Су асты мекендемелері: адамдардың теңіз астында ұзақ тұруы, өмірлік қажеттіліктерді қамтамасыз ету, ауа, су, энергия жүйелері. Зерттеулер мен болашақ перспективалар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адамның су астында тіршілік етуіне арналған, тыныс алуға жарамды газдармен толтырылған су астындағы жабық кеңістіктер. Адамдар үшін су астындағы тіршілік ету орындары.
Human habitable underwater enclosure filled with breathable gas
underwater habitats for humans
Су астындағы тіршілік ету орындары – адамдар ұзақ уақыт бойы өмір сүре алатын және күндізгі 24 сағаттың көптеген негізгі адамдық функцияларын орындай алатын су асты құрылыстары, мысалы, жұмыс істеу, демалу, тамақтану, жеке гигиенаға қарайтын және ұйықтау. Осы контексте, «тіршілік ету орыны» термині көбінесе құрылыстың ішкі және тікелей сыртқы бөлігін, сондай-ақ оның жабдықтарын білдіреді, бірақ оны қоршаған теңіз ортасын қамтымайды. Көптеген алғашқы су асты мекендерінде ауа, су, тағам, электр энергиясы және басқа да ресурстарды қайта жаңарту жүйелері болмаған. Алайда, кейбір су асты тіршілік орындары осы ресурстарды қолмен жеткізудің орнына құбырлар арқылы жеткізуге немесе тіршілік ортасының ішінде өндіруге мүмкіндік береді. Су асты тіршілік ортасы адам физиологиясының қажеттіліктерін қанағаттандыруы және қолайлы қоршаған орта жағдайларын қамтамасыз етуі керек, ал ең маңыздысы – жарамды сападағы тыныс алуға арналған ауа. Басқа факторлар физикалық ортаға (қысым, температура, жарық, ылғалдық), химиялық ортаға (ішуге жарамды су, тағам, қалдықтар, уларлы заттар) және биологиялық ортаға (қауіпті теңіз жануарлары, микроорганизмдер, теңіз саңырауқұлақтары) қатысты. Су асты тіршілік орындары мен адам қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған олардың технологиясы туралы ғылымның көп бөлігі суға шомылу, суға шомылу камералары, батысуға арналған көлік құралдары мен су асты кемелері және ғарыш кемелерімен ортақ. 1960 жылдардың басынан бері әлемнің түкпір-түкпірінде жеке тұлғалар немесе үкіметтік органдар су асты мекендерін жобалап, салған және пайдаланған. Олар негізінен зерттеулер мен барлау үшін пайдаланылған, бірақ соңғы жылдары кем дегенде бір су асты тіршілік орыны демалыс және туризм үшін ұсынылды. Зерттеулер, әсіресе, акванавттар және астронавттарды даярлау, сондай-ақ теңіз экожүйелерін зерттеу үшін қысым астындағы тыныс алу газдарының физиологиялық процестері мен шектеріне арналған.
Underwater habitats are underwater structures in which people can live for extended periods and carry out most of the basic human functions of a 24 hour day, such as working, resting, eating, attending to personal hygiene, and sleeping. In this context, 'habitat' is generally used in a narrow sense to mean the interior and immediate exterior of the structure and its fixtures, but not its surrounding marine environment. Most early underwater habitats lacked regenerative systems for air, water, food, electricity, and other resources. However, some underwater habitats allow for these resources to be delivered using pipes, or generated within the habitat, rather than manually delivered. An underwater habitat has to meet the needs of human physiology and provide suitable environmental conditions, and the one which is most critical is breathing air of suitable quality. Others concern the physical environment (pressure, temperature, light, humidity), the chemical environment (drinking water, food, waste products, toxins) and the biological environment (hazardous sea creatures, microorganisms, marine fungi). Much of the science covering underwater habitats and their technology designed to meet human requirements is shared with diving, diving bells, submersible vehicles and submarines, and spacecraft. Numerous underwater habitats have been designed, built and used around the world since as early as the start of the 1960s, either by private individuals or by government agencies. They have been used almost exclusively for research and exploration, but, in recent years, at least one underwater habitat has been provided for recreation and tourism. Research has been devoted particularly to the physiological processes and limits of breathing gases under pressure, for aquanaut, as well as astronaut training, and for research on marine ecosystems.
Терминология және қолданылу аясы
"Су асты мекендеме" термині әртүрлі мақсаттарда қолданылады, оның ішінде жұмыс істеп тұрғанда толығымен су астында болмайтын, бірақ су асты бөлігі бар құрылыстар да бар. Су асты мекендемелері мен суасты кемелері, сондай-ақ толығымен суға батқан және жұмыс істеп тұрғанда бетке шығатын бөліктері бар құрылыстар арасында белгілі бір шатасулар болуы мүмкін. 1970 жылы Г. Хокс ($қазіргі шақта 560 000 долларға тең) деп мәлімдеді және 1970 жылдан бастап зерттеу станциясы ретінде пайдаланылды. Жобаның бір бөлігін Ұлттық мұхиттық және атмосфералық басқару (NOAA) қаржыландырды. Гидролаб төрт адамды қабылдай алатын. Шамамен 180 Гидролаб миссиясы жүргізілді – 1970-жылдардың басы мен ортасында Багам аралдарында 100 миссия, ал 1977 жылдан 1985 жылға дейін АҚШ-тың Виргин аралдарындағы Сент-Круадан 80 миссия. Осы ғылыми экспедициялар Гидролаб журналында тіркелген.
The term 'underwater habitat' is used for a range of applications, including some structures that are not exclusively underwater while operational, but all include a significant underwater component. There may be some overlap between underwater habitats and submersible vessels, and between structures which are completely submerged and those which have some part extending above the surface when in operation. In 1970 G. Haux stated: ($560,000 in today's currency) and used as a research station from 1970. The project was in part funded by the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA). Hydrolab could house four people. Approximately 180 Hydrolab missions were conducted—100 missions in The Bahamas during the early to mid 1970s, and 80 missions off Saint Croix, U. S. Virgin Islands, from 1977 to 1985. These scientific missions are chronicled in the Hydrolab Journal.