Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1931 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы өте белсенді болды, барлығы 13 дауыл тіркелді, бұл 1916 жылдан бері ең көп көрсеткіш. Дегенмен, олардың тек үшеуі ғана дауылға дейін күшейді, ал біреуі ғана ірі дауылға жетті, яғни қазіргі Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санатқа ие болды. Тоғыз тропикалық циклон нақты уақытта анықталды, ал тағы төрт тропикалық циклонның бар екенін 2012 жылы Атлант мұхитындағы дауылдарды қайта талдау жобасы ашты және Атлант мұхитындағы дауылдар базасына қосты. Сонымен қатар, екі тропикалық дауыл қайта талдау барысында дауыл статусына көтерілді. Маусымның ең күшті тропикалық циклоны, ең жоғары деңгейде 4-ші санаттағы дауылға дейін күшейді, соққы жылдамдығы сағатына 215 шақырымға (130 миль) жетті. Британдық Гондурас, қазіргі Белизді ең күшті күйінде соққыға ұшыратқан дауыл салдарынан шамамен 2500 адам қаза тауып, 7,5 миллион доллар (1931 жылғы АҚШ доллары) көлемінде шығын келтірді. Бұл Белиз тарихындағы ең қорқынышты дауыл болып саналады. Келесі дауыл Пуэрто-Рикода елеулі зардаптарға әкеліп, кем дегенде екі адамның өліміне себеп болды. Қалған алты тропикалық циклон құрлықта аз ғана әсер етті.

Маусым қорытындысы

Тропикалық циклогенез маусым айының соңында басталды, 24 маусымда Кариб теңізінің батысында бір жүйе пайда болды. Дауыл 28 маусымда Мексиканың Юкатан түбегіне және Техас штатына соқты. Шілдеде тағы бір циклон Кариб теңізінің батысында қалыптасып, Юкатан түбегі мен Луизиананы шарлады. Тамыз айында екі тропикалық жүйе пайда болды, белсенділік сәл арта түсті. Қыркүйек айында төрт циклон пайда болды, оның ішінде маусымның үш дауылдың барлығы. Алтыншы жүйе, Британдық Гондурас дауылы деп те аталады, 6 қыркүйекте Кариб теңізінің оңтүстік-шығысында пайда болды. Бұл маусымдағы ең күшті циклонға айналып, қазіргі Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 4-санатты дауылға дейін күшейді, максималды тұрақты жел жылдамдығы 130 миль/сағ (215 км/сағ) құрады. 10 қыркүйекте дауыл Белиз жеріне ең күшті күйінде соқты. Қазан айында тағы екі циклон қалыптасты, бірақ екеуі де дауыл деңгейіне жетпеді. Маусымның соңғы үш тропикалық циклоны қараша айында пайда болды, соңғысы 25 қарашада Багам аралдарының жанында тарады. Барлығы он үш тропикалық циклон пайда болды, бұл 1916 жылдан бері ең көп көрсеткіш, бірақ олардың көпшілігі әлсіз болды, тек үшеуі ғана дауылға айналды. Тек Британдық Гондурас дауылы ғана Саффир-Симпсон шкаласы бойынша 3-санатты немесе одан жоғары дауыл мәртебесіне жетті. Бұл маусым 1916 жылдан бері ең көп тропикалық дауылдарды көрді. Алдыңғы маусымда ACE көрсеткіші 50 болғанмен, 1931 жылғы маусымға қарағанда 10 тропикалық дауылға аз болды. ACE – тропикалық циклонның өмір бойы қолданған энергиясын көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдармен есептеледі, онда тропикалық және субтропикалық жүйелердің жел жылдамдығы 39 миль/сағ (63 км/сағ) немесе одан жоғары болады, бұл тропикалық дауылдың қарқындылығының шегі. Осылайша, тропикалық депрессиялар есепке алынбайды. Техас штатының Бока Чика ауылында дауыл алдындағы су тасқыны тас жол мен көпірді басып кетті. Жағалау бойында эвакуация жұмыстары жүргізілді. Оңтүстік Техаста жергілікті, бірақ маңызды жаңбырлар жауды, Руннода ең көп жауын-шашын тіркелді, Корпус-Кристидегі кейбір көшелерді су басты, жел жылдамдығы 39 миль/сағ (63 км/сағ) жетті. Батысқа қарай, Хебронвиллде жүздеген акр жер су астында қалды. Техас-Мексика теміржолының бойындағы су көтерілуі кейбір учаскелерді су басып, пойыздардың қозғалысын бірнеше сағатқа тоқтатты. Сент-Луис шығанағы ауданында дауыл телефон және телеграф байланысын үзіп тастады. Галфпортта Иллинойс орталық теміржолын кесіп өтетін жүк вагоны, дауыл толқынынан зақымданған жолдың бір бөлігінен құлап, теңізге түсті. Батысқа қарай, циклон Каплен және Гилкрист (Техас) қалаларында су тасқынын күшейтіп, жүз адамды эвакуациялауға себеп болды.

Үшінші тропикалық дауыл

10 тамызда 18:00 UTC шамасында Сент-Винсент пен Сент-Люсия арасында тропикалық депрессия пайда болды. 12 сағаттан кейін ол тропикалық дауылға айналды. Циклон батыс-солтүстік бағыттан батысқа бұрылып, күшейе берді, 12 тамыздың кешкі уақытында максималды тұрақты жел жылдамдығы 95 км/сағ (60 миль/сағ) жетті. 15 тамызда сағат 20:00 UTC шамасында Белиз қаласының оңтүстігіне жақын жерге, 85 км/сағ (50 миль/сағ) жылдамдықпен жел соғып түсті. Жерге түскеннен кейін жүйе тропикалық депрессия деңгейіне төмендеді, бірақ 17 тамызда Кампече шығанағында қайтадан тропикалық дауылға айналды, 18 тамызда сағат 12:00 UTC-ден кейін Вера Cruz штатының солтүстігінде жерге түскен кезде ең жоғары күшіне жетті. Циклон құрлық ішіне енгеннен кейін тез әлсіреп, 19 тамызда сағат 00:00 UTC-ден кейін тарап кетті.

Төртінші тропикалық дауыл

16 тамызда сағат 06:00 UTC-де Барбадостан шамамен 110 км солтүстікке қарай тропикалық депрессия пайда болды. Келесі бірнеше сағатта ол Леeward аралдары арқылы солтүстік-батысқа қарай жылжыды. Келесі күні таңертеңгі 06:00 UTC-де тропикалық дауыл ретінде ресми түрде мойындалғанмен, жүйеде 65 км/сағ жылдамдықпен жел болғанына нақты дәлелдер жоқ; маңызды мәліметтердің жетіспеуі Атлантика мұхитындағы дауылдарды қайта талдау жобасы барысында оны кері деңгейге түсіруге кедерес келтірді.

Бесінші тропикалық дауыл

Атлантикадағы дауылдарды қайта талдау жобасының бір бөлігі ретінде, бұрын анықталмаған тропикалық циклонның Ливард аралдарының солтүстігінде 1 қыркүйекте 00:00 UTC-де пайда болғаны анықталды, бірақ бұл одан да ертерек болуы мүмкін еді. Ол өмір бойы дерлік батысқа қарай қозғалды, 3 қыркүйекте тропикалық дауылға дейін күшейді және сол күні шамамен 14:00 UTC-де Солтүстік-шығыс Испаниоланың жағалауына 75 км/сағ (45 миль/сағ) жылдамдықпен соқты. Арал үстінде әлсіреу орын алды, ал жүйе 4 қыркүйекте 00:00 UTC-ден кейін ашық тропқа айналды. Циклонның қалдықтары 9 қыркүйектен кейін АҚШ-тың Шығыс жағалауындағы фронтальді жүйеге сіңірілді. Әдетте құрғақ болатын Португес өзені су тасқынына айналып, көптеген шағын үйлер мен лашықтарды ағысқа алып, оларды Понсе портына апаратын көпірге шағылыстырды. Онда 90 үй қирады, ал тағы 120 үй зақымдалды, оның ішінде аралдағы ең әдемі ғимараттардың бірі саналатын Жакобо Кабасса резиденциясы да бар. Су тасқыны мен жер көшкіні бірлесіп жолдар мен көпірлерге елеулі зақым келтірді. Понсеге жақын орналасқан Инабон өзені қоймаларға зақым келтірді. Пуэрто-Риконың аңғарларындағы өсіп келе жатқан қант құрамының көп бөлігі жойылды. Алғашқы хабарламаларға сәйкес, 200-ге дейін адам қаза болуы мүмкін еді. Дауылдан кейін 30 дене табылды, бірақ ісінген өзендер қиын жағдайға тап болған жерлерге қол жеткізуге кедергі келтірді, сондықтан бұл санның артатыны күтілуде. Жергілікті тұрғындар көшеде жиналды және циклонға бейжай қарады, себебі аймақтағы АҚШ кемелерінен алынған ескертулер ұсталған болуы мүмкін, сондай-ақ тұрғындар жергілікті рифтер кез келген жақындап келе жатқан дауылдың күшін әлсіретеді деп сенді. Георгий аралдарының қираған күйде қалғаны хабарланды. Құрлыққа соққан кезде желдің жылдамдығы 212 км/сағ (132 миль/сағ) жетті. Қаланың 70 пайызы қирады, соның ішінде алты көшедегі барлық мүлік толығымен шайылып кетті. Белиз қаласының маңындағы және Белиз өзені бойындағы барлық ауыл шаруашылығы плантациялары толығымен жойылды. Белиз өзенінің сағасы көптеген шағын қайықтардың, оның ішінде алты шхуна мен бір дредждің қираған қалдықтарымен тосылды. Жалпы, Белиз бойынша келтірілген залал 7,5 миллион долларға бағаланды.

Жетіінші дауыл

Тропикалық дауыл алғаш рет 8 қыркүйекте 18:00 UTC шамасында Барбадостан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 455 миль (730 км) жерде байқалды. Ол батыс-солтүстік бағытта күшейіп, 10 қыркүйекте АҚШ Виргин аралдары арқылы өтер алдында дауылға айналды. Дауыл Пуэрто-Рикоға жетіп, 11 қыркүйекте аралдың солтүстік жағалауына соқты, бұл оның солтүстікке қарай қауіпсіз өтеді деген алдыңғы болжамдарға қайшы келді. 12 қыркүйекте таңертең дауыл Доминика Республикасының Пунта-Кана маңында минималды дауыл ретінде соқты. Циклон Гаити, Ямайка және Кариб теңізінің батысынан оңтүстік-батысқа қарай жылжығанда тропикалық дауылға дейін әлсіреді. 14 қыркүйекте 19:00 UTC-де ол Белиздің Юкатан түбегімен шекарасының солтүстігінде күшті тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты. Циклон Кампече шығанағына шығып, тез арада екінші санаттағы дауылға дейін күшейді, максималды тұрақты жел жылдамдығы 100 миль/сағ (160 км/сағ) болды. 16 қыркүйекте 06:00 UTC-де Верacruz штатының Верacruz қаласының шығысында осы күшпен үшінші рет құрлыққа шықты. Ішкі аймаққа жеткеннен кейін ол тез әлсіреді және 18:00 UTC-ден кейін тарады. Ең көп зардап шеккен аудандарда 200 үйдің шатыры қирады, ал бірнеше күн бұрын болған апаттан туған су тасқыны одан да нашарлады. Губернатордың үйі судан зақымдалды. Жеміс, кофе, грейпфрут және кокос өсіретін аудандар ең көп зардап шекті, бірақ кофе шығыны шамалы болды. Кем дегенде екі адам қаза тапты. Дауылдан кейін мотоциклдегі полиция бірнеше адамның суға батып кеткенін хабарлады, бірақ нақты сан айтылмады. Жағалау бойындағы шағын кемелер жағаға итерілді. Испаниялық оқу кемесі «Хуан Себастьян де Элькано» Сан-Хуан портына 2500 жәшік сарымсақ тастады және дауылдан кейін корпусында екі кішкентай тесік пайда болды. Жағалаудағы кемелерде екі адам жарақат алды, оның бірі кемеге соғылып, кеме рельсіне шағылысқанда жарақаттанды. Барлығы 8 адам жарақат алды.

Сегізінші дауыл

23 қыркүйекте сағат 06:00 UTC шамасында Ливард аралдарының солтүстік-шығысында шамамен 635 миль (1,020 км) жерде тропикалық депрессия қалыптасты. Циклон өмір бойында солтүстік бағытты сақтады. Жақын орналасқан кемелерден алынған мәліметтер 24 қыркүйекте тропикалық дауылға дейін күшейгенін, ал төрт күннен кейін 1 санатты дауылға жеткенін көрсетті, сонда желдің максималды жылдамдығы 75 миль/сағ (120 км/сағ) болды. Содан кейін күші бірте-бірте әлсіреп, 28 қыркүйекте сағат 00:00 UTC шамасында Ньюфаундлендтің оңтүстік-шығысында экстратропикалық циклонға айналды. Бұл тропикалық төмен қысым солтүстік-шығысқа бұрылып, фронтқа сіңірілгенге дейін немесе тарап кеткенге дейін бір күнден астам сақталды.

Тоғызыншы тропикалық дауыл

Атлантикадағы дауылдарды қайта талдау жобасы аясында тағы бір тропикалық циклон анықталды. 13 қазанда сағат 12:00 UTC шамасында Багам аралдарындағы Кэт аралының солтүстігінде ыдырап бара жатқан фронталдық шекарадан пайда болған болуы мүмкін тропикалық депрессия қалыптасты. Циклон солтүстік архипелаг аралдары арқылы батыс-солтүстік бағытта жылжыды, бірақ 15 қазанның таңында Багам аралдарынан солтүстік-шығысқа бұрылып, тропикалық дауылға дейін күшейе алмады. Жүйе ең жоғары 45 миль/сағ (75 км/сағ) жылдамдыққа жеткен желді көрсетті, содан кейін экстратропикалық циклонға айналып, 16 қазанда сағат 12:00 UTC-ге дейін Бермуданың батысындағы жақын орналасқан төмен қысымдық аймақпен бірікті.

10-шы тропикалық дауыл

18 қазанда 12:00 UTC шамасында Гондурастың солтүстігінде тропикалық депрессияға ұласқанға дейін бірнеше күн бойы Батыс Кариб теңізінде кең аумақты төмен қысым аймағы сақталды. Алты сағаттан соң солтүстік-шығысқа қарай жылжығанда тропикалық дауылға айналды. Циклон 19 қазанда 18:00 UTC-де Кубаның орталық бөлігіне 75 км/сағ жылдамдықпен желмен соқты. Бұл желдер тропикалық дауыл ретіндегі ең жоғары қарқындылығын көрсетеді. Куба арқылы өтіп, Багам аралдарына және Батыс Атлант мұхитына қарай жалғасты. 21 қазан күні 00:00 UTC-ге дейін Бермуданың оңтүстік-батысында экстратропикалық циклонға айналды. Аталған төмен қысымдық аймақ 65 миль/сағ (100 км/сағ) жылдамдықпен ең жоғары жел күшіне ие болды, содан кейін келесі күні 18:00 UTC-ден кейін Бермуданың шығысында тарап кетті.

11-ші тропикалық дауыл

Атлантикадағы дауылдарды қайта талдау жобасында тағы бір тропикалық циклон анықталды, ол 1 қарашада сағат 12:00 UTC шамасында Гондурас-Никарагуа шекарасының солтүстігінде тропикалық депрессия ретінде пайда болды. Ол келесі күні ертеңгі сағаттарда тропикалық дауылға күшейді, ал кейіннен максималды тұрақты жел жылдамдығы 65 миль/сағ (100 км/сағ) құрады. Бұл желдердің көп бөлігі орталықтан 85–230 миль (135–370 км) қашықтықта болды, бұл дауылдың субтропикалық циклонға тән белгілі бір ерекшеліктері бар екенін көрсетеді. Ең жоғары нүктесіне жеткеннен кейін, жүйе біртіндеп әлсіреп, Батыс Кариб теңізі үстінде шарлап жүрді. 5 қарашада сағат 18:00 UTC-ден кейін Гондурас жерінің солтүстігінде тарап кетті.

12-ші тропикалық дауыл

Тағы бір бұрын хабарланбаған тропикалық циклон қараша айының басындағы күндерде Оңтүстік-Батыс Кариб теңізінде біраз уақыт сақталған төмен қысым аймағы ретінде пайда болды. 11 қарашадағы 12:00 UTC-де тропикалық депрессияға айналып, келесі күні ертең тропикалық дауылға дейін күшейді. Жүйе солтүстік-батысқа қарай қисайды, Гондурас пен Никарагуадан жақын арада өтіп, бірақ содан кейін батыс-солтүстікке бұрылып, 50 миль/сағ (85 км/сағ) ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Циклон Батыс Кариб теңізінде одан әрі күшеймеді, керісінше, 16 қарашада шамамен 04:00 UTC-де Четумал маңына минималды тропикалық дауыл ретінде құрға жетті. Ол Юкатан түбегінде әлсіреп, Кампеше шығанағына шықты, онда дауыл өзінің жабық айналымын жоғалтып, 16 қарашадағы 18:00 UTC-ден кейін тарап кетті.

Тропикалық дауыл он үшінші

Маусымның соңғы жүйесі алғаш рет 22 қарашада сағат 06:00 UTC шамасында Ливард аралдарының солтүстігінде тропикалық дауыл ретінде анықталды. Антигуада дауылды ауа-райы тіркелді, ал Сент-Люсияда үш сағат ішінде 89 мм жаңбырмен бірге келген жоғары толқын бір ғимаратты су басты. Дауыл екі күн бойы батыс-солтүстікке қарай жылжып, содан кейін оңтүстік-батысқа бұрылып, 65 миль/сағ (100 км/сағ) ең жоғары жел жылдамдығына жетті. Оңтүстік-батысқа бұрылып, Багама аралдарына жақындаған кезде әлсіреп, 25 қарашада 18:00 UTC-ден кейін Кіші Абако аралының солтүстік-шығысында тарап кетті. Атлантикалық дауылдарды қайта талдау жобасы аясында бұл жүйе өмір сүрген кезеңінің бір бөлігінде субтропикалық циклон болған болуы мүмкін екендігі анықталды.

Маусымдық әсерлер

Келесі кестеде 1931 жылғы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында қалыптасқан барлық дауылдар тізімделген. Олардың ұзақтығы, аттары, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қаушақтағы өлімдер тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бұл дауылға байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауылдың бастапқы кезеңі мен одан қалған іздерінен туындағандарды қамтиды, ал барлық зиян сомасы 1931 жылғы АҚШ долларымен есептелген.