Кепілдік шарттары мен түрлері

Кіріспе

Кепілдік – бір адамның екінші адамға сенім, құпиялылық немесе несие алу үшін оның жауапкершілігін алуға міндеттенетін мәміле түрі. Ол сондай-ақ талаптарды, құқықтарды немесе мүлікті қамтамасыз ететін шартты да білдіруі мүмкін. Кепілдік экономикалық әсер ететін құқықтық ұғым болса, "жеке кепілдік" дегені көбінесе жеке тұлғаның сөзімен немесе оның арқасында берілген уәдесін білдіреді. Кепілдік заңдық күшке ие, яғни бір тарап екінші тараптың міндеттемесін (әдетте төлеуді) орындамаған жағдайда өзі төлеуге уәде береді. Заң бойынша кепілдік беруші кепілгер немесе "кепіл" деп аталады. Кепілдік алған тұлға – кредитор немесе "міндетті тұлға", ал төлемі немесе орындалуы кепілдікпен қамтамасыз етілген тұлға – борышкер, негізгі борышкер немесе жай ғана "негізгі тұлға" деп аталады. Кепілдіктер келесідей жіктеледі:

Бірінші, белгілі бір мақсат үшін негізгі және кепілдік қатынасын құру туралы келісім, онда кепілдік алған кредитор да тарап болып табылады;
Екінші, негізгі және кепілдік арасындағы ұқсас келісім, онда кредитор үшінші тарап болып табылады;
Үшінші, мұндай кепілдік шарты болмаған жағдайда, екі адамның бір және сол берешегі үшін бірінші және екінші жауапкершіліктері бар, берешек екеуінің арасында осы адамдардың біреуіне ғана тиесілі, екеуіне де бірдей емес. Сондықтан егер екінші тарап төлеуге мәжбүр болса, ол берешекті төлеуге тиіс адамнан (екеуінің арасында) өтеу алуға құқылы.

Этимология

Кепілдік кейде "guarantie" немесе "guaranty" деп жазылады. Ол "қорғау құжаты" деген сөздің көне француз тіліндегі түрінен, "wahren" – қорғау немесе қауіпсіз және міндетті ету мағынасындағы герман тіліндегі сөзден шыққан.

Англия

Англия заңдарында кепілдік – бұл шарт, оның негізінде кепіл беруші (кепілгер) үшінші тұлғаның төлеуге тиіс борышын төлеуге немесе орындалуға тиіс міндетін орындау туралы келісімге келеді. Бұл үшінші тұлға төлемді немесе орындалуды жүзеге асыруға негізгі жауапкершілікті міндетті түрде көтереді. Кепілгердің осы борышқа жауапкершілігінің мөлшері үшінші тұлғаның міндеттемесімен толыққандай сәйкес келеді. Бұл қосымша шарт болып табылады, ол төлем немесе орындалу міндеттемесін жоймайды және негізгі міндеттемеге бағынышты болып табылады. Егер негізгі міндеттеме орындалмаса, кепілдік жарамсыз болып саналады. Англияда кепілдіктің екі түрі бар: шартты төлемді көздейтін кепілдіктер, онда негізгі тұлға міндеттемесін орындамаған жағдайда кепіл беруші төлейді. Мұндай жағдайда кепілдік тек міндеттеме орындалмаған кезде ғана күшіне енеді. Сондай-ақ, "қадағалау" міндеттемесі бар, онда кепіл берушінің міндеті – негізгі тұлғаның міндеттемелерді орындауын қамтамасыз ету. Егер негізгі тұлға осыны орындамаса, кепіл беруші шарттық міндеттемелерін бұзады, және кредитор сотқа шағымдануға құқылы. Заң бойынша кепіл берушінің міндеттемелері негізгі борышкердің міндеттемелеріне байланысты, ал негізгі борышкердің міндеттемелері тоқтаған кезде кепіл берушінің міндеттемелері де тоқтатылады, бірақ негізгі борышкердің борышы заң бойынша өтелетін жағдайларды қоспағанда. Кепіл берушінің жауапкершілігінің толық және қосалқы сипаты, сондай-ақ кепілдіктің міндеттемесіздікке, қарызға немесе зиянға жауап беру шарты екендігі кепілдікті өтемақыдан ерекшелендіреді. Мысалы, егер біреудің жауапты екенін қате түрде болжап, осы қате негізде кепілдік берілген болса, кепілдік шарттық құқық бойынша жарамсыз болып табылады, өйткені оның негізі (басқа біреудің жауапкершілігі) сәтсіз аяқталады. Кепілдік құру үшін арнайы сөз тіркесі қажет емес. Кепілдік пен сақтандыруды ажырататын айырмашылық – "сақтандыру" және "кепілдік" сөздерінің арасындағы емес, тараптар жасасқан шарттың мәні. Кепілдіктің заңдық талаптары Англияда алдымен алаяқтық туралы заңмен белгіленеді, ол 4-бапта "жауапкершіліктен айырылған адамды басқа адамның қарызы, берешегі немесе зияны үшін жауап беруге қатысты арнайы уәде бойынша айыптау үшін іс қозғауға болмайды, егер мұндай іс қозғалатын келісім немесе оның бір бөлігі жазбаша түрде және оған айып тағылатын тарап немесе оның заңды өкілі қол қойған болса ғана" деп көрсетеді. Бұл кепілдіктің жарамсыз емес, бірақ жеке тұлға арқылы ғана орындалатынын білдіреді. Жазбаша қол қою талабы Elpis Maritime Co v. Marti Chartering Co Inc ("Maria D") [1992] 1 AC 21 және J Pereia Fernandes SA v. Mehta [2006] EWHC 813 (Ch) істерінде нақтыланды. Бірінші жағдайда келісімге тарап тек агент ретінде қол қойды, бірақ бұл факт маңызды емес деп танылды. Екінші жағдайда келісім-шарт кепілгер немесе оның өкілі қол қойған жазбаша келісім арқылы орындалуы мүмкін екені немесе кепілдік ауызша болса, келісімнің жеке нотасы немесе меморандумы кепілдікті орындауға жеткілікті екені анықталды. Бірінші жағдайда сот кепілгердің өзі жазып немесе басып шығарғандығы жеткілікті деп тапты, электрондық поштадағы бастапқы әріп жеткілікті, бірақ электрондық поштадағы стандартты тақырып жеткіліксіз. Соттың пікірінше, заңға кішігірім әрекетпен қол қою жеткілікті болды, өйткені бір саусақ іздері немесе "Х" белгісі де жеткілікті деп саналды. Электрондық коммуникациялар туралы 2000 жылғы заң электрондық коммуникациялардың қазіргі қолданылуына сәйкес келетін заңдарды өзгерту үшін заңнамалық актілер шығару құқығын берді. Бұл ЕО-ның 2000 жылғы Электрондық сауда туралы директивасының 9-бабына сәйкес келеді, бұл кепілдіктің "жазбаша" талабына ерекшеліктерді рұқсат етеді. Тіпті жеке мәліметтерді растау үшін батырманы басу арқылы Қалпына келтіру туралы ереже талаптары орындалады деп есептелді. Екінші талап – Лорд Тентерденнің заңы (9 Geo. 4. c. 14), ол "ешбір іс-әрекет қозғалмайды, ол кез келген адамға немесе кез келген басқа адамның мінез-құлқы, жүріс-тұрысы, кредиті, қабілеті, саудасы немесе қарым-қатынасы туралы немесе оған қатысты жасалған немесе берілген кез келген өкілдікке немесе кепілдікке байланысты, мұндай басқа адам несие, ақша немесе тауарларды алуға арналған ниетпен немесе мақсатпен, егер мұндай өкілдік немесе кепілдік жазбаша жасалмаса және оған айып тағылатын тарап қол қоймаса" дейді. Лорд Тентерденнің заңы, ол заңды тұлғаларға және жеке тұлғаларға қолданылады, алаяқтық туралы заңның бұзылуымен қажет болды, ал қарыз, төлемдерді өтеусіз немесе зиян туралы кепілдік, жазбаша емес болса, алаяқтық өкілдік ретінде қарастырылып, зиянға өтеу беруге негіз болады.

In English law, a guarantee is a contract whereby the person (the guarantor) enters into an agreement to pay a debt, or effect the performance of some duty by a third person who is primarily liable for that payment or performance. The extent of the debt that the guarantor is liable to this debt is co extensive to the obligation of the third party. It is a collateral contract, which does not extinguish the original obligation for payment or performance and is secondary to the primary obligation. It is rendered null and void if the original obligation fails. Two forms of guarantee exists in England:
guarantees creating a conditional payment, wherein if the principal fails, the guarantor will pay. Under this form, the guarantee is not enforceable until failure occurs. a "see to it" obligation, where the guarantor's obligation is to ensure that the principal will carry out the obligation. Failure of the principal to do so will automatically make the guarantor in breach of his contractual obligation, on which the creditor can sue. The liabilities of a guarantor in law depend upon those of the principal debtor, and when the principal's obligations cease the guarantor's do too, except in certain cases where the discharge of the principal debtor is by the operation of the law. The co extensive, secondary nature of the liability of the guarantor along with the fact that the guarantee is a contract to answer default, debt, or miscarriage; crucially differentiates the guarantee from an indemnity. If, for example, a person wrongly supposes that someone is liable to them, and a guarantee is given on that erroneous basis, the guarantee is invalid by virtue of the law of contracts, because its foundation (that another was liable) failed. No special phraseology is necessary to form a guarantee. What distinguishes a guarantee from insurance is not any difference between the words "insurance" and "guarantee", but the substance of the contract entered into by the parties. The statutory requisites of a guarantee are, in England, prescribed firstly by the statute of frauds, which provides in section 4 that "no action shall be brought whereby to charge the defendant upon any special promise to answer for the debt, default or miscarriages of another person, unless the agreement upon which such action shall be brought, or some memorandum or note thereof, shall be in writing and signed by the party to be charged therewith, or some other person thereunto by him lawfully authorized". This in effect means that a guarantee is not invalid but are merely unenforceable through a chose in personam. The requirement for a signature in writing was clarified in Elpis Maritime Co v. Marti Chartering Co Inc (the "Maria D") [1992] 1 AC 21 and J Pereia Fernandes SA v. Mehta [2006] EWHC 813 (Ch). In the former, an agreement had been signed by a party purporting to have signed only as an agent, but this fact was considered insignificant. In the latter, it was held that a contract was enforceable either by written agreement signed by the guarantor or his agent OR; if the guarantee was oral, a separate note or memorandum of the agreement could make the guarantee similarly enforceable. In the former, the court held it was sufficient that it was written or printed by the guarantor, an initial within an email was sufficient but a standard header name in an email was not. The court believed that the minor action was sufficient to engage the Statute as it had long been held that a single fingerprint, or "X" was sufficient. The Electronic Communications Act 2000 created a power to issue statutory instruments to modify legislation so as to be congruent with modern use of electronic communications. This is congruent with Article 9 of the EU Directive on Electronic Commerce 2000, this specifically allowed exceptions to the 'in writing' requirement of a guarantee. It has even been held that clicking a button to confirm personal details sufficiently discharges the Statute of Frauds requirement. The second requisite is Lord Tenterden's Act (9 Geo. 4. c. 14), which enacts that "no action shall be brought whereby to charge any person upon or by reason of any representation or assurance made or given concerning or relating to the character, conduct, credit, ability, trade or dealings of any other person, to the intent or purpose that such other person may obtain credit, money or goods upon unless such representation or assurance be made in writing signed by the party to be charged therewith". Lord Tenterden's Act, which applies to incorporated companies and to individual persons, was rendered necessary by an evasion of the statute of frauds, treating the guarantee for a debt, default or miscarriage, when not in writing as a fraudulent representation, giving rise to damages for a tort.

Алдамшылық туралы ереже

Алдамшылық туралы заң ауызша кепілдікті жоймайды, бірақ оны күшін жояды. Осыған байланысты, ол сот ісінде қорғану үшін қолданылуы мүмкін, және осы кепілдік бойынша төленген ақшаны қайтаруға болмайды. Егер үшінші тұлғаның негізгі жауапкершілігі көзделмесе, өтемақы алдамшылық туралы заңдағы кепілдік ретінде қарастырылмайды. Сондықтан, егер уәде беруші адам қарызды өтеуге жауапты болса ғана, онда оны жазбаша түрінде берудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, дел-кредере агенті өзінің тапсырыс берушісі үшін тек толық төлем қабілетті тұлғаларға ғана сатуға уәде берсе, бұл заңға қатысты емес, және агент өзінің уәдесін орындамауынан туындаған залап үшін жауапкершілікке тартылады. Кепілдік беру туралы уәде заңға сәйкес келеді, бірақ кепілдік алу туралы уәде заңға сәйкес келмейді. Алдамшылық туралы заңда кепілдіктерді анықтайтын жалпы принциптер: 1) үшінші тұлғаның негізгі жауапкершілігі болуы немесе көзделуі керек; 2) уәде кредиторға берілуі керек; 3) кепілдіктің нақты уәдесінен басқа тәуелсіз жауапкершілік болмауы керек; 4) кепілдік беруші тараптардың басты мақсаты үшінші тараптың міндеттемелерін орындау болуы керек; 5) жасалған шарт кредитордың уәде берушіге қарыздың кепілдігін немесе қарыздың өзін сатуына тең болмауы керек. Алдамшылық туралы заңға сәйкес келетін кепілдік туралы жазба немесе хаттаманың түріне қатысты: "Осы заң қабылданғаннан кейін, ешбір адам басқа адамның қарызына, кемшілігіне немесе орындалмауына жауап беруге жазбаша уәде бермеуі керек, мұндай уәде айыпталушы тарап немесе оның заңды түрде уәкілеттік берген өкілі қол қойған жағдайда, мұндай уәде берген адамға қарсы іс-әрекет, талап немесе басқа да сот процесін қолдау үшін жарамсыз деп есептелмейді, тек қана мұндай уәдеге байланысты қарастырылған сыйақы жазбаша түрде немесе жазбаша құжаттан шығарылмаса". Тараптар арасындағы келісімнің шарттарын қамтитын және айыпталушы тарап қол қойған кез келген жазба жеткілікті; келісім туралы ой қол қоюшы адамның санасында болуы міндетті емес. Дегенмен, келісім жасасушы тараптардың аттары жазбаша түрде көрсетілуі керек; айыпталушы тарап немесе оның өкілі келісімге немесе оған сілтеме жасайтын басқа құжатқа қол қоюы керек; және жазба немесе хаттама жасалған кезде толық келісім болуы керек. Хаттаманың өзі келісіммен бір уақытта жасалуы міндетті емес.

The statute of frauds does not invalidate a verbal guarantee, but renders it unenforceable. It may therefore be available to support a defense to an action, and money paid under it cannot be recovered. An indemnity is not a guarantee within the statute, unless it contemplates the primary liability of a third person. It need not, therefore, be in writing when it is only a promise to become liable for a debt if the person to whom the promise is made should become liable. Neither does the statute apply to the promise of a del credere agent to make no sales on behalf of his principal except to persons who are absolutely solvent, and renders the agent liable for any loss that may result from the non fulfilment of his promise. A promise to give a guarantee is within the statute, though not one to procure a guarantee. The general principles which determine what are guarantees within the statute of frauds are: (1) the primary liability of a third person must exist or be contemplated; (2) the promise must be made to the creditor; (3) there must be no liability by the surety independent of an express promise of guarantee; (4) the main object of the parties to the guarantee must be the fulfilment of a third party's obligation; and (5) the contract entered into must not amount to a sale by the creditor to the promiser of the security for a debt or of the debt itself. As regards the kind of note or memorandum of the guarantee that will satisfy the statute of frauds, "no special promise to be made, by any person after the passing of this act, to answer for the debt, default or miscarriage of another person, being in writing and signed by the party to be charged, or some other person by him thereunto lawfully authorized, shall be deemed invalid to support an action, suit or other proceeding, to charge the person by whom such promise shall have been made, by reason only that the consideration for such promise does not appear in writing or by necessary inference from a written document." Any writing embodying the terms of the agreement between the parties and signed by the party to be charged is sufficient; and the idea of agreement need not be present to the mind of the person signing. It is, however, necessary that the names of the contracting parties should appear somewhere in writing; that the party to be charged, or his agent, should sign the agreement or another paper referring to it; and that, when the note or memorandum is made, a complete agreement shall exist. The memorandum need not be contemporaneous with the agreement itself.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та, бірақ басқа жерде көрінбейтіндей, кепіл және кепілгер арасында ерекшелік бар. Кепіл әдетте негізгі қарызкермен бір уақытта және бірдей шарттар бойынша міндеттенсе, кепілгердің шарты – оның жеке міндеттемесі, ал кепілгер негізгі қарызкерді кез келген бұзушылықты жоюға бар күшін салғанша жауапкершілікке тартылмайды. Кепіл мен негізгі қарызкер арасында тікелей шарт болмайды. Керісінше, кепіл кредитормен шарт жасасады және кредитор алдында бірлесіп жауапты емес.

Басқа жалпы құқық юрисдикциялары

Үндістанда кепілдік ауызша немесе жазбаша түрінде болуы мүмкін, ал Австралияда, Ямайкада және Шри-Ланкада жазбаша болуы міндетті. Ирландияның алаяқтық туралы заңында Англияның алаяқтық туралы заңындағымен бірдей ережелер бар.

Азаматтық құқық

Әртүрлі қолданыстағы азаматтық кодекстерге сәйкес, егер негізгі міндеттеме "құнды емес" болса, кепілдік жарамсыз болып табылады, егер жарамсыздық негізгі борышкердің жеке қабілетсіздігінің нәтижесінде туындамаса. Бірақ, кейбір елдерде кәмелетке толмаған адамның қарыз алуға жеке қабілетсіздігі ғана оған берілген қарызға кепілдікті жоюға жеткілікті. Египет кодекстері "борышкердің заңдық қабілетінің жетіспеуін ескере отырып" жасалған кепілдіктерді арнайы санкциялайды, яғни жарамды негізгі міндеттемені жасауға қабілетсіздігіне байланысты. Португалия кодексі жарамсыз негізгі міндеттеме бойынша кепілдіктің жауапкершілігін сақтайды, соңғысы заңды түрде жойылғанға дейін. Көптеген кодекстерде азаматтық кепілдіктер келісімшарттық, заңдық және сот кепілдіктеріне бөлінеді, ал испан кодексі оларды тегін және ақылы кепілдіктерге бөледі. Германия азаматтық кодексі кепілгердің негізгі міндеттемені орындамаған жағдайда, оның уәдесін жазбаша растауын талап етеді. Португалия кодексі кепілдікті негізгі шартты дәлелдеудің заңда белгіленген барлық тәсілдерімен дәлелдеуге мүмкіндік береді. Көптеген азаматтық кодекстерге сәйкес, кепілдік, кез келген басқа келісімшарт сияқты, көбінесе куәгерлердің қатысуымен ауызша жасалуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда (мысалы, ірі сомалармен байланысты болғанда) жеке қол қойылған немесе сот немесе нотариалды куәландырылған құжаттармен жасалуы мүмкін. Француз және Бельгия кодекстері сонымен қатар кепілдік болжаммен қарастырылмайды, оны әрқашан нақты білдіру қажет деп белгілейді.

Келісім-шарт құқығы

Англияда кепілдіктің жалпы құқықтық талаптары кез келген басқа келісімшарт сияқты. Екі немесе одан көп тараптың өзара келісімі, келісімшарт жасауға қабілеттілігі және құнды сыйақы болуы керек. Кепілдік беру туралы ұсыныс, нақты немесе жанама түрде қабылдануы тиіс. Егер кепілдікке келісім берушінің келісімі, кепілдік берілген тұлғаның алаяқтығы арқылы алынса, онда байланысты келісімшарт болмайды. Алаяқтық – жасыру, жасырып қою немесе дұрыс емес көрсету түрінде болуы мүмкін. Дегенмен, тек қана қабылданған тәуекелге тікелей қатысы бар фактілер ғана өздігінен жария етуге жатады. Кепілдік шартын жасауға тараптардың қабілеттілігіне кепілдік берушінің ақыл-есінің дұрыс болмауы немесе мас болуы, егер кредиторға белгілі болса, немесе кез келген шектеу әсер етуі мүмкін. Кәмелетке толмағандардың шектеулері – қалыпты жағдай. Кейбір кепілдіктерде сыйақы "толық" болып табылады. Мысалы, жалға беру шарты жасалғанда, кепілдік беруші жалға алу шартының талаптарын орындауға жауапты болады. Басқа жағдайларда ол "бөлшектеп" немесе уақыт өте келе беріледі, мысалы, банктегі ағымдағы шоттың қалдығын сақтау үшін кепілдік берілгенде, немесе тауарлар жеткізілгенде. Егер кепілдікте басқаша көрсетілмесе, сыйақы "бөлшектеп" төленген жағдайда, кепілдік беруші кез келген уақытта кепілдік бойынша өзінің жауапкершілігін тоқтатуға құқылы. Кепілдік беруші тараптан сыйақының толық болмауы немесе заңсыз сыйақы кепілдікті күшіне енгізуге кедерілдіреді. Барлық елдерде кез келген келісімшартты жасау үшін екі немесе одан көп тараптың өзара келісімі қажет болғанымен, сыйақы әрқашан қажетті элемент ретінде қарастырылмайды. Мысалы, Шотландияда келісімшарт, оны қолдау үшін сыйақы болмаса да, міндетті болып табылмайды.

Крестік кепілдіктер

Кросстық кепілдіктер екі немесе одан көп байланысты кәсіпорындар немесе жеке тұлғалар бір-бірінің міндеттемелері мен қарыздарына кепілдік беруге келіскен жағдайда жасалады. Кросстық кепілдіктер корпоративтік топтағы кәсіпорындарға қаржы тартуға, кредиторлардың тәуекелін азайтуға немесе мықты қаржылық жағдайға сүйене отырып, келісімдерді жеңіп алуға көмектеседі.

Жауапкершілік

Кепілдіктің кепілдік берушінің жауапкершілігі кепілдік шартының талаптарына байланысты және міндетті түрде негізгі қарызкердің жауапкершілігімен бірдей болмайды. Дегенмен, кепілдік берушінің міндеті негізгі қарызкердің міндетінен асып түспейтіні айқын. Бірақ, көптеген қолданыстағы азаматтық кодекстерде кепілдік берушіге негізгі міндеттемеден артық жауапкершілікті жүктейтін кепілдік жарамсыз деп танылмайды, тек негізгі міндеттеме деңгейіне дейін төмендетіледі. Алайда, Үндістанда кепілдік берушінің жауапкершілігі, егер шартта басқаша көзделмесе, негізгі қарызкердің жауапкершілігімен тең болады. Егер кепілдік берушінің жауапкершілігі негізгі қарызкердің жауапкершілігінен кем болса, Англия мен Америкада кепілдік беруші тек оның жауапкершілігінің шегіне тең борыштың бір бөлігі үшін ғана жауапты ма, әлде осы шекке дейін бүкіл борыш үшін жауапты ма деген мәселе туындайды. Кепілдік беруші кепілдік берілген міндеттемелердің орындалмауынан туындаған залал үшін ғана жауапкершілікке тартылады. Сонымен қатар, бірнеше кепілдік берушілердің бірлескен және жеке кепілдігі болған жағдайда, егер барлық кепілдік берушілер қол қоймаса, олардың ешқайсысы да кепілдік бойынша жауапты емес. Кепілдік берушінің жауапкершілігінің шегі тараптардың жазбаша түрде білдірілген ниетін дұрыс түсіну үшін қарастырылуы тиіс. Күмәнді жағдайларда, кепілдіктің жазбаша дәлелін түсіндіру үшін, бірақ оған қайшы келмейтіндей, ауызша дәлелдерге жүгінуге рұқсат етіледі. Жалпы ереже бойынша, кепілдік беруші негізгі қарызды орындау мүмкін болмаса, жауапкершілікке тартылмайды. Англияда бұл ереже негізгі қарызкердің кәмелетке толмаған және осы себепті кредитор алдында жауапты емес болған жағдайларда қолданылатыны туралы нақты шешім қабылданбаған. Директорлар өздерінің өкілеттіктерінен тыс, демек компанияға міндетті емес келісім-шартты орындауға кепілдік берген жағдайда, директорлардың жауапкершілігі оларға жеке қарсы жүзеге асырылады.

Жауапкершіліктің тоқтатылуы

Кепілдік бойынша жауапкершіліктің қанша уақытқа созылатынын анықтау әрқашан оңай емес. Кейде кепілдік бір ғана мәмілеге шектеледі және бұл жағдайда белгілі бір нақты бұзушылыққа қарсы қорғаныс ретінде қарастырылады. Екінші жағынан, көбінесе кепілдік бір мәмілемен толығымен пайдаланылмайды, бірақ бірнеше мәмілелерге дейін созылады және тараптардың әрекеттерімен немесе кепіл берушінің қайтысымен жойылғанға дейін тұрақты кепілдік болып қалады. Мұндай жағдайда ол үздіксіз кепілдік деп аталады. Кепілдіктің үздіксіз екенін немесе емесін анықтайтын белгілі түсіндіру ережелері жоқ, әрбір жағдай жеке мән-жайлары бойынша қарастырылуы тиіс. Көп жағдайда дұрыс түсіндіру үшін жағдайды қоршаған жағдайларды қарастыру қажет, олар тараптар кепілдік берген кезде қандай мәселені қарастырғанын және олардың арасындағы мәміленің мазмұны мен мақсатын көрсетеді. Көптеген үздіксіз кепілдіктер негізгі борышкерге берілген аванстар немесе тауарлар үшін қарапайым бизнес кепілдіктері болып табылады, немесе мемлекеттік немесе жеке қызметтегі адамдардың жақсы мінез-құлқы үшін берілген кепілдіктер. Соңғы түрдегі үздіксіз кепілдіктерге қатысты кепіл берушінің жауапкершілігі, әдетте, кепілдік берілген немесе үшін берілген адамдардың құрамындағы кез келген өзгерісбен тоқтатылады. Англияда Ұлыбританияның Қаржы министрлігі мемлекеттік қызметтегі лауазымдық міндеттерді тиісінше орындау үшін компаниялар беретін мемлекеттік департаменттер басшыларының жақсы мінез-құлқы үшін берілген кепілдіктің сипатын өзгерте алады.

Жауапкершілікті шектеу

Кепілдік беруші кепілдік бергені үшін жауапкершілікке тартылмас бұрын, негізгі борышкер міндеттемелерін орындамауы керек. Алайда, егер мұндай жағдай туса, кредитор, егер басқаша келісім болмаса, кепілдікті талап етуге құқылы, оған негізгі борышкерге қарсы іс қозғағанға дейін немесе соңғысынан алынған борыш үшін кепілдіктерге жүгінгенге дейін, мұндай міндеттемелердің орындалмағаны туралы хабарламай. Муниципалдық заң Рим заңына негізделген елдерде кепілдік берушілер әдетте кредиторды негізгі борышкердің мүлкін (бар болса) бірінші кезекте сатуға мәжбүрлеу құқығына ие, яғни бағаланып, сатылып, кепілдік берілген борышты өтеуге жұмсалуын қамтамасыз етуге құқылы. Бұл құқық "адамзаттың әділдік сезіміне және табиғи теңдігіне сай келеді". Англияда бұл құқық толыққанды мойындалмаған, сондай-ақ Америка мен Шотландияда да қолданылмайды. Алайда, Англияда кредитор кепілдік берушіден төлем талап етпес бұрын, негізгі борышкер міндеттемелерін орындамаған жағдайда, егер негізгі борышкер төлем қабілетті болса және төлей алса, шығындар мен төлемдерді өтеу шартымен кредиторды негізгі борышкерді сотқа беруге мәжбүрлей алады. Америкада кепілдік берушіге де осындай шара қолданылуы мүмкін. Бұл елдерде де, Шотландияда да, егер кредитор кепілдік берген қарыздың барлық сомасын талап етсе, бірнеше кепілдік берушінің бірі кредиторды талаптарын кепілдік берушілер арасында бөлуге және әрбір кепілдік берушінің үлесіне пропорционалды түрде азайтуға мәжбүрлей алмайды. Алайда, Рим заңдарындағы beneficium divisionis деп аталатын бұл құқық көптеген қолданыстағы кодекстерде мойындалған.

Жауапкершілікті орындау

Англияда кепілдік бойынша жауапкершілікті күшімен орындаудың қалыпты тәсілі – Жоғарғы сотта немесе Аудандық сотта сот ісі қозғау. Кредитордың кепілгерге қарсы қозғаған ісінде өтемақы алу немесе қарсы талап ету арқылы да ішін төлеуге құқылы. Екінші жағынан, кепілдік беруші кепілдік бойынша сот ісі қаралып жатқан кез келген сотта негізгі борышкер мен кредитор арасындағы бар теңгерімді пайдалана алады. Сонымен қатар, егер кредитор немесе оның кепілдігі бір қарыз бойынша бірнеше кепілдің біреуін сотқа берсе, ол үшінші тарап талабы арқылы өзінің кепілдік берушілерінен ортақ жауапкершілікке қатысты үлесті талап ете алады. Кепілгердің кепілдік беруі бойынша жауапкершілігін нақты дәлелдеу әрқашан сотта міндетті. Кредитор негізгі борышкердің мойындауына, сондай-ақ оған қатысты сот шешіміне немесе үкімге сүйене алмайды. Кепілдік бойынша басқа біреудің кепілі ретінде жауапты адам, кепілдік берілген тұлғаға қатысты құқықтарға ие. Кепілгердің негізгі борышкерге қатысты құқықтарын қарастыратын болсақ, егер кепілдік борышкердің келісімімен жасалған болса, бірақ басқаша жағдай болмаса, ол міндеттемелерін орындамағаннан кейін, кепілдік беруші оны кепілдік берілген қарызды төлеу арқылы жауапкершіліктен босатуға мәжбүр ете алады. Егер кепілдік беруші кепілдік берілген қарыздың бір бөлігін төлеген болса, ол төленген сомаға кредитор ретінде саналады және қайтаруды талап етуге құқылы. Негізгі борышкердің банкротқа ұшырауы жағдайында, кепілдік беруші Англияда банкроттың мүлкіне қарсы әрекет ете алады, бұл тек негізгі борышкер банкротқа ұшырағанға дейін жасалған төлемдерге ғана емес, сонымен қатар кепілдік бойынша төлеуге байланысты болашақ міндеттемелерге де қатысты. Егер кредитор әрекет еткен болса, кепілдік берілген қарызды төлеген кепілдік беруші, кредитор банкроттан алған барлық дивидендтерге және болашақ дивидендтерге құқылы болады. Англияда кепілдіктің кредиторға қатысты құқықтарын тіпті бастапқыда негізгі борышкер болған, бірақ кейіннен кредиторымен келісім бойынша кепілге айналған адам да жүзеге асыра алады.

The usual mode in England of enforcing liability under a guarantee is by action in the High Court or the County Court. It is also permissible for the creditor to obtain redress by means of a set off or counterclaim, in an action brought against him by the surety. On the other hand, the surety may now, in any court in which the action on the guarantee is pending, avail himself of any set off which may exist between the principal debtor and the creditor. Moreover, if one of several sureties for the same debt is sued by the creditor or his guarantee, he can, by means of a third party complaint, claim contribution from his co sureties towards the common liability. Independent proof of the surety's liability under his guarantee must always be given at the trial. The creditor cannot rely on admissions made by or a judgment or award against the principal debtor. A person liable as a surety for another under a guarantee possesses rights against the person to whom the guarantee was given. As regards the surety's rights against the principal debtor, where the guarantee was made with the debtors consent but not otherwise, after he has made default, be compelled by the surety to exonerate him from liability by payment of the guaranteed debt. If the surety has paid any portion of the guaranteed debt, the surety is entitled to rank as a creditor for the amount paid and to compel repayment. In the event of the principal debtor's bankruptcy, the surety can in England act against the bankrupt's estate, not only in respect of payments made before the bankruptcy of the principal debtor, but also, it seems, in respect of the contingent liability to pay under the guarantee. If the creditor has already acted, the surety who has paid the guaranteed debt has a right to all dividends received by the creditor from the bankrupt in respect to the guaranteed debt, and to stand in the creditor's place as to future dividends. The rights of the surety against the creditor are in England exercisable even by one who in the first instance was a principal debtor, but has since become a surety, by arrangement with his creditor.

Кредиторға қарсы кепілдік беру құқығы

Кепілдік берушінің кредиторға қарсы негізгі құқығы, кепілдік берілген борыш төленгеннен кейін, оған кредитордың негізгі борышкерге қатысты барлық кепілдіктерінің пайдасын беруге құқық береді. Егер кредитор осы кепілдіктерді өзінің кінәсінен немесе немқұрайлылығынан жоғалтса, немесе оларды басқаша қолжетімсіз етіп қойса, кепілдік беруші шамалы үлесте босатылады. Кепілдік берушіге төлем жасау талап етілмейінше, бұл құқық барлық кепілдіктерге, олар қанағаттандырылған немесе қанағаттандырылмаған күйде болсын, қолданылады. "[Ә]лдебір адам егер басқа біреудің борышы немесе міндеті үшін кепілдік берсе, немесе кез келген борыш немесе міндет үшін басқа біреумен бірге жауапкер болса, осындай борышты төлеуге немесе осындай міндетті орындауға құқылы болса, кредитордың осындай борыш немесе міндетке қатысты ұстап отырған барлық сот шешімдеріне, арнайы келісімдерге немесе басқа да кепілдіктерге оған немесе оның сенімді адамына беруге құқылы болады, мұндай сот шешімі, арнайы келісім немесе басқа да кепілдік борыштың төленуімен немесе міндеттің орындалуымен заң бойынша қанағаттандырылған деп есептелсе де, есептелмесе де; және мұндай адам кредитордың орнына тұруға және барлық шараларды қолдануға, қажет болған жағдайда және тиісті өтемақы алғанда, кредитордың атын кез келген сот процесінде немесе әділеттілік бойынша іс жүргізуде, негізгі борышкерден немесе кез келген бірлескен кепілден, бірлескен мердігерден немесе бірлескен борышкерден, жағдай бойынша, жасалған алдын ала төлемдер үшін және зиянды өтеу үшін пайдалануға құқылы болады; және мұндай төлем немесе орындалу мұндай кепілдік беруші тарапынан осындай іс немесе басқа да іс жүргізуде айғақ ретінде пайдаланылмайды, бірақ егер бірлескен кепіл, бірлескен мердігер немесе бірлескен борышкер аталған тәсілмен басқа бірлескен кепілден, бірлескен мердігерден немесе бірлескен борышкерден олардың арасындағы әділ үлес мөлшерінен артық соманы алуға құқылы болмайды". Кепілдік берушінің кепілдік берілген борышты төлеген кезде негізгі борышкерге қарсы кредитордың барлық құқықтары бойынша суброгациялану құқығы Америкада және көптеген басқа елдерде мойындалған.

The surety's principal right against the creditor entitles him, after payment of the guaranteed debt, to the benefit of all securities which the creditor held against the principal debtor. If the creditor has lost these securities by default or laches or rendered them otherwise unavailable, the surety is discharged pro tanto. This right, which is not in abeyance till the surety is called on to pay extends to all securities, whether satisfied or not. "[E]very person who being surety for the debt or duty of another, or being liable with another for any debt or duty, shall pay such debt or perform such duty, shall be entitled to have assigned to him, or to a trustee for him, every judgment, specialty, or other security, which shall be held by the creditor in respect of such debt or duty, whether such judgment, specialty, or other security shall or shall not be deemed at law to have been satisfied by the payment of the debt or performance of the duty, and such person shall be entitled to stand in the place of the creditor, and to use all the remedies, and, if need be, and upon a proper indemnity, to use the name of the creditor, in any action or other proceeding at law or in equity, in order to obtain from the principal debtor, or any co surety, co contractor, or co debtor, as the case may be, indemnification for the advances made and loss sustained by the person who shall have so paid such debt or performed such duty; and such payment or performance so made by such surety shall not be pleadable in bar of any such action or other proceeding by him, provided always that no co surety, co contractor, or co debtor shall be entitled to recover from any other co surety, co contractor, or co debtor, by the means aforesaid, more than the just proportion to which, as between those parties themselves, such last mentioned person shall be justly liable". The right of the surety to be subrogated on payment by him of the guaranteed debt, to all the rights of the creditor against the principal debtor is recognized in America and many other countries.

Басқа кепілдіктерге қатысты кепілдік құқығы

Кепілдік берушіге ортақ жауапкершілікке байланысты басқа кепілдік берушіден салым алуға құқығы бар. Бұл құқық ешқандай шарттың нәтижесі емес, жүк пен пайданың теңдігі қағидасына негізделген теңдік принципінен туындайды және кепілдік берушілер бірлесіп, немесе бірлесіп және жеке-жеке, бірдей немесе әртүрлі құжаттар бойынша міндеттенсе де, қолданылады. Дегенмен, әр кепілдік беруші кепілдік берілген қарыздың белгілі бір бөлігіне ғана жауапкершілікке тартылған жағдайда, кепілдік берушіге кепілдік берген жағдайда, сондай-ақ, егер біреу екіншісінің өтініші бойынша бірге кепілдік берсе, салым алу құқығы жоқ. Салым төлем жасамас бұрын немесе кепілдік беруші ортақ қарыздың өз үлесінен артық сомасын төлегеннен кейін өндірілуі мүмкін. Қайтарылатын сома қазір әрқашан төлем қабілетті кепілдік берушілердің санына сәйкес реттеледі, бірақ бұрын бұл ереже тек теңдік қағидаларында ғана қолданылды. Егер кепілдік беруші банкрот болса, оның мүлкіне қарсы оның үлесінен артық соманы өндіру үшін басқа кепілдік беруші дәлелдеме ұсынуы мүмкін. Салым алу құқығы – кепілдік берушілердің бір-біріне қатысты жалғыз құқығы емес, сонымен қатар олардың кез келгені негізгі қарызкерге қатысты туындаған жауапкершілікті өтеу үшін алған барлық кепілдіктерден пайда алуға құқылы. Рим құқығы кепілдік берушілер арасындағы салым алу құқығын мойындамады. Алайда, ол көптеген қолданыстағы кодекстерде бекітілген.

Жауапкершіліктен босату

Кепілгердің жауапкершілігінен босатудың ең көп кездесетін негіздері кредитордың әрекеттерінен туындайды. Басты қағида бойынша, егер кредитор кепілдік шартын жасасқан кезде кепілгерге тиесілі болған кез келген құқықты бұзса, тіпті залал номиналды болса да, кепілдікті күшіне енгізуге болмайды. Кепілгердің босатылуы мыналар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін: 1) кредитор мен негізгі қарызкер арасындағы, немесе кредитор мен кепілгер арасындағы шарт шарттарының өзгеруі; 2) кредитордың бастапқы кепілдіктің орнына негізгі қарызкерден жаңа кепілдік алуы; 3) кредитордың негізгі қарызкерді жауапкершіліктен босатуы; 4) кредитордың негізгі қарызкерге кепілдік берілген қарызды төлеуге уақыт беруге міндеттенуі; немесе 5) кредитордың кепілдік берілген қарыз бойынша алған кепілдіктерін жоғалтуы. Осы әрекеттердің алғашқы төртеуі жиынтығында "новация" деп аталады. Жалпы алғанда, негізгі міндеттемені жойған кез келген нәрсе кепілгердің міндеттемесін де жояды, ғана емес Англияда, сонымен қатар басқа елдерде де. Көптеген азаматтық кодекстер бойынша кепілгер кредитордың кепілгердің құқықтарына қайшы келетін әрекеттерінен босатылады. Алайда, Англияда, Шотландияда, Америкада және Үндістанда кең таралған ереже – кредитор кепілгердің келісімінсіз негізгі міндеттемені орындау мерзімін ұзартса, кепілгерді жауапкершіліктен босатуы – екі азаматтық кодексте мойындалса да, көпшілігі тарапынан қабылданбайды. Кепілдік шартын тараптардың әрекетімен немесе кейбір жағдайларда кепілгердің қайтыс болуымен тоқтату да кепілгерді босатуға әкелуі мүмкін. Кепілгердің қайтыс болуы кепілдікті автоматты түрде тоқтатпайды, бірақ, егер кепілдіктің мәні бойынша кепілгердің өзі оны қайтаруға құқылы болмаса, ол қайтыс болғаннан кейін немесе кредитор қайтыс болу туралы хабардар болғаннан кейін тоқтатылуы мүмкін; егер өсиет бойынша мұрагер кепілдікті жалғастыруға құқылы болса, онда кепілдікті тоқтату үшін мұрагер оны нақты түрде кері алып алуы керек. Егер бірнеше бірлескен және бірдей кепілгерлердің бірі қайтыс болса, қалғандарының болашақ жауапкершілігі, кем дегенде, нақты хабарлама берілгенге дейін жалғаса береді. Алайда, мұндай жағдайда қайтыс болған кепілгердің мүлкі жауапкершіліктен босатылады. Шекті мерзімдердің өтуі кепілдікті күшінен шығаруға мүмкіндік береді, бұл АҚШ-тың кез келген штатында қолданылатын заңнамаға байланысты өзгеруі мүмкін, егер кепілдік сол штаттың заңдарымен реттелсе.

The most prolific ground of discharge of a guarantor usually arises from the creditor's conduct. The governing principle is that if the creditor violates any rights which the surety possessed when he entered into the suretyship, even though the damage is only nominal, the guarantee cannot be enforced. The surety's discharge may be accomplished (1) by a variation of the terms of the contract between the creditor and the principal debtor, or of that between the creditor and the surety; (2) by the creditor taking a new security from the principal debtor in lieu of the original one; (3) by the creditor discharging the principal debtor from liability; (4) by the creditor binding himself to give time to the principal debtor for payment of the guaranteed debt; or (5) by loss of securities received by the creditor in respect of the guaranteed debt. The first four of these acts are collectively termed a novation. In general whatever extinguishes the principal obligation necessarily determines that of the surety, not only in England but elsewhere. By most civil codes the surety is discharged by conduct of the creditor inconsistent with the surety's rights, although the rule prevailing in England, Scotland, America and India which releases the surety from liability when the creditor extends without the surety's consent the time for fulfilling the principal obligation, while recognized by two existing codes civil, is rejected by the majority of them. A revocation of the contract of suretyship by act of the parties, or in certain cases by the death of the surety, may also operate to discharge the surety. The death of a surety does not per se determine the guarantee, but, save where from its nature the guarantee is irrevocable by the surety himself, it can be revoked by express notice after his death, or by the creditor becoming receiving constructive notice of the death; except where, under the testator's will, the executor has the option of continuing the guarantee, in which case the executor should specifically withdraw the guarantee in order to terminate it. If one of a number of joint and several sureties dies, the future liability of the survivors continues, at least until it has been terminated by express notice. In such a case, however, the estate of the deceased surety would be relieved from liability. The statute of limitations may bar the right of action on guarantees subject to variation by statute in any U. S. state where the guarantee is sought to be enforced.

Жеке жауапкершілік

Manches LLP v Carl Freer (2006) EWHC 991 ісінде компания директоры, егер компаниялары төлемесе, заңгерлердің еңбекақысын төлеуге кепілдік берді. Жоғарғы сот оның кепілдікке компанияларының атынан, жеке емес, қол қойғанын анықтады, сондықтан ол төленбеген қарызға жеке жауапты емес. Бұл шешімді Young v Schuler (1883) 11 QBD 651 ісіндегі басқа фактілерге негізделген шешіммен салыстыруға болады, онда "мәселе Шулердің аталған тараптардың біреуінің атынан ғана сенімхат бойынша келісімге қол қойған ба, әлде өзінің кепілгер ретіндегі өкілдігімен қоса қол қойған ба екені болды".