Кіріспе

L'Arche ("Түмсық") – зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі адамдарға баспана және қолдау көрсету жөніндегі халықаралық ұйым. Бұл зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі және шектеулі емес адамдардың бірге тұрып, жұмыс істейтін қоғамдық желілер құруға жұмыстейтін коммерциялық емес ұйымдардың халықаралық федерациясы. 1964 жылы Жан Ванье, Рафаэль Сими және Филип Сюс құрған L'Arche, 1960 жылдардағы психиатриялық мекемелердегі дұрыс емес қарау және нашар тұрмыс жағдайларына қарсы реакция және қоғамдық негіздегі балама ретінде пайда болды. Алғашқыда Францияның Тросли-Брейль коммунасында құрылған, кейіннен әлемнің 38 елінде 150-ден астам қауымдастыққа тарады. L'Arche – христиандыққа негізделген ұйым, бірақ кез келген дінге жататын және дінге қатысы жоқ адамдарға да ашық.

Тарих

1964 жылы Доминикан орденінің католик діни қызметкері Томас Филиппен достық арқасында Ванье даму мүмкіндігі шектеулі мыңдаған адамның қиын жағдайымен танысты. Ванье Құдайдың жетелеуімен екі адамды – Рафаэль Сими мен Филипп Сюді, олар тұратын мекемелерден шығып, Францияның Тросли-Брюйль қаласында онымен бірге өмір сүруге шақырды деп ойлады. Ол үйін "L'Arche" деп атады, француз тілінде "Кеме" деген мағынаны білдіреді, Нұхтың кемесі сияқты. L'Arche Trosly Breuil аудиовизуалды материалдарының жинағы Торонто университетінің Сент-Майкл колледжінде сақталады. Канададағы алғашқы қауымдастық, L'Arche Daybreak, 1969 жылы Торонто қаласының жанындағы Ричмонд-Хиллде құрылды. 40 жыл бойы Daybreak қауымдастығымен бірге өмір сүрген Сью Мостеллер Жан Ваниеден кейін L'Arche ұйымының бірінші халықаралық үйлестірушісі болды. Голланд діни қызметкері және рухани жазушысы Анри Нувен де 1996 жылы қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл Daybreak қауымдастығымен бірге өмір сүрді. Ол Жан Ванье, L'Arche және Daybreak қауымдастығымен болған тәжірибелері туралы "Күнгі таңға жол: Рухани саяхат" және "Адам: Құдайдың жақсы көргені" кітаптарында жазды. Daybreak қауымдастығының институционалдық және қоғамдық мұрағаттары Торонтодағы Сент-Майкл колледжінде орналасқан. Ұлыбританиядағы алғашқы қауымдастық 1973 жылы Кенттегі Барфрестонда Жан Ваньедің әпкесі Тереза Ваньедің күшімен құрылды. L'Arche Kent содан бері үш дәстүрлі L'Arche үйінен, "The Glebe" деп аталатын бақша жобасынан және мүгедектер үшін он екі пәтерден тұратын қауымдастыққа айналды. L'Arche қауымдастықтары әртүрлі мәдениеттерде кездеседі және олардың орналасқан жерлерінің этникалық және діни құрамын көрсетеді, бірақ олардың барлығы ортақ философия мен тәсілді бөліседі. Даму мүмкіндігі шектеулі адамдар және оларға көмектесетіндер бірге тұрып, үй жасайды және жұмыс істейді. L'Arche жарғысында былай делінген: "Бөлініп кеткен әлемде L'Arche үміт белгісі болғысы келеді. Ақыл-ойы, әлеуметтік тегі, діні және мәдениеті әртүрлі адамдар арасындағы келісімге негізделген қауымдастықтар бірлік, адалдық және кешірімнің белгісі болуға тырысады". Жарғыда L'Arche мақсаттары, қағидалары және ерекшеліктері де баяндалған. Халықаралық L'Arche федерациясының барлық қауымдастықтары осы қағидаларды сақтауға міндетті. 2008 жылдың наурыз айында L'Arche халықаралық кеңесі және Ванье құрған мүгедектерге арналған тағы бір ұйым, Faith and Light, Украинаның Львов қаласында алғаш рет бірлескен отырыста кездесті. L'Arche халықаралық кеңесіне 14 елден 30 адам, ал Faith and Light халықаралық кеңесіне 17 елден 19 адам қатысты, оның ішінде Франция, Бельгия, Швейцария, Ұлыбритания, Ирландия, Үндістан, Канада, АҚШ, Доминикан Республикасы, Гондурас, Бразилия, Уганда, Жаңа Зеландия, Филиппин және Италия.

Қаржыландыру

L'Arche қауымдастықтары орналасқан жеріне қарай әртүрлі қаржыландырылады. Канадада, Ұлыбританияда, Францияда және басқа да дамыған елдерде оларды тиісті үкіметтік орган қаржыландырады. Ал экономикалық жағынан нашар дамыған елдерде жергілікті қайырымдылықтарға және басқа L'Arche қауымдастықтары мен бүкіл әлемнен келетін донорлық көмекке көбірек сүйенеді.

Жыныстық зорлық-зомбылық туралы тергеу

2020 жылдың ақпан айында L'Arche ұйымы жүргізген тергеу нәтижелерін жариялады, онда Ванье 1970 жылдан 2005 жылға дейін алты әйелмен рухани кеңес беру сылтауымен "қанаушылық және эмоционалды зорлық-зомбылық" көрсеткен жыныстық қатынастарға барғаны анықталды. Жауап ретінде ұйым «біз осы жағдайға қатты қайғырып, осы әрекеттерді толыққанды айыптаймыз, олар Жан Ванье жариялаған құндылықтармен толығымен қайшы келеді, сондай-ақ адамдарға деген құрмет пен адалдық қағидаларына да, L'Arche ұйымының негізгі принциптеріне де қайшы келеді» деп мәлімдеді.