Кіріспе

Айдахо штатының округі, АҚШ. Оуахи округі ( /oʊ/'/w//aɪ//.//h//iː/ ohWYEhee) – АҚШ-тың Айдахо штатының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 11 913 адамды құрайды. Округ орталығы – Мёрфи, ал ең ірі қаласы – Хомедейл. Жер ауданы бойынша Айдахо штатындағы екінші үлкен округ, Айдахо округінен кейін. Оуахи округі Бойз қалалық агломерациясының құрамына кіреді және Невада шекарасы арқылы Элко округіне дейін созылған Дак Вэлли үнді резервациясының жартысынан астамын қамтиды. Бұл резервациямен байланысты федералдық деңгейде танылған Шошон-Паюте тайпасының көп бөлігі Невада тарапында тұрады, ал олардың тайпалық орталығы Невада штатындағы Оуахиде орналасқан.

Тарих

Бұл аймақ Еуропалықтар келгенге дейін мыңдаған жылдар бойы Батыс Шошон, Солтүстік Пайют және Баннок тайпалары мен олардың ата-бабаларының жері болды. Жер мен ресурстарды бағындыруға ұмтылған қоныс аударушылардың мүддесі қақтығыстарға әкеліп, жергілікті халықтарды резервацияларға күштеп орналастырды. 1863 жылдың 31 желтоқсанында Оуихи округі Айдахо территориясының заң шығару органы құрған алғашқы округ атанды. Бойзе, Айдахо, Нез Персе және Шошон округтері Вашингтон территориясының заңдарымен құрылған, бірақ Айдахо территориясы оларды 1864 жылдың ақпанына дейін мойындамады. Руби-Ситидегі алғашқы округ орталығы 1867 жылы жақын орналасқан Сілвер-Ситиге көшірілді. Оуихи округінің бастапқы шекарасы – Айдахо территориясының Иджен өзенінің оңтүстігінде және Таулы таулардың батысындағы бөлігі. Оуихи округі құрылғалы бір ай өткен соң, 1864 жылдың қаңтарында округтің шығыс бөлігінен Онида округі құрылды. 1879 жылы Кассия округінің құрылуы шығыста тағы бір аумақты алып қойды. Оуихи округінің тарихы 19 ғасырдың екінші жартысында Айдахо территориясында үстемдік құрған кен өндіру өркендеуімен тығыз байланысты. Оуихи округі 1930 жылы Гленнс-Ферри және Кинг-Хилл маңындағы бөлігін көршілес Эльмор округіне беруге рұқсат берген сайлаудан кейін қазіргі шекарасын алды. 1934 жылы округ орталығы дерлік тастаналған Сілвер-Ситиден Мёрфиге көшірілді. 21 ғасырда Сілвер-Сити де, Руби-Сити де – кен өндіру өркендеуінің қалдықтарына айналған сөнген қалалар.

Этимология

"Owyhee" атауы гавайи тіліндегі "Hawaii" сөзінің ерте ағылшыншалануынан шыққан. 1778 жылы Джеймс Кук Сандвич аралдарын (қазіргі Гавай аралдары) тапқанда, ол аралдарда Гавайи тайпасының өкілдері тұратынын көрді. Англо-американдықтар оларды "Owyhee" деп атады. Дене бітімі мықтылығымен және теңізшілік дағдыларымен белгілі болған көптеген Гавайи тайпасының өкілдері еуропалық және американдық кемелерге экипаж мүшелері ретінде жұмысқа алынды. Көптеген Гавайи тайпасының өкілдері Американың Солтүстік-Батыс жағалауына кемемен сапар шегіп, Колумбия өзені бойында жұмыс тауып, тұзақ сауда экспедицияларына қатысты немесе тері сауда посттарында жұмыс істеді. 1819 жылы үш Гавайи тайпасының өкілі Дональд Маккензидің Жылан экспедициясына қосылды, ол Монреальде орналасқан, Солтүстік-Батыс компаниясы үшін жылан мекеніне жыл сайын аттанатын канадалық тері саудагерлерінің ұйымы еді. Үш гавайлық 1819-1820 жылдардың қысында негізгі топтан бөлініп, сол кездегі белгісіз аймақты – кейін Овихи өзені мен таулары деп аталған жерді зерттеуге шықты. Олар жоғалып, қаза тапқан деп есептелді; олардың қайда екендігі туралы қосымша мәлімет табылмады. Осы Гавайи тайпасының өкілдерінің құрметіне британдық тері аулаушылар аймақты "Owyhee" деп атауды бастады, және бұл атау қалыптасты.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 7697 шаршы миль (19 935 км2) құрайды, оның ішінде 7666 шаршы миль (19 855 км2) жер және 31 шаршы миль (80 км2) (0,4%) су. Ауданы бойынша Айдахо штатының екінші ірі округі болып табылады. Округтің көбісі биік тау аралық шөлдік аймақ, көптеген сальвия және базальт каньондарымен сипатталады. Батыстағы Оуихи таулары ландшафтқа басымдық етеді, ал Хейден шыңы теңіз деңгейінен 2561 метр биіктікке жетеді. Округтің солтүстік-батыс бөлігіндегі ең төменгі нүктедегі Snake өзені Орегон шекарасында 610 метрден аспайды. Snake өзені округтің солтүстік шекарасының көп бөлігін Орегоннан бастап Элмор округіндегі Гленнс Ферриге дейін құрайды. Snake өзенінің саласы – Брунеу өзені, ол Невададан солтүстікке қарай округтің шығыс бөлігі арқылы ағып өтеді. Оуихи өзені округтің оңтүстік-батыс бөлігінде басталып, батысқа қарай Орегонға құяды; ол соңында Ниссаның оңтүстігіндегі штат шекарасында Snake өзеніне қосылады.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 10 644 адам, 3 710 шаруашылық және 2 756 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 4 452 тұрғын үй, орташа тығыздық көрсеткіші. Округтың этникалық құрамы: 76,87% ақ нәсілді, 0,15% қара немесе афроамерикалық, 3,21% американдық үндістер, 0,47% азиялық, 0,08% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 16,50% басқа нәсілдер және 2,72% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Халықтың 23,10% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 14,3% американдық, 12,5% неміс, 10,4% ағылшын және 8,1% ирланд тегінен шыққандар. 3 710 шаруашылықтың 37,80% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 61,20% заңды некеде тұрған жұбайлар, 8,70% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 25,70% отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 21,80% жеке адамдардан тұрады, ал 9,50% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын азаматтардан құралған. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,85 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,35 адамды құрады. Округтағы халықтың жас ерекшеліктері: 18 жасқа дейінгілер – 31,90%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 8,50%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 26,50%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 20,90%, ал 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер – 12,10%. Орташа жас 33 жасқа тең. Әр 100 әйелге 109,00 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 107,60 еркек шамасында. Округтағы шаруашылықтың орташа табысы 28 339 доллар, ал отбасының орташа табысы 32 856 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 25 146 доллар, ал әйелдердің 20 718 долларға тең. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 13 405 долларды құрады. Отбасылардың 14,20% және халықтың 16,90% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 20,80% және 65 жастан асқандардың 12,10% кіреді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша округте 11 526 адам, 4076 шаруашылық және 2954 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 4781 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтың этникалық құрамы: 76,0% ақ нәсілді, 4,3% американдық үндістер, 0,5% азиялық, 0,2% қара немесе афроамерикалық, 16,6% басқа нәсілдерден және 2,4% екі немесе одан көп нәсілді. Испан немесе латын американдықтар халықтың 25,8% құрады. 4076 шаруашылықтың 36,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 57,3%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 9,6%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, 27,5%-ы отбасы емес, ал 23,0%-ы жеке адамдардан тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,79 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,29 адамды құрады. Медианалық жас 36,0 жас.