Кіріспе

Бразилиялық футболшы (туған 1963)
Бразилиялық футболшы

Карлос Каэтано Бледорн Верри (31 қазан 1963 жылы туған), Дунга (ˈdũɡɐ) деп белгілі, бразилиялық футбол менеджері және бұрынғы кәсіби ойыншы, қорғаныс жартылай қорғаушысы. Оның капитаны болған кезде Бразилия 1994 жылғы ФИФА әлем чемпионатында жеңіске жетті және ол әлем кубогын көтеріп ұстады. Хавимен бірге ол әлем чемпионатының финалында, Олимпиада финалында, Конфедерациялар кубогының финалында және құрлық чемпионаттарының финалында ойнаған екі ойыншының бірі. Ол Бразилия құрамасының бас бапкері қызметін екі рет атқарды. 2006-2010 жылдар аралығындағы алғашқы кезеңде ол құраманы 2007 жылғы Америка кубогында және 2009 жылғы ФИФА Конфедерациялар кубогында жеңіске жеткізді, сондай-ақ 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының ширек финалына шығарды, бірақ Бразилия футбол конфедерациясы оны қызметтен босатып жіберді. 2014 жылы ол қайтадан бас бапкер болып тағайындалды, бірақ Бразилияның Копа Америка Сентеньяриодан ерте шығуы 2016 жылғы маусымда оның қызметтен босатылуына әкелді. Сондай-ақ ол 2013 жылы «Интернационал» клубының бас бапкері болды. Оның лақап аты португал тілінде "Допэй" деп аудалатын сөзден шыққан, ол Диснейдің «Аққарға» мультфильміндегі нанғысыз еркек тұлға. Бала кезінде бойы аласа болғандықтан оны оның ағасы осылай атаған. Ол кішкентай болып қалады деп ойлаған, тіпті өсіп, биік болғаннан кейін де лақап аты қолданылып келді.

Клубтық мансап

Дунга Рио-Гранде-ду-Сул штатының Ижуи қаласында дүниеге келді, итальян және неміс тегінен тарайды. Клуб деңгейінде ол «Интернационал» (1980–84, 1999–2000), «Коринтианс» (1984–85), «Сантос» (1985–87), «Васко да Гама» (1987), «Пиза» (1987–88), «Фиорентина» (1988–92), «Пескара» (1992–93), «ВфБ Штутгарт» (1993–95) және «Джубило Ивата» (1995–98) клубтарында ойнады.

Халықаралық мансап

Халықаралық аренада Дунга Бразилия құрамасы сапында 91 рет ойнап, 6 гол соқты. Оның халықаралық карьерасы 1983 жылы ФИФА U-20 әлем чемпионатында басталды. Дунга жас бразилиялық құраманың капитаны болды және финалда Аргентинаны жеңіп, турнирде жеңіске жетті. Бір жылдан кейін ол Бразилияның 1984 жылғы Лос-Анджелес Олимпиадасында күміс жүлде жеңіп алуына көмектесті. Содан кейін Дунга Бразилияның негізгі құрамасына шақырыла бастады және 1989 жылы Рио-де-Жанейродағы Маракана стадионында Уругвайды жеңіп, Америка кубогын ұтты. Дунга 1990 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Бразилияның негізгі құрамында ойнады. Бұл чемпионатта команда 1966 жылдан бергі ең нашар нәтиже көрсетті. Кейіннен команданың екінші кезеңдегі Аргентинаға қарсы ойындағы сәтсіздігіне ол жауапты деп есептелді. Келесі жылдары бразилиялық баспасөз оның ойнау стилін "қатыгез" деп сипаттап, оны жиі сынады. Бразилия футболының осы кезеңі "Дунга дәуірі" деп аталды, себебі жанкүйерлер мен журналистердің пікірінше, ол команданың қызықты, шабуылдық стилінен гөрі қорғанысқа баса назар аударатын, баяу, тәжірибелі және тікелей ойын стилін бейнелейтін. Дунга орта алаңдағы қорғаныс шебінде өте тиімді роль атқарды, допты ұстап алып, шабуылды бастауға қабілетті болды. Осы позициядағы басқа ойыншылар жиі допты қуып, өзін қауіпке тікелейтін, ал Дунга допты ұстау үшін сирек жерге түсетін, көбінесе қарсыластың қимылын болжап, допты тартып алуға тырысты. Жаман беделіне қарамастан, Бразилияның жаңа бапкері Карлос Альберто Паррейра Дунганы 1994 жылғы әлем чемпионатының іріктеу және финалдық турнирлерінде негізгі құрамға қосты. Раи бастапқыда 1994 жылғы АҚШ-та өткен әлем чемпионатында Бразилия құрамасының капитаны болды, бірақ турнирдің басындағы Бразилияның нашар ойынына жауапты деп танылғаннан кейін, ол Мазиньоның пайдасына құрамнан шығарылды. Дунга капитандық таяқшасын қабылдап, команданы жеңіске жеткізді. Финалда Италияға қарсы өткен ойында 0:0 есебімен тең түскеннен кейін пенальтилер сериясында үшінші голды соқты. ФИФА мәліметінше, финалда Италияның шабуылдық әрекеттерінің жетіспеуіне Италияның орта алаң шебіндегі Дино Баджо мен Бразилияның Дунга мен Мауро Силваның тиімді ойыны себеп болды. Дунга 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатының алдындағы төрт жыл бойы Бразилия құрамасының капитаны болды, тіпті сол кезде бәсекелестік деңгейі төмен деп есептелген Жапония Ж-лигасында ойнағанына қарамастан. 1998 жылғы турнир бразилиялық команда ішіндегі шиеленіс пен командалық бірлік жоқтығымен ерекшеленді. Бұл ойын алаңында да көрінді, мысалы, Дунга Мароккоға қарсы өткен бірінші турда командаласы Бебетомен төбелес жасады, нәтижесінде қалған команда оларды таратуға мәжбүр болды. Осы қиындықтарға қарамастан, Бразилия турнирдің финалына өтті, онда Франциядан 3:0 есебімен жеңілді. Финалға жолда, жартылай финалда Голландияға қарсы өткен ойында пенальтилер сериясында төртінші голды соқты. Дунганың 2010 жылғы әлем чемпионатындағы құрамына қатысуы көптеген адамдар, соның ішінде әйгілі бразилиялық футболшы Пеле тарапынан сынға ұшырады. Пеле Александр Пато мен Неймардың құрамға іріктелуі керек деп есептеді. 2011 жылдың 29 тамызында Дунганың Пауло Аутуоридің орнына Катар клубы "Аль Райянмен" келісімшартқа қол қойғаны жарияланды, бірақ Дунга бұл лауазымға қатысты "нақты емес" екенін айтқаннан кейін "Аль Райян" басқа бапкерді таңдауға шешім қабылдады.

Халықаралық

2012 жылдың 12 желтоқсанында Дунга өзінің ойыншылық карьерасын бастаған және аяқтаған «Интернасионал» клубының жаңа бапкері болып тағайындалды. 2013 жылдың 3 қазанында бірнеше жеңілістен кейін команданың жағдайы нашарлағандықтан ол қызметтен босатылды. Дунга 2014 жылғы әлем чемпионатын IRIB арнасында түсіндіруші ретінде жүргізді.

Бразилияға оралу

2014 жылдың 22 шілдесінде Дунга Бразилия құрамасының жаңа бапкері болып тағайындалды, ол Луис Фелипе Сколаридің орнын басты. Ол 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысқаннан кейін алғаш рет осы лауазымға қайта келді. Дунганың Бразилия құрамасын екінші рет басқаруындағы алғашқы ойын 2014 жылдың 5 қыркүйегінде Майамидегі Sun Life стадионында Колумбия құрамасына қарсы өткен жолдас сайыс болды, бұл ойында Бразилия 1:0 есебімен жеңіске жетті, голды 83-ші минутта Неймар бос соққыдан соқты. Дунга бұдан кейін Эквадорға (1:0), 2014 жылғы Америка Суперклассикосында Аргентинаға (2:0), Жапонияға (4:0), Түркияға (0:4) және Австрияға (1:2) қарсы жеңіске жетті. Дунга 2015 жылы да Бразилияның жеңіс тізбегін жалғастырып, тағы бір жолдас сайысында Францияны 3:1 есебімен жеңді. Одан кейін Чилиге (1:0), Мексикаға (2:0) және Гондурасқа (1:0) қарсы да жеңіске қол жеткізді.

2015 жылғы Америка Кубогы

Бразилия турнирді Перумен тартысты ойынды 2:1 есебімен жеңіп бастады (Дуглас Коста соңғы минуттарда гол соқты), содан кейін Колумбияға 1:0 есебімен есе жіберіп, Венесуэлаға қарсы 2:1 есебімен жеңіске жетті. Нокаут кезеңінде Бразилия Парагваймен кездесіп, негізгі уақытта 1:1 есебімен тең түсті және пенальтилер сериясында 4:3 есебімен жеңілді. Осылайша, Бразилия FIFA Конфедерациялар кубогына (осы жағдайда 2017 жылғы турнирге) соңғы 20 жылда алғаш рет қатыса алмады.

Американың жүз жылдық кубогы

Бразилия турнирді Эквадормен 0:0 есебімен тең аяқтады, бірақ Эквадордың екінші таймдағы голы даулы жағдайда есепке алынбады. Осыдан кейін Гаитиді 7:1 есебімен сенімді жеңіске жетті, мұнда Филипп Коутиньо хет-трик жасады. Турнирдің нокаут кезеңіне өту үшін Бразилияға тең нәтиже жеткілікті болды, бірақ олар Перуға 1:0 есебімен жеңіліп қалды, Рауль Руидиаз қолмен допты қақпаға енгізіп, гол соқты. Бұл жеңіліс Бразилияның 1985 жылдан бергі алғашқы жеңілісі болды және 1987 жылдан бері алғаш рет турнирдің топтық кезеңінде қалып қойды. 2016 жылдың 14 маусымында ол CBF қызметінен босатылды.