Тойен: Суреалист суретші және гендерлік идентичность
Toyen
Тойен (1902-1980) – чех суретшісі, сюрреализм өкілі. Әйел есіміне қарамастан, әртіс гендерлік бейтараптықты сақтап, «ол» деп өзін ер адам сияқты атаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Чех суретшісі (1902–1980) Ослодағы, Норвегиядағы тұрғын үй ауданы.
Czech painter (1902–1980)
the residential area in Oslo, Norway
Тойен (нағыз аты Мари Черминова; 21 қыркүйек 1902 – 9 қараша 1980), чех суретшісі, суретші және сурреализм қозғалысының мүшесі болған. 1923 жылы суретші «Тойен» кәсіби псевдонімін қабылдады. «Тойен» есімінің француз тіліндегі «citoyen» – «азамат» деген сөзден шыққандығы айтылады, бірақ бұл чех тіліндегі «to je on» («ол») деген тіркеспен ойын болуы да мүмкін. Тойен бұл гендерлік бейтарап мононимді ұнатқан (чех тілінде фамилия гендерлік, әйелдер есімдері «-ова» жұрнағымен аяқталады) және тілді еркек жалғыз сан түрінде сөйлеген. Витезслав Незвалдың айтуынша, Тойен «бірінші жақта сөйлегенде әйелдік жұрнақтарды қолданудан бас тартқан».
Toyen (born Marie Čermínová; 21 September 1902 – 9 November 1980), was a Czech painter, drafter, and illustrator and a member of the surrealist movement. In 1923, the artist adopted the professional pseudonym Toyen. The name Toyen has been suggested to be derived from the French word 'citoyen,' meaning citizen, but it has also been proposed to be a play on the Czech expression ‘to je on’ (‘it is he’). Toyen favored this gender neutral mononym (in Czech the family name is gendered, with women's names ending in "ová") and would speak the language in the masculine singular form. Vítězslav Nezval wrote that Toyen "refused to use the feminine endings" when speaking in the first person.
Өмірбаян
Тойен он алты жасында отбасылық үйден кетіп қалды, және мұның себебі анархизмге деген симпатиясы болды деген болжам бар. 1920-ші жылдардың басында Тойен үлкен әпкесі Здена Свободовамен бірге Смихов қаласында тұрды, оның күйеуі теміржолда жұмыс істеді. Суретші өзін жалғыз қасқыр ретінде көрсеткенімен, отбасы жақын жерде болды және ол қалаған кезде анасымен кездесе алатын, бірақ кездесулер сирек болды. 1940 жылы Тойен мен оның әпкесі анасының үйін тең бөліп мұраға алды, Здена 1945 жылы қайтыс болғанға дейін. Содан кейін мүлік Тойен мен жесір арасында бөлісті. Дегенмен, 1930-шы жылдары сюрреализм көптеген әйелдерді қызықтыра бастады және уақыт өте келе гендерлік теңгерімге ие болды. Бреттон әсіресе Тойенді бағалады және суретші Бреттон мен оның үшінші әйелі Элизаға жақын болды. Тойен туғанда әйел деп тіркелді, бірақ оның гендерлік идентификациясы азырақ болғанға ұмтылды. Кейбір адамдар Тойенді «басқа сюрреалистік әйелдермен» (Клод Кахун, Леонора Каррингтон және тағы бірнешеулермен) салыстырады. Кахун гендерлік рөлдердің өзгеруін зерттеді, бұл Тойен үшін де осылай болды. Тойен көбінесе еркектерге тән киім киіп, еркектік белгілерді ұнатты. Киім ауыстыру Тойеннің және сол кездегі әйел суретшілердің институционалды және мәдени сексизмді жеңу үшін қолданған құралы болды. Осылайша олар дәстүрлі түрде ерлерге арналған белсенді кейіпкердің рөлін ойнады. Тойен, Наталья Гончарова және Зинаида Гиппиус сияқты авангард қозғалысының әйелдері осы шекараларды көрсетіп, содан кейін еркектік қасиеттерді қабылдап, оларды жеңіп өтті. Суретші көбінесе гендер және сексуалдық тақырыптарды әзіл-қалжың мен фантастикалық эротикалық иллюстрацияларда бейнеледі. Тойенді Малинн Стернштейн «гиперсексуализацияланған» деп теориялады. Тойен лесбияндық сексуалдыққа және сексуалдық өрнектің басқа да көптеген түрлеріне қызығушылық танытты, бірақ суретшінің жеке өмірінде қандай сексуалдық тәжірибе болғаны белгісіз. Тойеннің екі маңызды көркем серіктесі ер адамдар болды, бірақ олардың арасында сексуалдық қатынас болды ма, жоқ па, белгісіз. Хьюбнердің пікірінше, Тойенді квир ретінде қарастырған жөн және суретшінің сексуалдық бағыты мен гендерлік идентификациясын жіктеуге тырыспау керек.
Toyen left the family home at sixteen, and it has been speculated it was due to sympathy towards anarchism. In the early 1920s, Toyen resided in Smichov with their older sister, Zdena Svobodova, whose husband worked for the railroad. Though the artist presented themself as a lone wolf, family was located nearby and they could visit with their mother whenever they wished, though visits were scarce. In 1940, Toyen and their sister each inherited split custody of their mother’s home until Zdena’s death in 1945, then the property became divided between Toyen and the widower. However, surrealism began to attract many women in the 1930s and became much more gender balanced as time went by. Breton in particular admired Toyen and the artist was close to both Breton and his third wife, Elisa. Toyen was assigned female at birth, but appears to have preferred a less gendered identification. Some people compare Toyen with "other Surrealist women" (Claude Cahun, Leonora Carrington, and a handful of others). Cahun examined the fluidity of gender roles, which was also true of Toyen. Toyen often dressed in masculine style clothing and preferred masculine signifiers, The act of cross dressing was a tool used by Toyen and woman artists at the time to overcome institutionalized and cultural sexism. By doing so, they embodied the role of the active protagonist, a role reserved traditionally for men. Toyen, along with women of the avant garde movement such as Natalia Goncharova and Zinaida Gippius called these boundaries to light, then actively transcended them by adopting masculine attributes. The artist often addressed gender and sexuality in humorous and fantasy erotic illustrations. Toyen has been theorized by Malynne Sternstein as "hypersexualized." Toyen expressed interest in lesbian sexuality along with many other forms of sexual expression, but it is unknown what the artist's personal sexual activity actually included. Toyen's two major artistic partnerships were with men, but it is not known whether these included sexual contact. According to Huebner, it is best to see Toyen as queer and not attempt to categorize the artist's sexuality or gender.