Кіріспе

Tragédie en musique (tʁaʒedi ɑ̃ myzik, музыкалық трагедия), сондай-ақ tragédie lyrique (tʁaʒedi liʁik, лирикалық трагедия) деп аталады, Жан Батист Лулли енгізген және оның ізбасарлары он сегізінші ғасырдың екінші жартысына дейін қолданған француз операсының жанры. Бұл жанрдағы опералар көбінесе классикалық мифологиядан немесе Тассо мен Ариостоның итальяндық романтикалық эпостарынан алынған оқиғаларға негізделген. Оқиғалар міндетті түрде трагично аяқталуы керек емес – шындығында, көбінесе аяқталмайды – бірақ туындылардың атмосферасы әрдайым мәртебелілік пен сәнділік сезімімен толы. Стандартты музыкалық трагедия бес актіден тұрады. Жанрдағы алғашқы туындылар аллегориялық прологпен басталды және XIV Людовик тұсында патшаның асыл қасиеттерін және соғыстағы батырлығын мадақтады. Бес актінің әрқайсысы әдетте бір жағдайды сақтайды: басты кейіпкерлердің бірі өз сезімдерін білдіретін ариямен басталады, содан кейін сюжеттің негізгі оқиғасы речитативтер мен қысқа ариялар (petits airs) арасындағы диалогтар арқылы дамиды. Әр акт әдетте хор мен балет труппасы үшін үлкен мүмкіндіктер ұсынатын дивертисментпен аяқталады. Композиторлар кейде драмалық эффект үшін акті ішіндегі осы элементтердің реттілігін өзгертеді.

Жанрдың көрнекті мысалдары

Луллиден басқа, музыкалық трагедиялардың ең маңызды жазушысы – Рамо, оның осы үлгідегі бес туындысы жанрдың ең биік шығарлары саналады. "Викинг опера нұсқауы" Марк-Антуан Шарпентьедің "Медея" трагедиясын "17 ғасырдағы ең көрнекті француз операсы" деп атайды. 18 ғасырда Жан-Мари Леклердің "Сцилла мен Глаук" трагедиясы да осылайша мақтауға бөенді. Басқа да жоғары бағаланған авторлар – Андре Кампра ("Танкред", "Идоменей"), Марин Маре ("Алсион", "Семеле") және Мишель Пигноле де Монтеклер ("Жефте").

Иоганн Кристиан Бах

Амадис де Голь (И. К. Бах) (1779)