлмесінде сақталғанын айтқан. Конгресс партиясының жетекшісі Рахул Ганди бұл аудиожазбаны Лок Сабхада ойнатуға тырысты, бірақ оған рұқсат берілмеді.
Ауру және өлім
2018 жылдың наурыз-маусым айларында Паррикар АҚШ-тың Нью-Йорктегі Мемориал Слоан Кеттеринг қатерлі ісік орталығында асқазан безінің қатерлі ісігінен емделді. Ол Үндістанға оралып, қыркүйек айында Делидегі AIIMS-ке емделуге түсті. 2018 жылдың 27 қазанында Гоа үкіметі Паррикардың асқазан безінің қатерлі ісігіне шалдыққанын жариялады. 2019 жылдың 17 наурызында 63 жасында Паньяджидегі үйінде асқазан безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның қазасы туралы Үндістан Президенті Рам Натх Ковинд Твиттерде хабарлама жасады, осы оқиғаға байланысты көңіл айтты. Үндістан Премьер-Министрі Нарендра Моди, Қорғаныс министрі Раджнат Сингх, БЖП президенті Амит Шах, INC президенті Рахул Ганди және Гоа мен Үндістанның көптеген саяси лидерлері де оның қазасына көңіл айтты. 18 наурыз күні кешке Паррикар Панажидегі Мирамарда толық мемлекеттік салтанатпен кремацияланды.
Өмірбаян
2020 жылдың маусым айында Пингвин Рэндом Хаус Үндістан баспасы "Ерекше өмір: Манохар Парикар өмірбаяны" атты кітапты жариялады. Журналистер Садгуру Патил және Маябушан Нагвенкар жазған бұл кітап Парикардың өмірі мен билікке қадам басқан жолын қамтиды.