Кіріспе

Саймон Әдебиси – HBO телесериалы «Оз» да Адевал Акиннуе Агбадже сомдаған ойдан туған кейіпкер. Алғашқыда эпизодтық рөлде болған Әдебиси кейіннен алғашқы төрт маусымдағы басты кейіпкерлердің біріне айналады, бірінші маусымның төртінші эпизодынан бастап ол Homeboys тобының басшысы болып тағайындалады. Төртінші маусымның бірінші жартысынан кейін оның кейіпкері сериалдан алынып тасталды, себебі Акиннуе Агбадже «Мумияның қайтысы» фильмін түсіруге мүмкіндік алды. Зорлауға, кісі өлтіруге және физикалық қысым көрсетуге бейім, қатыгез нигериялық сотталған Әдебиси бір кезде есірткі саудасының көп бөлігін бақылап, түрмедегі ең қорқынышты және беделді сотталғандардың қатарында болды. «Оз» дағы уақытында Әдебисидің социопатиялық және маньякалық ерекшеліктері байқалады, ол түрмеде де, одан тыс жерде де жасаған түрлі қылмыстарына ешқандай өкініш білдірмейді. Ол сонымен қатар героинге ауыр тәуелді, екінші маусымда абстиненттік синдромнан (қайтудан) жүйкелік бұзылысқа ұшырады, одан кейін психиатриялық бөлімге жатқызылды, онда оның ақыл-санасы түрлі психоздық эпизодтар арқылы зерттелді. Әдебисидің кейіпкері төртінші маусымда Карим Саидтың өзін қорғау үшін өлтіруімен аяқталады.

Таңбаның жалпы көрінісі

Қоймаушы №93А234: Саймон Әдебиси. 1993 жылғы 2 мамырда бірінші дәрежелі кісі өлтіргені үшін сотталды. Үкім: Керек жазасын өтеу мүмкіндігі жоқ өмір бойына бас бостандығынан айыру. Әдебиси өмір бойына бас бостандығынан айырылған, өйткені ол бірінші эпизодтың оқиғаларынан төрт жыл бұрын жасырын полицейдің басын кесіп тастаған. Ол өте ірі денелі адам, түрмеде өз ықпалын жүзеге асыру үшін физикалық қорқытуды жиі пайдаланады, өз жолына кедерес келтіргендерді қорқытпай, зорлап, тіпті өлтіруге дайын. "Оз" сериалындағы "Homeboys" (басты қара банды) көшбасшыларының бірі ретінде Әдебиси түрменің ең қауіпті тұтқындарының бірі саналады және шоудағы ең танымал кейіпкерлердің біріне айналады. Ол өзінің ерекше белгісі – көлбеу киген шляпасымен танымал, актер Акиннуое Агбадже бұл Нигерияның Лагос қаласындағы "Area Boys" тобынан шабыттанғанын айтқан. Әдебиси – нигериялық, нақтырақ айтқанда йоруба тайпасынан шыққан, ол айқын акцентпен сөйлейді, бірақ қамауға алынғанға дейін 15 жылдай Америкада тұрған. "Оз" сериалына дейінгі өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол бірнеше рет үйленген деген болжам бар, алайда оның әйелі экранда көрсетілмеген және оның есімі егжей-тегжейлі айтылмаған. Әдебисидің шаршағыш, гедонистік, социопаттық және кейде психоздық екені байқалады, бірақ ол интеллекталдық және манипуляциялық қабілеттері арқылы ұзақ мерзімді жоспарларды құруға және іске асыруға да қабілетті. Сирек жағдайда ол мейірімділік көрсетеді: бір қызметкер өлім аузындағы немересін Диснейлендке жіберу үшін 3000 доллар жинағанда, Әдебиси өзінің адамдарын оны тонамауға көндіреді, "кейде адам болу керек" дейді.

1-маусым

Адебиси кішігірім кейіпкер ретінде бастады; Homeboys мүшесі және көшбасшы Джефферсон Киннің лейтенанты. Ол тұңғыш рет түрмедегі алғашқы түні жаңа камераласы Тобиас Бичерді зорлаумен қорқытады. Кин және басқа Homeboys сияқты ол да жаңа мұсылман тұтқын Карим Саидпен бірден қақтығысады, оның қатаң діни құндылықтары Homeboys-тің есірткіге және зорлық-зомбылыққа бейімділігіне қарсы келеді. Карим Джефферсонның ойын өзгерткеннен кейін, оны исламға айналдырған соң, Адебиси Саидтың үйретімдерін "қауырсын" деп атап, қарсылық білдіріп, қалған Homeboys-пен бірге қалуын жалғастырады. 4-ші эпизодта Киннің өлімінен кейін Пол Маркстром Homeboys-тің жаңа басшысы болады, бірақ ол жасырын полицей екені анықталғанда, Адебиси мен Кенни Ванглер оны өлтіреді. Содан кейін Адебиси жаңа басшы болып, түрменің итальяндық тобы – Wiseguys-пен есірткі саудасында серіктес болады. Олардың бастығы Нино Шибетта оның басшылық қабілеттерін бағалайды, оны қара тұтқындар арасындағы ең шебер есірткі сатушы деп санайды. Асханада жұмыс істейтін және өзін басшы деп есептейтін Адебиси кейін Шибеттаға ренжіді, өйткені ол Райан О'Райлиді асхананың жаңа басшысы етіп тағайындады. Бірақ О'Райли дереу Шибеттаның өлімін жоспарлай бастайды, Адебисиге Шибеттаның тағамына ұсақталған шыны қосу идеясын ұсынады, бұл оны баяу, бірақ қиналып өлтіруге әкеледі. Адебиси келіседі және екеуі одақ құрып, келесі апталарда жоспарын сәтті орындайды, нәтижесінде 7-ші эпизодта Шибетта қаза табады. 1-маусымның финалында Адебиси, О'Райли, Саид, Мигель Альварес және Скотт Росспен бірге Homeboys-тің өкілі ретінде "Emerald City" көтерілісінің көшбасшыларының бірі болады. Эпизод бойы Адебиси және оның тобы үнемі героинді қолданады, бірақ олардың қоры таусылып, көтерілістен кейін одан әрі таба алмайды. Адебиси абстиненттік синдромнан күйзеліске ұшырайды, Саидтан көбірек героин немесе "төс" деп аталатын затты сұрайды; содан кейін ол және қалған Homeboys тұтқындар мен күзетшілер арасындағы қақтығыстың соңында басқа тұтқындарға тұтқынға алынады. Осы эпизодта Адебисидің қылмысы бұрынғы губернаторды қызметтен шеттету үшін пайдаланылғаны және губернатор Джеймс Девлинге өлім жазасын қайта енгізуге мүмкіндік бергені белгілі болады, бұл кейін Киннің өлім жазасына кесілуіне әкелді.

2-маусым

Адебиси төңкерістен кейінгі карантин кезінде қамауда ауыр героин абстиненттік синдромынан зардап шегуді жалғастырады. Алайда, ол «Емеральд қаласы» қайта ашылғанда «Отандастар» командасын бақылауда ұстай алады. Нино Шибеттаның ұлы Питер «Озға» келіп, Әдебисидің әкесінің өліміне кінәлі екенін біледі, содан кейін өзі Әдебиси тарапынан уланады. Шибетта кек алуға ант етеді және Чакки Панкамоның көмегімен Әдебисиді өлтіруге тырысады. Түрме асханасында Әдебиси Питер мен Панкамоны сабап тастайды. Панкамоны есінен айырғаннан кейін, Әдебиси жартылай есі кірген Шибеттаны қатыгездікпен зорлайды. Осының салдарынан Шибетта қорқады және қорланады, билік органдарына өзіне не болғанын есіне алмағанын айтады. Зорлыққа ұшырағанын мойындамай, Шибетта психологиялық және эмоционалдық тұрғыдан құлдырайды. Содан кейін ол «Оз» түрмесінің психиатриялық бөлімшесіне ауыстырылады. Бірақ Әдебисидің назарын екі нәрсе аударады: біріншісі, өлім жазасын күтіп отырған тұтқын Ширли Беллинджерге деген құмарлығы, ол оған қара екенін білгенге дейін хаттар арқылы флирт жасап, кейін бас тартады. Екіншісі, оның героинге тәуелділігі бақылаудан шығып кеткен. Шибеттаның зорлануына кек қайтаруды көздеген итальяндық мафия, жаңадан келген тұтқын және мафия басшысы Антонио Наппаның түрме қызметкерлері арқылы Әдебисиді есірткіге қарсы емге жіберуге қол жеткізеді. Әдебиси «Отандастардың» басшылығынан шеттетіліп, Наппаның бұрынғы достарының көмегімен есірткі саудасынан мүлдем алыстатылады. Тағы бір нигериялық йоруба тұтқыны, Кipeкеми Джара есімді қарт адам «Озға» келіп, Әдебисиді жақсартуға көмектеседі, бірақ сонымен бірге болатын өзгерістердің стресінен шизофрениялық көріністер мен ауыр психоз пайда болады. Итальяндықтар мен қара нәсілділер Джараны қауіпті деп санайды, сондықтан оны өлтіреді. Оқиғаның шоқы мен ауыртпалығынан Әдебисиде нервтік құлау орын алады және ол психиатриялық бөлімшеге көшіріліп, Питер Шибеттаның жанындағы камераға орналастырылады.

3-маусым

Адебиси психиатриялық бөлімнен өзге адам болып шығады. Өзінің саналы екенін дәлелдеу үшін ол Питер Шибеттаны психиатриялық бөлімдегі шабуылшыдан қорғайды. Бұл Антонио Наппаны Әдебисидің пікірінің өзгеруі итальяндық мафия үшін пайдалы болуы мүмкін дегенге сендіреді. Бірақ бұл бәрі алдау, себебі Адебиси СПИД-пен ауыраған Робби Герттен қан алу үшін, Нәппаны білдірмей, ВИЧ жұқтырған инемен шағу мақсатымен СПИД бөлімінде жұмысқа орналасады. Доктор Натан Наппаның ВИЧ-пен ауыратынын растағаннан кейін, ол СПИД бөліміне жіберіледі, ал Панкамо итальяндықтардың жетекшілігін өз қолына алады. Осыдан бастап Әдебиси тағы да "Омбойс" тобын басқаруға дайындық жасайды. Ал осы уақытта Кенни Уанглер "Омбойс" тобын жетекшілік етеді, олар Әдебисиге енді сенімсіздікпен қарайды. Әдебиси Панкамоға есірткі саудасында серіктес болу туралы ұсыныс жасайды. Панкамо бастапқыда бас тартады, себебі ол Әдебисидің өзін және Шибеттаны ұрып-сапалағанына әлі де ашулы. Бірақ Әдебиси өзінің күшті одақтас бола алатынын көрсеткенде, Панкамо Ванглерден құтылу шартымен онымен жұмыс істеуге келіседі. Әдебиси өзінің адалдығын осы жоспармен көрсетеді: Уанглер жерлеуге кеткен кезде, Уанглердің жақтастары Поэт пен Джуниор Пирстің терісін күйдіріп, оны орнынан ығыстыру. Уанглер Озға келгенде, ол Әдебисимен бір камерада қамалады. Әдебиси түрлі африкалық "жауынгерлік жаттығулар" жасайды, мысалы, Уанглерді жалаңаш байлап қояды. Содан кейін Әдебиси Уанглерді бөлім меңгерушісі Тим Макманды жыныстық қысым көрсетуде айыптауға мәжбүрлейді. Бұл айыптау Макманға зиян тигізеді, себебі ол Клэр Хауэллден жыныстық қысым көрсету туралы шағым алған, бұл Макманның беделін одан әрі тәуекелге ұшыратады. Әдебиси Смарагд қаласын басып алып, оны "толығымен қара" ету жоспарын құрастыруға кіріседі. Бірінші қадам – ықпалды түрме күзетшісі Клейтон Хьюзді түрмедегі афроамерикандықтарға көмектесуге көндіру. Әдебиси оған өзінің әкесі Озда қайтыс болғанын айтады, содан кейін Хьюзді оның әкесін ақ тұтқын өлтіргеніне сендіреді. Хьюз бірнеше ақ офицердің нәсілшілдік мәлімдеме жасағанын көргеннен кейін, басқа қара қызметкерлерді, тіпті түрме бастығы Лео Глиннді де өз халқына сатқандықтары үшін және ақтардың үстемдік жүйесі үшін жұмыс істегендері үшін айыптай бастайды. Әдебисидің екінші қадамы түрмені басып алу үшін қара тұтқындарды біріктіру болды. Ол түрме күзетшілерінің Август Хиллді изоляторға тастауына себеп болатын жоспар жасайды. Ол ақ офицерлердің нәсілшілдік көзқарасын пайдаланып, қара тұтқындарды көтеріліске итермелейді. Мұсылман тұтқын Карим Саидтың қарсылығына қарамастан, Әдебиси бастаған қара тұтқындар "Хиллді босатыңыз!" деп ұран салып, ақ тұтқындар мен күзетшілерге физикалық қарсылық көрсете бастайды. Көтерілістен қорқып, Глинн Озды жаңа мыңжылдыққа жабады және Әдебисидің ісіне көңіл бөлгені үшін Хьюзді жұмыстан шығарады. Бірақ Хьюз Әдебисиге соңғы жұмыс күнінде тапанша қалдырып кетеді.

4-маусымы

Абақты жабылғаннан кейін, Адебиси күзетші Глиннді Поэт, Пирс және Ванглерді Ем-Ситиге қайтаруға көндіру үшін манипуляциялайды, бұл жағдай нәсілдік шиеленісті азайтуға көмектеседі деп уәделейді. Содан кейін ол жасырын түрде зорлық көрген тұтқын Гийом Таррантке қару береді. Ванглерді жоюды көздеген Адебиси қаруды Тарранттың матрасының астына тығып қояды. Таррант атыс бастайды, нәтижесінде Ванглер, Пирс және бір күзетшінің ішінде бірнеше тұтқын қаза табады. Төрт қара нәсілді адам, соның ішінде бір түзету офицері ақ тұтқынның қолынан қаза тапқаннан кейін, Адебисидің мақсаттарына жетеді және оның жоспары іске асырылады, Глинн Макманусты қару контрабандасына көз жұмғаны үшін жұмыстан босатады. Рауль Эрнандес латиноамерикандықтардың ақтарға көмектесетініне сенімді болғандықтан, оған хабарлайды. Эрнандес Глиннге Адебисидің қаруды нәсілдік шиеленісті қоздыру үшін қолданғанын және оны Хьюз бергенін айтады. Адебиси мен Панкамо Эрнандестің өлу уақыты келді деп келіседі және жаңа тұтқын Энрике Моралесті Эрнандесті өлтіріп, оның «Ел Норте» бандиті ретінде орнын басу үшін пайдаланады. Осы уақытта, жаңа тұтқын Десмонд Мобай, ямайкалық деп есептеледі, бандиттерге қосылғысы келеді. Мобай – Джонни Базиль есімді есірткі детективі, ол «Зүмрәт қаласында» есірткі саудасын тоқтату үшін жіберілген. Адебиси күдікпен қарап, Мобайды өз командасына қабылдауға қарсы тұрады. Бірақ Мобай барлық сынақтан сәтті өтеді және олардың сенімін жеңіп алады. Адебиси, Захир Арифтің көмегімен, Глиннді Макманустың орнына қара нәсілді адамды жұмысқа алуға қысым жасауға мәжбүрлейді. Глинн губернатордың орынбасары лауазымына үміткер, ол «Зүмрәт қаласын» қара нәсілді адам басқарса, афроамерикандық сайлаушылардың қолдауын алуға болатынын түсінеді. Ақырында Глинн Мартин Квернс есімді қара нәсілді адамды жұмысқа алады. Бұрын есірткі сатушы болған Квернске «Зүмрәт қаласын» зорлық-зомбылықтан және нәсілдік шиеленістен тазалау тапсырылады. Квернс тұтқындарға зорлық-зомбылық болмаса, есірткі сатуға және пайдалануға рұқсат береді. Макманның адал қолдаушысы, бас күзетші Шон Мерфи Квернстің жүйесіне наразы болады, әсіресе ол Адебиси, Панкамо және Моралесті сенімді адамдар етеді. Мерфи Квернстің барлық арий және мотоциклшілерді «Зүмрәт қаласынан» көшірудегі ниетіне күдікпен қарайды. Квернс Мерфиді жұмыстан босатып, қара нәсілді офицер Трэвис Смиттиді «Зүмрәт қаласының» басшысы етеді. Кейін Квернс Глиннге Шон Мерфиге адал күзетшілерді де ауыстыруды ұсынады. Глинн Квернске Макманды жек көретін Клэр Хауэллден басқа барлық ақ күзетшілерді ауыстыруға рұқсат береді. «Зүмрәт қаласына» ауыстырылған күзетшілердің барлығы қара нәсілді, жаңа тұтқындардың барлығы да солай. Алайда, бұл тұтқындардың ешқайсысы мұсылман емес. Бұл Әдебисиге қара нәсілді адамды «Зүмрәт қаласын» басқаруға көмектескен Арифті ашуландырады. Жаңа тұтқындардың барлығы Адебисиге адал, ол түрменің ең күшті және ықпалды тұтқынына айналады және Квернс зорлық-зомбылық оқиғаларын басу арқылы оған еркіндік береді. Адебиси енді барлық жаман әрекеттерін қанағаттандыруға еркіндікке ие, ол өзінің камерасына перде орнатып, «жәннаттың» нұсқасын жасайды, бірақ ол әлі де түрмеде екенін ұмыта алмайды. Уақыт өте келе, христиан және гей-бандалардың орнына қара нәсілді адамдар ауысады, ал итальяндықтар мен латындықтар есірткі саудасынан айырылып қалады. Осы екі топ B бөліміне жіберілгенде, Адебисидің екі лейтенанты, Поэт және Жоғарғы Алла, Панкамо мен Моралестің орнына сенімді адамдар болып тағайындалады. Сонымен қатар, «Зүмрәт қаласындағы» қалған ақ тұтқындардың екеуі, Крис Келлер мен Райан О’Райли, Адебиси мен Квернсті құлату үшін бірлесіп жұмыс істеуге шешім қабылдайды. Келлер Нейт Шемин мен Мондо Браунды өлтіріп, Жоғарғы Алланы кінәлі етеді. Бұл Глиннді Квернске сенімсіздік танытуға мүмкіндік береді, ол өз кезегінде Адебисиге сенімсіздік танытады, ол өзінің лейтенантынан және басқалардан мойындауды мәжбүрлеуге тырысады. Адебиси осы оқиғалардан қатты қорқып, өз адамдарына сенбей бастайды. Саид, мұсылмандардың қайта тағайындалған басшысы, Квернс басқаруындағы «Зүмрәт қаласындағы» Адебисидің басшылығының әсерінен қатты алаңдайды. Саидтың пікірінше, «Зүмрәт қаласы» қара нәсілді тұтқындардың психикасын улайтын тозаққа айналып барады. Саид Адебисидің өз адамдарына деген сенімсіздігін байқап, оны құрту үшін Адебисимен күш біріктіруді жоспарлайды. Саид Адебисидің камерадағы есірткі тойының видеоларын табады және бұл дәлелді Глиннге жеткізуге шешім қабылдайды. Адебиси Саидтің өзіне сенуін сынау үшін видеокассетті беруге келіседі. Бірақ Саид кассетті күзетшіге береді және Квернс дереу жұмыстан босатылады. Макман «Зүмрәт қаласының» басшысы болып қайта тағайындалғаннан кейін, Адебисиді түрмеден ауыстыру туралы жариялайды. Жауап ретінде Адебиси Саидті өлтіруге тырысады, күзетшілер мен тұтқындардың назарын аударады. Олар бөліскен камераның ақ пердесіне қан шашырайды және Адебиси жеңіске жеткендей көрінеді. Бірақ ол аузынан қан түкіріп, қадамдардың басында құлайды, қаза табады. Оның өлімі өзіне-өзі жасаған қасқындық деп танылды, өйткені Адебиси Саидті өлтіруге әрекеттенген.