Кіріспе
Баварияның 1745–1777 жылдар аралығындағы сайлаушысы Максимилиан III Иосиф, «жақсы көрілген» (28 наурыз 1727 – 30 желтоқсан 1777) – қасиетті Рим империясының сайлаушысы және 1745–1777 жылдар аралығында Баварияның герцогы. Ол Виттельсбах әулетінің бавариялық тармағының соңғы өкілі болды және оның қайтысынан Бавария мұрагерлік соғысы басталды.
Maximilian III Joseph, "the much beloved" (28 March 1727 – 30 December 1777), was a Prince elector of the Holy Roman Empire and Duke of Bavaria from 1745 to 1777. He was the last of the Bavarian branch of the House of Wittelsbach and because of his death, the War of Bavarian Succession broke out.
Өмірбаян
Мюнхенде туған Максимилиан – Рим императоры Карл VII мен оның әйелі Мария Амалия Австрияның үлкен ұлы, Рим императоры Иосиф I-нің қызы. 1745 жылғы қаңтарда әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол австриялық әскерлердің басып алуына ұшыраған елге мұрагерлік етті (Австрия мұрагерлігі соғысын қараңыз). 18 жасар Максимилиан Жозеф анасы Мария Амалия және армия командирі Фридрих Генрих фон Секендорф басқаратын бейбітшілік партиясы мен Сыртқы істер министрі, генерал Игнац граф Тьорринг және француз елшісі Шавиньи басқаратын соғыс партиясы арасында тартысқа түсті. 15 сәуірде Пфаффенхофен шайқасындағы шешуші жеңілістен кейін Максимилиан Жозеф әкесінің императорлық талаптарынан бас тарды және Мария Терезамен Фюссен шарты бойынша бейбіт келісімге келді, онда ол оның күйеуі, Тоскананың үлкен герцогі Франц II Стефанды алдағы императорлық сайлауда қолдайтынына келісті. 1747 жылы Максимилиан өзінің туысы, Саксонияның Мария Анна Софияға үйленді, бірақ некелері баласыз қалды. Жеті жылдық соғыс кезінде бавариялық әскерлер Габсбургтер жағында күресті. Максимилиан Жозефтің әпкесі Мария Жозефа Бавария 1765 жылы Мария Терезаның ұлы, эрцгерцог Иосифке тұрмысқа шықты. Бірақ Пруссияның ұзақ мерзімді әлсіреуі Баварияның мүддесіне сай емес еді, өйткені бұл ел Габсбург монархиясына жалғыз қарсы салмақ болып табылды. Максимилиан Жозеф, мүмкіндігінше, Баварияны соғыстан шетте ұстауға тырысты. Ол отаршыл әскерлерден басқа, австриялық әскерге қосылу үшін 4 мыңнан астам сарбаздық күшін жіберді. 1758/1759 жылдары (соғыс басталғанына бір жарым жыл өткен соң) ол бавариялық көмекші әскерлерді австриялық қызметтен шығарды. Виттельсбах курфюрсті Карл Теодор Пфальцпен бірге ол қақтығыс кезінде Империяның бейтараптығын сақтады. Максимилиан Жозеф – өз елінің дамуын жақсарту үшін көп еңбек еткен прогрессивті және оқымысты билеуші. Ол ауыл шаруашылығын, өнеркәсіпті және елдің минералды байлықтарын пайдалануды ынталандырды, сондай-ақ иезуиттердің баспасөз цензурасын жойды. 1747 жылы Нимфенбург порцелин фабрикасы құрылды, ал 1756 жылы «Codex Maximilianeus bavaricus civilis» жазылды. 1759 жылы Мюнхендегі алғашқы академиялық институт – Бавария ғылым академиясы құрылды. 1770 жылы қатты ашаршылық кезінде Максимилиан аштықты жеңілдету үшін астық импортын төлеу үшін патшалық әшекейлердің бір бөлігін сатты. Сол жылы ол Бавария рококо дәуірінің аяқталуына ықпал еткен шіркеудің ысырапшыл өркөкірегіне қарсы жарлық шығарды. Ол сондай-ақ Обераммергаудағы құмарлық ойынды да тыйым салды. 1771 жылы сайлаушы жалпы мектепке қатысуды реттеді. 1777 жылдың желтоқсан айында Максимилиан Жозеф Мюнхен арқылы каретада жүрді; саяхат кезінде ол мұнарадағы сағаттардың бірінен өткенде, механизм бұзылып, сағат 77 рет соқты. Жолаушыларға түсіндірген Макс Жозеф бұл – белгі, оның өмірі аяқталды деп шешті. Бірнеше күннің ішінде ол таңғажайып ауруға шалдықты. Оның 15 дәрігерінің ешқайсысы оны анықтап бере алмады, бірақ Рождествоға қарай бұл өте қауіпті шаянның түрі екені анық болды, сол кезде «күлгін шаян» деп аталды. Айдың соңғы күні ол мұрагер қалдырмай қайтыс болды. Максимилиан III Жозеф Мюнхендегі Театинскийрхе шіркеуінің мазарда жерленген.
Мұрагерлік
14 ғасырдың басынан бері Баварияны билеген, қасиетті Рим императоры Людовик IV-тен тараған Виттельсбах әулетінің кіші тармағының соңғы өкілі ретінде Максимилианның өлімі мұрагерлік дауға және қысқа мерзімді Бавария мұрагерлік соғысына әкелді. Оның орнын (еркек желісі бойынша) оның 12-ші туысы, бір рет алысқан, әулеттің аға тармағынан Палатинат сайлаушысы Карл Теодор иеленді. Максимилианның жесірі, Саксониялық Мария Анна София, Максимилианның әпкесі, Бавария герцогинясы Мария Антония, сондай-ақ Баварияның бұрынғы тәж мұрагері, герцог Клемент Франциск Баварияның жесірі, Пфальц-Зульцбахтан Мария Анна, Макстің көңілі толмаған мұрагерімен келіссөздер жүргізді және Пруссия королі Фридрих II және жаңа сайлаушының болжамды мұрагері, Цвайбрюкен герцогы Карл II Августпен бірге Баварияның Австриядан тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін араласты. Пруссия патшасы императорға да, Баварияның өзіне де соғыспен қауіп төндіруге мәжбүр болды. Австрия сайлаушының өлімінен кейін дереу герцогтіктің бір бөлігін басып алды, ал жаңа сайлаушы өзінің жаңа билігіне ешқандай қызығушылық танытпады. Керісінше, Карл Теодор көпшілікті ренжітіп, оны Алқыс Австриясына немесе Австриялық Нидерландыға ауыстыруға тырысты, тіпті оны өз Палатинат отанына жақындатуға ұмтылды.
Мәдени мұра
Максимилиан III Иосиф 1751 жылы Франсуа де Кувиллиеске тамаша рококо стиліндегі Кувиллиес театрын салуды, ал 1755 жылы Нимфенбург сарайындағы Тас залды тұрғызуды бұйырды. Ол сондай-ақ Жаңа Шлайсхайм сарайының бірнеше бөлмесін рококо стилінде безендіруді тапсырды. Вольфганг Амадей Моцарт Максимилиан III Иосифтің қабылдауында болды, ол бавариялық Мария Антония Вальпургис сияқты музыканы жақсы түсініп, композициямен айналысты, бірақ қатаң үнемшілдік саясатының салдарынан оған қызметке орналасу мүмкіндігі берілмеді. 1775 жылы Вольфганг Амадей Моцарттың «La finta giardiniera» атты итальяндық операсы Мюнхендегі Сальватор театрында тұңғыш рет сахналанды. 1770 жылы Максимилиан III Иосиф Мюнхендегі Көркемсурет академиясының негізін қалады.