Кіріспе

Медициналық аномалия. Нейрогликопения – мидағы глюкозаның (гликопения) жетіспеушілігі, көбінесе гипогликемия салдарынан туындайды. Гликопения нейрондардың жұмысына әсер етіп, мидың функциясын және мінез-құлқын өзгертеді. Ұзаққа созылған немесе қайталап болатын нейрогликопения естен тануға, мидың зақымдануына және соңында өлімге алып келуі мүмкін.

Метаболистік реакциялар

Нейрондардың көпшілігі глюкозадан басқа да отын түрлерін (мысалы, сүт қышқылы, кетондар) пайдалана алады. "Ауысу" процесі туралы білімдер толық емес. Нейрогликопенияның ең ауыр белгілері, артық инсулинге байланысты туындаған гипогликемия кезінде пайда болады, себебі инсулин кетогенез бен глюконегенезді басу арқылы басқа отын түрлерінің қолжетімділігін азайтады. Нейрондардың кейбір түрлері, әсіресе гипоталамуста, глюкоза сенсорлары ретінде жұмыс істейді, глюкоза деңгейінің өзгеруіне жауап ретінде олардың оқу жылдамдығын арттырып немесе азайтып, түрлі гормоналдық, автономдық және мінез-құлықтық реакцияларды тудырады. Гормоналдық және автономдық реакцияларға қарсы реттеуші гормондардың бөлінуі жатады. Кейбір деректер автономдық жүйке жүйесінің қарсы реттеуші гормондарға тәуелсіз қандағы глюкоза метаболизмін өзгерте алатынын көрсетеді. Глюкозаның қаннан қан-ми тосқауылы арқылы орталық жүйке жүйесіне (ОЖЖ) өту тиімділігін реттеу – бұл үшінші компенсациялық механизм, ол біртіндеп жүзеге асады. Орталық жүйке жүйесіндегі глюкоза деңгейі әдетте қандағы деңгейден төмен болады және толыққанды түсіндірілмеген тасымалдау процесімен реттеледі. Созылмалы гипогликемия немесе гипергликемия ОЖЖ-дегі глюкоза деңгейін оңтайлы диапазонда ұстау үшін тасымалдау тиімділігінің артуына немесе азаюына әкелуі мүмкін. Жас және егде саяхаттарда ми төмен глюкоза деңгейіне бейімделіп, кейде нейрогликопениялық бұзылыстарға қарамастан, айқын симптомдардың азаюы мүмкін. Инсулинге тәуелді диабетпен ауыратын науқастарда бұл құбылыс гипогликемияның сезілмеуі деп аталады және гликемиялық бақылауды жақсартуға тырысқанда маңызды клиникалық мәселе болып табылады. Бұл құбылыстың тағы бір көрінісі I типті гликогенозда байқалады, онда диагноз қойылғанға дейін созылмалы гипогликемия ем басталғаннан кейінгі жедел гипогликемияға қарағанда жақсы көтерілуі мүмкін.

Гипогликемиясыз нейрогликопения

Қандағы глюкоза деңгейі қалыпты болса да, мидағы глюкоза тасымалдау жүйесінің сирек кездесетін метаболизмік ауруы сипатталған, онда ауыр нейрогликопениялық әсерлер байқалды. Ми-жұлын сұйықтығында (МЖС) глюкозаның төмен деңгейі анықталды, бұл жағдай гипогликорахия [немесе гипогликоракия] деп аталады. Гипогликорахия – Глюкоза тасымалдаушысы 1-ші түрінің (GLUT1) жетіспеушілік синдромымен (De Vivo ауруы) байланысты. Бұл құбылыстың одан да көп таралған мысалы, жақсы бақыланбаған 1-ші типті диабеті бар адамдарда кездесуі мүмкін, олар көптеген адамдар үшін қалыпты саналатын қандағы глюкоза деңгейінде гипогликемия белгілерін дамытады.