Кіріспе
Жануарлардағы жалғастыру тінінің түрі. Эластикалық талшықтар (немесе сары талшықтар) – фибробластар, эндотелий, тегіс бұлшық еттер және тыныс жолдарының эпителий жасушалары сияқты әртүрлі жасуша түрлері өндіретін ақуыздардан (эластин) құралған клеткадан тыс матрицаның маңызды құрауышы. Бұл талшықтар өз ұзындығынан бірнеше есе созылып, серкеу кезде энергиясын жоғалтпай бастапқы ұзындығына оралады. Эластикалық талшықтар эластин, элаунин және окситаланды қамтиды. Эластикалық талшықтар эластогенез арқылы қалыптасады, бұл өте күрделі процесс, оған фибулин 4, фибулин 5, жасырын трансформациялық өсу факторы β байланыстыратын ақуыз 4 және микрофибрилге байланысты ақуыз 4 сияқты бірнеше маңызды ақуыздар қатысады. Бұл процесте эластогенді жасушалар эластикалық талшықтардың ерігіш мономерлік алды – тропоэластинді өндіреді және жасуша бетінде шаперонмен бірге тасымалдайды. Жасушадан шығарылғаннан кейін тропоэластин коацервация арқылы шамамен 200 нм бөлшектерге бірігеді, бұл энтропиялық процесс, ол тропоэластиннің гидрофобтық домендері арасындағы өзара әрекеттесулерге негізделген және гликозаминогликандар, гепаран және басқа молекулалармен қатаң басқарылады. Бұл бөлшектер бірігіп, 1-2 микрондық сфералар құрайды, олар жасуша бетінен төмен жылжығанда өсуін жалғастырады, содан кейін фибриллин микрофибриллярлық қаңқасына орналасады. Бұл реактивті альдегидтер мен аллизиндер басқа лизин және аллизин қалдықтарымен реакцияға түсіп, десмозин, изодесмозин және тропоэластин молекулаларын байланыстыратын көп функциялы тік байланыстарды құрайды, нәтижесінде кеңінен тік байланысқан эластин матрицасы пайда болады. Бұл процесс молекулаішілік және молекулааралық тік байланыстардың алуан түрін жасайды. Осы ерекше тік байланыстар эластиннің беріктігі мен тұрақтылығы үшін жауапты. Тік байланысқан эластиннің күйін сақтау лизил оксидазаға ұқсас 1 ақуызы сияқты бірнеше ақуыздар арқылы жүзеге асырылады. Ересек эластикалық талшықтар аморфты эластин өзегінен тұрады, ол гликозаминогликандармен, гепаран сульфатымен және микрофибрилге байланысты гликопротеиндер, фибриллин, фибулин және эластин рецепторы сияқты басқа да ақуыздармен қоршалған.
Elastic fibers (or yellow fibers) are an essential component of the extracellular matrix composed of bundles of proteins (elastin) which are produced by a number of different cell types including fibroblasts, endothelial, smooth muscle, and airway epithelial cells. These fibers are able to stretch many times their length, and snap back to their original length when relaxed without loss of energy. Elastic fibers include elastin, elaunin and oxytalan. Elastic fibers are formed via elastogenesis, a highly complex process involving several key proteins including fibulin 4, fibulin 5, latent transforming growth factor β binding protein 4, and microfibril associated protein 4. In this process tropoelastin, the soluble monomeric precursor to elastic fibers is produced by elastogenic cells and chaperoned to the cell surface. Following excretion from the cell, tropoelastin self associates into ~200 nm particles by coacervation, an entropically driven process involving interactions between tropoelastin's hydrophobic domains, which is mediated by glycosaminoglycans, heparan, and other molecules. These particles then fuse to give rise to 1 2 micron spherules which continue to grow as they move down from the cells surface before being deposited onto fibrillin microfibrillar scaffolds. These reactive aldehydes and allysines can react with other lysine and allysine residues to form desmosine, isodesmosine, and a number of other polyfunctional crosslinks that join surrounding molecules of tropoelastin into an extensively crosslinked elastin matrix. This process creates a diverse array of intramolecular and intermolecular crosslinks These unique crosslinks are responsible for elastin's durability and persistence. Maintenance of crosslinked elastin is carried out by a number of proteins including lysyl oxidase like 1 protein. Mature elastic fibers consist of an amorphous elastin core surrounded by a glycosaminoglycans, heparan sulphate, and number of other proteins such as microfibrillar associated glycoproteins, fibrillin, fibullin, and the elastin receptor.
Тарату
Иілгіш талшықтар теріде, өкпеде, артерияларда, веналарда, дәнекер тінінде, серпімді шеміршекте, тіс еті байламдасында, ұрықтық тіндерде және механикалық созылуға ұшырайтын басқа да тіндерде табылады.
Гистология
Гистологиялық кесінділерде эластикалық талшықтар альдегидтік фуксин, орцеин және Вайгерттің эластикалық бояуымен жақсы боялады. Перманганат бисульфит толуидин көк реакциясы поляризациялық оптикада эластикалық талшықтарды анықтау үшін өте таңдамалы және сезімтал әдіс болып табылады. Индуцияланған қос сындыру эластин молекулаларының эластикалық талшықтағы жоғары реттелген молекулалық құрылымын көрсетеді, бұл қалыпты оптикада оңай көрінбейді.
Ақаулар мен аурулар
Эластикалық матрицаның кез келген компоненттерінің белгілі бір кемшіліктері эластикалық және коллаген талшықтарының құрылымдық түріне зиян келтіріп, өзгерістер тудыруы мүмкін дегенге дәлелдер бар. Cutis laxa және Уильямс синдромы эластикалық матрицаның кемшіліктерімен сипатталады, олар эластин генінің өзгеруімен тікелей байланысты. Альфа-1 антитрипсин жетіспеушілігі – эластиннің эластазамен, яғни қабыну реакциясы кезінде нейтрофилдер бөліп шығаратын ыдыратушы ақуызбен артық деңгейде ыдырауына себеп болатын генетикалық ауру. Бұл көбінесе емфизема мен бауыр ауруларына алып келеді. Бушке-Оллендорф синдромы, Менкес ауруы, псевдоксантома эластикум және Марфан синдромы мыс метаболизміндегі немесе лизил оксидазадағы кемшіліктермен, сондай-ақ микрофибрилдердегі (мысалы, фибриллин немесе фибуллин кемшіліктері) бұзылыстармен байланысты. Hurler ауруы – лизосомалық жинақталу ауруы болып табылады және өзгерген эластикалық матрицамен байланысты. Артериялық гипертензия және кейбір туа біткен жүрек ақаулары ірі артериялар, артериялар және артериолалардың эластикалық матрицасындағы өзгерістермен байланысты.