Кіріспе
Тюскеги (Tuskegee, Taskigi және басқа да ұқсас нұсқалары) – Теннесси штатының Монро округінде орналасқан Оверхилл Чероки халқының бұрынғы қаласы. Қала 1750-ші жылдардың соңында Форт-Лодунмен бірге дамыды және 1770-ші жылдардың соңына дейін адамдар тұрды. Ол күшпен эвакуацияланып, Америка-Чероки соғыстары кезінде өртелген болуы мүмкін. Тюскеги, ең алдымен, Секуаның (Чероки, шамамен 1770-1843 жылдар) туған жері ретінде белгілі, ол қолөнерші және көп салалы ғалым, өз тілі үшін тиімді жазу жүйесі ретінде Чероки әліпбиін дербес ойлап тапқан. Ол – жазу білмейтін қоғамнан шыққан және тарихқа енген осындай жетістікке жеткен санаулы адамдардың бірі. Тюскеги қаласының орны 1970 жылдары археологтар тарапынан зерттелді, бұл 1979 жылы Телико тоғаны салынғаннан кейін аңғарды суға батқанға дейін белгілі орындарды зерттеу және қазба жұмыстарының бір бөлігі болды.
Tuskegee (also spelled Toskegee, Taskigi, and similar variations) was an Overhill Cherokee town located along the lower Little Tennessee River in what is now Monroe County, Tennessee, United States. The town developed in the late 1750s alongside Fort Loudoun, and was inhabited until the late 1770s. It was forcibly evacuated and probably burned during the Cherokee–American wars. Tuskegee is perhaps best known as the birthplace of Sequoyah (Cherokee, c.1770 1843), a craftsman and polymath who independently created the Cherokee syllabary as an effective writing system for his language. He is one of the few people from a pre literate society known in recorded history for such an achievement. The Tuskegee town site was investigated by archaeologists in the 1970s, as part of a survey and excavations of known sites prior to inundation of the valley after completion of the Tellico Dam in 1979.
Тарих
Ертедегі зерттеушілер бірнеше карта жасап, Оверхилл аймағы туралы жазбалар қалдырды, бірақ 1757 жылға дейін Тускеги есімді жер туралы ешқандай мәлімет жоқ. Алайда, бекініс жобасын жасаған инженер Уильям Г. Де Брамның картасында бекініс орналасатын жерлердің біріне жақын "Таскиджи ескі қаласы" деп белгіленген орын көрсетілген ("Ескі қала" термині көбінесе тазартылған немесе бұрынғы қоныс белгілейді, және бұл аймақта мыңдаған жылдар бойы жергілікті халықтар мекендегені белгілі). Тарихшылардың пікірінше, Тускеги (сондай-ақ Тоскеги деп те жазылады) атты чероки қаласы 1756–1757 жылдары Оңтүстік Каролинаның британдық колониясы салған Форт-Лодун құрылысынан кейін осы жерде пайда болды. Форт-Лодун гарнизонының офицері Джон Стюарт 1756 немесе 1757 жылдың басында салған картада Тускеги есімді жер көрсетілмеген. 1776 жылдың жазында Ватауга қоныстарындағы чероки шабуылына жауап ретінде полковник Уильям Кристиан сол жылдың қазан айында Кіші Теннесси аңғарына әскер шапты. Оверхилл қалалары құлағандықтан, Кристиан бес қаланы, соның ішінде Тускегиді де өртеп жіберді. Бұл черокилер Ватауга шабуылы кезінде тұтқынға алған қоныс аударушы баланы өлтіргені үшін жаза ретінде жасалды. Ол – жазу білімі жоқ қоғамнан шыққан, өздігінен тиімді жазу жүйесін құрған санаулы адамдардың бірі. Оның жасаған әріптер жүйесі әлемдегі 65 тілде қолданылатын 21 басқа жазудың дамуына түрткіс болды.
Археологиялық жұмыстар мен табылған заттар
Теннесси археология бөлімі 1976 жылдың жазында Теллико бөгетінің аяқталуын күтіп, Тускеги орнында (40MR4, 40MR24 және 40MR64) қазба жұмыстарын жүргізді. TVA Tuskegee орнының айналасындағы топырақты көлдің жұмыс деңгейінен жоғары орналасқан Форт-Лодунды көтеру үшін топырақ толтыруға пайдаланғандықтан, археологтар орнының айналасындағы салыстырмалы түрде үлкен аумақты (шамамен 2,5 акр) зерттей алды. Бұл қазба жұмыстары кезінде Оңтүстік Аппалахия Миссисиппі кезеңіне жататын және шамамен 7500 ж.б. дейінгі археологиялық кезеңнен бастап, әртүрлі кезеңдерге жататын он екі құрылымның іздері табылды. (Тускеги орны Архаикалық кезеңнің маңызды орны – Айсхаус Боттомға жақын орналасқан). Зерттеушілер қазба кезінде табылған он екі құрылымның үшеуінің чероки тайпасына жататындығын анықтады және олар Тимберлейктің картасында көрсетілгендей, Форт-Лодунның оңтүстігіндегі үш үйге сәйкес келеді. Олардың екеуі тіктөртбұрышты, бірінің ұзындығы 13 метр, ені 4 метр, ал екіншісінің ұзындығы 13 метр, ені 6 метр. Бұл үйлер, ыстық айларда пайдаланылатын, ашық қабырғалы чероки үйлері болған сияқты. Үшінші құрылым тіктөртбұрышты, бірақ бұрыштары дөңгелектелген, өлшемдері 8 метрге 6 метр. Қазба жұмыстары кезінде табылған бірнеше қоқыс орнында чероки тайпасының заттары табылды. Оларға бірнеше мың қыш сынықтары (негізінен "Оверхилл Плейн" түрі), шегелер, мылтық оқтары, құралдар және әшекейлер кірді.