Кіріспе

Франциядағы саяси ғылымдар университеттерінің тобы Institut d'études politiques, немесе IEP, көбінесе Sciences Po деп аталады, – Франциядағы он мемлекеттік жоғары білім беру мекемесі. Олар Aix-en-Provence, Бордо, Гренобль, Лилль, Лион, Париж, Ренн, Страсбург және Тулуза қалаларында орналасқан, ал 2014 жылдан бері Сен-Жермен-ан-Лайеде де ашылған. Олардың мақсаты – қазіргі саяси ғылымды зерттеу және дамыту. IEP-де оқитын барлық студенттер заң, экономика, қаржы және басқару салаларын қамтитын, толыққанды әлеуметтік ғылымдарға бағытталған, практикалық және кеңейтілген оқу бағдарламасын оқып үйренеді. Бұл мектептер Франциядағы ең іріктелген оқу орындарының бірі болып саналады, себебі олар көптеген саяси және бизнес лидерлерін даярлайды. Бұл мекемелер көбінесе Sciences Po деген атпен танымал. Sciences Po Paris Франциядағы барлық IEP-лердің ең беделдісі саналады және заңды келісімге сәйкес, орналасқан қаласын көрсетпей, өзіне "Sciences Po" деген атаумен сілтеме жасауға рұқсат етілген жалғыз мекеме. Басқа IEP-лер "Sciences Po" терминін тек қалалық атауларымен бірге қолдана алады, мысалы, "Sciences Po Lille" немесе "Sciences Po Grenoble". Страсбургтан басқа, Франциядағы басқа IEP-лер Париждікінен кейін құрылды, ол бірдей заңмен құрылған, бірақ Роберт Шуман университетінің ішкі институсы мәртебесіне ие. 1989 жылғы 18 желтоқсандағы жарлықтың 2-бабына сәйкес, олардың міндеттері: мемлекеттік, мемлекеттік-жеке және жеке секторлардағы жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлерді және басшыларды, әсіресе мемлекеттік органдар мен децентрализацияланған қауымдастықтарды даярлау; саяси және әкімшілік ғылымдар саласындағы зерттеулерді дамыту. Sciences Po тәсілі мен стилі Францияда да, шетелде де көптеген университеттерге үлгі болды. Ең танымал мысалы – Ecole Libre des Sciences Politiques үлгісінде құрылған Лондон экономика мектебі.

Гранде-Эколь жүйесі

Sciences Po институттары – Grandes Écoles, француз жоғары білім беру мекемелері, олар француз мемлекеттік университет жүйесінің негізгі құрылымынан бөлек, бірақ оған параллель және байланысты. АҚШ-тағы Айви Лигасы, Ұлыбританиядағы Оксбридж және Қытайдағы C9 Лигасы сияқты, Grandes Écoles – студенттерді өте бәсекелестік үдеріс арқылы қабылдайтын элиталық академиялық мекемелер. Франциядағы кез келген академиялық сала бойынша барлық үміткерлерді қабылдауға міндетті мемлекеттік университеттерден өзгеше, оларға түсу қиын. Түлектер Франциядағы үкіметте, басқаруда және корпоративтік фирмалардағы жоғары лауазымдарға ие болады. Атап айтқанда, Париж IEP ("Sciences Po") соңғы кезде кем дегенде жеті француз президентін (соның ішінде қазіргі президент Эммануэль Макронды), 13 француз премьер-министрін, 12 шетелдік мемлекет басшысын немесе үкімет басшыларын және Францияның ең ірі компанияларының алты бас директорын даярлаған. Олар Франциядағы мемлекеттік университеттерге қарағанда қымбатқа түссе де, Grandes Écoles әдетте сыныптар мен студенттер саны әлдеқайда аз, ал көптеген бағдарламалары ағылшын тілінде оқытылады. Халықаралық тағылымдамалар, шетелде оқу мүмкіндіктері және үкімет пен корпоративтік әлеммен тығыз байланыс Grandes Écoles-тың айрықша ерекшелігі болып табылады. Еуропадағы ең жоғары рейтингтегі мектептердің көпшілігі, Sciences Po институттары сияқты, Conférence des Grandes Écoles (CGE) мүшелері болып табылады. Sciences Po дипломдары Conférence des Grandes Écoles аккредиттейді және Ұлттық білім беру министрлігі (Франция) тағайындайды.

Критерий

Жыл сайын IEP-лер арасында жарыс өткізіледі, оны IEP-лердің бірінің туған қаласы қабылдайды және барлық 10 IEP-ден қатысушылар жиналады. "Крит" деп белгілі болған алғашқы жарыс 1987 жылы Бордо мен Тулуза IEP-лері достық регби матчын өткізуді шешкен кезде құрылды. Бұл жарыс 3 күндік спорттық іс-шара және кеш ретінде ұйымдастырылады, наурыз айының соңғы апта соңында қабылдаушы университеттің "Спорт бюросы" басқаруымен өтеді. Іс-шараны өткізуге шамамен 200 000 евро жұмсалады, қаржыландыру қатысушылар, демеушілер және гранттар есебінен жүзеге асырылады. Жарысты қабылдау құқығы әр жыл сайын IEP-лер арасында кезекпен беріледі.