Кіріспе

Хэмпден – АҚШ, Мэриленд штатының Балтимор қаласының солтүстігінде орналасқан аудан. Шамамен үшбұрыш тәрізді, шығысынан Вайман Парк, солтүстігінен 40-шы және 41-ші көшелер арқылы Роланд Парк, батысынан Джонс Фоллс экспресс-жолы, оңтүстігінен Ремингтон ауданымен шектеседі. Джонс Хопкинс университетінің Хомууд кампусы шығысқа қарай жақын жерде орналасқан.

Тарих

Джон Хэмпден атты ағылшын саясаткерінің есімімен аталатын Хэмпден бастапқыда Джонс-Фолс бойында пайда болған диірмендерде жұмыс істегендер үшін салған тұрғын үйлерден құралған қауымдастық болды. Оның алғашқы тұрғындары 1889 жылы Балтимор қаласына қосылғанға дейін осы жерде қоныстанды. Көптеген тұрғындары Кентукки, Батыс Вирджиния және Батыс Пенсильванияның Аппалачи тауларынан келді, себебі диірмендер көптеген жұмыс орындарын ұсынды. Бұл көші-қон ондаған жылдар бойы осы ауданның негізінен ақ және жұмысшы табынан тұратын имиджін қалыптастырды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, соғыс кезінде және одан кейін де көптеген Аппалачи көшіп келгендері Балтиморға, соның ішінде Хэмпденге де қоныс аударды. Хэмпденге келген Аппалачи халқының көпшілігі жұмыс іздеген экономикалық көшіп келгендер еді. 60-шы жылдардың басынан 80-ші жылдарға дейін Хэмпден отбасын өсіруге қауіпсіз орын ретінде қарастырылды. Көптеген тұрғындары жергілікті мектептер арқылы, атап айтқанда Хэмпден бастауыш мектебі №55 және Роберт Пул орта мектебі №56 арқылы бір-бірін білді. Жергілікті мектептерден басқа, жергілікті азық-түлік дүкендері де болды, мысалы, Фолс-роудтағы A&P және қазіргі Шарап дүкені орналасқан Каштановый даңғылындағы Ezee Market. Рузвельт демалыс орталығы арқылы барлық жастағы балаларға арналған спорттық бағдарламалар ұйымдастырылды. Оларға футбол, бейсбол және жабық баскетбол кірді. Жергілікті тұрғындар "Рек" деп атаған "Үлкен бассейн" әлі де қолданыста және 4 шілдеде жазғы мерекелік отшашу ұйымдастырылады. "Үйде пісірілген" тағамдарды ұсынатын Ye Eat Shoppe, Roland Restaurant және Reynolds сияқты көптеген мейрамханалар болды. Сонымен қатар, "Авеню" кинотеатрында "Идеал" және "Хэмпден" кинотеатрлары соңғы фильмдерді көрсетті. Бұл отбасылық атмосфера 80-ші жылдардың соңына дейін сақталды, содан кейін жаңару және жылжымайтын мүліктің өсуіне жол берді, бұл ұзақ жылдар бойы тұрған тұрғындарға басқа жерге көшуге мүмкіндік берді. 1990 жылдардың басында суретшілер мен басқалар бұл ауданды (Жоханс Хопкинс және қала орталығына ыңғайлы жақын орналасқандықтан) ашты және оны қайта жаңғыртуға кірісті. Көптеген жаңа тұрғындар Хэмпденнің оңтүстік бөлігінде, Фолс-роуд пен Милл-роуд арасында орналасқан суретшілер студиясы және кеңсе кеңістігі – Милл-центрдің құрылысына қызығушылық танытты. Соңғы он жылда Хэмпдендегі тұрғын үй бағасы күрт өсті, ал Батыс 36-шы көшедегі төрт блокқа созылған сауда орталығы, "Авеню" деп аталады, сәнді бутиктерге, мейрамханаларға, өнер галереяларына, йога студиясына, жоғары деңгейдегі шарап барларына және түрлі арнайы дүкендерге толып, бұрын бос тұрған немесе қираған дүкендерді иеленді. Уайман Парк қауымдастығы және оның өзінің паркі шығыс жағында орналасқан. Балтимор Жеңіл темір жолының Вудберри станциясы Джонс Фоллс автожолының ар жағында орналасқан және ауданның көп бөлігінен жаяу арақашықтықта. Клиппер Миллдегі жаңа, жоғары деңгейдегі көп мақсатты құрылыс, тікелей Вудбери Жеңіл темір жолы станциясының алдында, аймақтағы экономикалық белсенділікті одан әрі арттырды.

Мәдениет

Балтимор соңғы жылдары ескі Хэмпденнің дәстүрлі мәдениетінің кейбір аспектілерін қабылдады. Осы ауданда жыл сайын "Хон фестивалі" (кейде "ХонФест" деп те аталады) өтеді. "Хон" сөзі – мейірімділік білдіретін тіркес, және фестиваль осы сөзбен аталған. HonFest-те қатысушылар шаштарын 1960 жылдардағы кең көлемді "улей" шаш үлгісімен жасап келеді. Фестивальде сондай-ақ Балтимордың ерекше, дәстүрлі акцентіне ие "Баульмеризе" деп аталатын үздік орындаушыны анықтау сайысы өтеді. Осы акцент Дундалк және Эссекс сияқты аймақтарда да жиі кездеседі. 2011 жылдың наурызында "Америка дауысының" арнайы ағылшын тіліндегі бағдарламасы "Эй, құдайым, Балтиморда қалай сөйлейтінін үйренуге дайынсың ба?" және Балтимор тумасы Стив Эмбердің "Bawlmerese" тіліндегі кеңейтілген сабағын эфирге берді. HonFest-тен бұрын, жыл сайынғы фестиваль "Май жәрмеңкесі" деп аталып, мамыр айының басында басталатын бір аптаға созылатын. Хэмпденнің оңтүстік жағындағы 34-ші көше әр жыл сайын "34-ші көшедегі ғажайып" мерекесін атап өтеді, онда көшенің екі жағындағы үй иелері үйлерін мыңдаған шамдармен және Рождестволық әшекейлермен безендіреді, бұл керемет көріністі тамашалау үшін әлемнің түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтырады. Роланд даңғылы да Рождество мерекесінде әсем безендіріледі. Әсіресе, 3550 нөмірлі үйдің "Рождество алдындағы қорқынышты түс" тақырыбындағы ерекше әшекейлері бар, ондағы шамдар музыкамен синхронды түрде жандырылады. Бұл үй көршілер арасында "Хэллоуин үйі" деп белгілі, және әшекейлер жыл бойы орнатылған. Хэмпден 1998 жылы Балтимор тумасы Джон Уотерс өзінің "Pecker" фильмін түсірген кезде бүкіл елде кең танылды. Эдвард Фурлонг, Кристина Риччи, Марта Плимптон және Лили Тейлор сияқты Голливуд актерлері ойнаған бұл фильм Хэмпден мен оның жас тұрғындарының өте қиялдағы және әдемілендірілген бейнесін көрсетті. Сонымен қатар, жазушы Филипп Мейер 1970 және 1980 жылдары Хэмпденнің 36-шы көшесінде өсті; оның "Америкалық тоз" романының көп бөлігі балалық шағындағы әсерлерден туған деп хабарланады.

Тұрғын үй архитектурасы

Хэмпден бастапқыда диірмендер мен фабрикалардың орталығы болғандықтан, оның алғашқы құрылыстарының көп бөлігі жұмысшыларды орналастыру үшін салынған. Кішкентай екі қабатты, қатарластырылған, кірпіштен немесе тастан салынған үйлер диірмен жұмысшыларының отбасыларын орналастыруға арналған. Үлкен үйлер, олардың көпшілігі тастан салынған, басшылар мен жоғары лауазымды қызметкерлерге арналған. Хэмпден аймағының шеттерінде көбірек заманауи тұрғын үйлерді табуға болады. 20 ғасырда Роланд даңғылы мен Хэмпденнің солтүстігінде пәтерлер үйлері салынды. Ауданның тұрғын үй бағасының өсуіне себеп болатын фактор – аудандағы одан әрі дамуға қолайлы жерлердің аздығы. Хэмпден қаланың ішінде "2013 жылы үй құны ең көп өсер" деген болжам жасалған. Бұл көптеген ескі үйлерді жөндеу жобаларына әкелді. Дегенмен, 2013 жылдың соңында Солтүстік Хэмпденде, Ротунда сауда орталығының орнында, үлкен аралас мақсаттағы құрылыс басталды. Бұл жобаның ауқымы мен масштабы осы аудандағы көлік және тұрақ мәселелеріне байланысты кейбір дау-дамайларға себеп болды, себебі 2015 жылы 400-ге жуық жаңа пәтерлер мен көптеген бизнес, соның ішінде жоғары санаттағы кинотеатр ашылды.

Белгілер мен мектептер

Жергілікті Хэмпденнің танымал орындарына Енох Пратт тегін кітапханасының түпнұсқа филиалы, Бурги Хесс аза тұту бюросы, Сент-Томас-Аквинас католик шіркеуі, Сент-Люка лютеран шіркеуі және Хэмпден мектебі №55 жатады.

Өмірбаян

Хэмпден алғаш рет 1802 жылы Джонс-Фолс өзенінің аңғарында, жаңа салынған ұн және мақта фабрикаларында жұмыс істеген жұмысшылар үшін салынған үйлер жиыны ретінде пайда болды. Мұндай фабрикалардың құрылуы Балтимор портының дамуына көмектесті, ол Хэмпденде өндірілген астық пен ұнды экспорттады. 1810 жылы Вашингтон Өндіріс компаниясы Джонс-Фолс өзеніндегі алғашқы мақта фабрикасын ашты, ол қазір Маунт Вашингтон деп аталады. Аймақтағы ең маңызды фабрикалар мен зауыттарға Mt. Vernon Mills (кейін Mt. Vernon Woodberry Mills), Hooper Mills және Poole & Hunt Foundry кірді. Көптеген тұрғындар жақын маңдағы фабрикаларда жұмыс істеп, көршілес үйлерде тұрды. Фабрикалар Джонс-Фолс су арнасының бойында салынды, оның көп бөлігі қазір 83-ші тас жолдың астында орналасқан, ол Балтимор қаласының орталығы мен Ішкі портына дейін созылады. Қоғамды қолдау үшін шіркеулер, қоғамдық орталықтар, базарлар мен дүкендер салынды. 1899 жылы өнеркәсіпші Роберт Пул Enoch Pratt кітапханасының 7-ші филиалын салып, кітапхананы Балтимор қаласына сыйлады. Хэмпден 1889 жылы Балтимор қаласына қосылды. Хэмпденнің экономикалық қуаты 19-шы ғасырда мақта фабрикаларының арқасында өсті. 20-шы ғасырдың басында Хэмпден Вудберри жұмысшылары елдегі ең ірі жұмыс күштерінің бірін құрады. Ғасырдың алғашқы онжылдығында Балтиморда бірнеше еңбек ереуілі болды, нәтижесінде жалақы мен еңбек жағдайлары жақсарды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде мақта матасына деген сұраныс фабрикаларды толық қуатпен жұмыс істеуге мәжбүрледі. 1920 жылдары тағы да еңбек ереуілі болды, бұл жолы жалақыны көтеру және жақсы жұмыс уақытын талап етуге бағытталған. Ереуілдер сәтсіз аяқталып, фабрика иелері төмен еңбек құнын іздеп, операцияларын оңтүстікке көшіруді бастады. Хэмпден Вудберридегі фабрикалар осы қиындыққа төтеп берді және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соғысқа қатысу үшін фабрикаларда өндіріс артты. Алайда, 1960 және 1970 жылдары фабрикалардың сұраныс азайғандықтан құлауына куә болдық. Көптеген өнеркәсіптік аймақтар мен қалалар сияқты, Хэмпден де соңғы ғасырдың екінші жартысында төмендеуді бастан кешті. Көптеген фабрикалар мен зауыттар жабылды немесе басқа жерге көшірілді, бұл жұмысшыларды басқа жерде жұмыс іздеуге мәжбүр етті және қолдау көрсететін бизнестердің жұмысын тоқтатуға себеп болды. 1970 және 1980 жылдары көптеген тұрғындар аймақтың ұзақ мерзімді экономикалық төмендеуді бастан кешіргенін сезінді. Осы кезеңде Хэмпдендегі әлеуметтік өмірдің динамикасымен бірге қылмыс пен есірткі пайдалану да артты. Балтимордың басқа аудандары сияқты, мектептен шығып қалу көрсеткіштері өсті, ал заңсыз есірткі мен жезөкшелік кең таралды. Бүгінде Хэмпден қайта жандану және дамудың жарқын кезеңін бастан кешіруде. 1990 жылдардың басынан бері жаңа тұрғындар мен бизнес иелерінің келуі ауданның қазіргі өркендеуіне ықпал етті. Көптеген туристер мен қонақтар енді 36-шы көшеге тамақтануға, сауда жасауға, өнер галереяларын аралауға және ауданның атмосферасын сезінуге келеді. Хэмпденде үйлерге сұраныс артып, көптеген үйлер жөнделіп, қайта жаңартылуда. Авеню бойындағы коммерциялық ғимараттар да соңғы жылдары тарихи сәулеттік стильдердің әртүрлілігін көрсетеді. Фолс-роудтағы Рузвельт паркіндегі жаңартуларға жаңартылған демалыс орталығы (скейт-паркпен бірге) және толығымен жаңартылған бассейн кешені кірді. Автобус желілері мен жеңіл теміржол Хэмпденге тұрғындар мен қонақтар үшін қол жетімділікті арттырды.

Қоғамдық көлік

Мэриленд Транзит Әкімшілігі Хэмпденге Балтимор жеңіл рельстік көлігі арқылы, Юнион авенюдегі Вудбери станциясы және 21, 22 және 94 автобус бағыттары арқылы қызмет көрсетеді.