Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші орман (немесе қайта өскен орман) – ағаш өндірісінен кейін жаңадан өскен орман немесе ормандық аумақ.
Forest or woodland area which has re grown after a timber harvest
Екінші орман – адамның әрекетінен туындаған, мысалы, ағаш шаруашылығы немесе егіс үшін жерді тазалау сияқты бұзылыстардан кейін, немесе оған тең келтіретін табиғи құбылыстардан кейін, көбінесе табиғи процестер арқылы жаңарған орман немесе ормандық аумақ. Ол ескі өскен орманнан (бірінші немесе табиғи орман), соңғы кезде бұзылмаған және күрделі бастапқы саға орманнан, сондай-ақ екінші орманнан ағаш өндірісінен туындаған үшінші орманнан ерекшеленеді. Ағаш өндірісінен кейін жаңадан өскен екінші орман, өрт, жәндіктердің таралуы немесе желдің құлауы сияқты табиғи бұзылыстардан кейін жаңадан өскен орманнан өзгеше, себебі табиғи бұзылыстардан кейін өлі ағаштар қоректік заттарды, құрылымды және суды сақтау үшін қалады. Екінші ормандар құрамы мен биологиялық әртүрлілігі жағынан бірінші орманнан ерекшеленеді; алайда, олар туған жеріндегі түрлерге орта жасауға, су алаптарын сақтауға және экожүйелер арасындағы байланысты қалпына келтіруге көмектесе алады.
A secondary forest (or second growth forest) is a forest or woodland area which has regenerated through largely natural processes after human caused disturbances, such as timber harvest or agriculture clearing, or equivalently disruptive natural phenomena. It is distinguished from an old growth forest (primary or primeval forest), which has not recently undergone such disruption, and complex early seral forest, as well as third growth forests that result from harvest in second growth forests. Secondary forest regrowing after timber harvest differs from forest regrowing after natural disturbances such as fire, insect infestation, or windthrow because the dead trees remain to provide nutrients, structure, and water retention after natural disturbances. Secondary forests are notably different from primary forests in their composition and biodiversity; however, they may still be helpful in providing habitat for native species, preserving watersheds, and restoring connectivity between ecosystems.
Даму
Екінші реттік орман өсіру орманның ауыл шаруашылығы немесе ағаш өңдеу арқылы бұзылып немесе жойылған аймақтарында кең таралған; бұл бұрын орман болған тасталған жайылымдар мен егістіктерді де қамтиды. Екінші реттік ормандардың көптеген анықтамалары бұзылу себебін адам қызметімен шектейді, бірақ басқа анықтамаларға өрт сияқты немесе көшкін сияқты табиғи құбылыстар нәтижесінде ұқсас бұзылуға ұшыраған ормандар да кіреді. Екінші реттік орманның бастапқы, ескі өсімдіктерге ұқсау үшін әдетте 40-100 жыл уақыт керек; алайда, кейбір жағдайларда эрозия немесе кейбір тропикалық ормандардағы топырақ қоректік заттарының жоғалуы салдарынан екінші реттік орман толыққанды дамымайды. Орманның түріне байланысты, сәтті екінші реттік орманды сипаттайтын негізгі ерекшеліктердің қалыптасуы бір ғасырдан бірнеше мың жылға дейін созылуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың шығысындағы жапырақты ормандар бір немесе екі буын ағаштар ішінде, яғни 150-500 жылдың ішінде негізгі ерекшеліктерді дамыта алады. Бүгінде АҚШ-тың, әсіресе елдің шығыс бөлігіндегі және Еуропаның көптеген ормандары екінші реттік ормандардан тұрады.
Secondary forestation is common in areas where forests have been degraded or destroyed by agriculture or timber harvesting; this includes abandoned pastures or fields that were once forests. While many definitions of secondary forests limit the cause of degradation to human activities, other definitions include forests that experienced similar degradation under natural phenomena like fires or landslides. It typically takes a secondary forest 40 to 100 years to begin to resemble the original old growth forest; however, in some cases a secondary forest will not succeed, due to erosion or soil nutrient loss in certain tropical forests. Depending on the forest, the development of primary characteristics that mark a successful secondary forest may take anywhere from a century to several millennia. Hardwood forests of the eastern United States, for example, can develop primary characteristics in one or two generations of trees, or 150–500 years. Today, most of the forests of the United States – especially those in the eastern part of the country – as well as forests of Europe consist of secondary forest.
Сипаттамалары
Екіншілік ормандарда ағаштар біріншілік ормандарға қарағанда тығыз орналасқан, ал төменгі жапырақ қабаттары біріншілік ормандардағыдан азырақ болады. Әдетте, екіншілік ормандарда бір ғана жапырақ қабаты болады, ал біріншілік ормандарда бірнеше қабат кездеседі. Бұл екіншілік бұзылулар төменгі жапырақ қабатының өсуін ынталандыру үшін жапырақ қабаттарын ашып, сондай-ақ жәндіктер, бактериялар және саңырауқұлақтар сияқты ұсақ организмдерге, шіритін өсімдік материалдарымен қоректенуге қолайлы орта жасайды. Сонымен қатар, орманды қалпына келтіру тәсілдері, мысалы, агроорман шаруашылығы және жергілікті түрлерді қасады түрде отырғызу/себуді табиғи жаңарумен үйлестіру арқылы биологиялық әртүрлілікті тиімдірек қалпына келтіруге болады. Азиядағы екіншілік ормандардың каучук плантацияларына айналуы 2050 жылға қарай миллиондаған гектарға жетеді деп болжануда; осыған байланысты, екіншілік ормандардың биомассасы мен топырағында сақталған көміртегі атмосфераға бөлінеді деп күтілуде. Климаттың өзгеруі жөніндегі үкіметаралық комиссияның (IPCC), Биологиялық әртүрлілік жөніндегі конвенцияның және REDD+ ұсынымдары Панама және Индонезия сияқты елдерде орманды кесуді азайту және оған қарсы күресу шараларын қабылдауға ықпал етті. Дегенмен, топырақтың сапасының нашарлауы және басқа да факторларға байланысты, біріншілік ормандардың көптеген түрлері осы екінші өсу ормандарында толыққанды қалпына келе алмайды.
Secondary forests tend to have trees closer spaced than primary forests and contain less undergrowth than primary forests. Usually, secondary forests have only one canopy layer, whereas primary forests have several. These secondary disturbances can clear the canopies to encourage lower canopy growth as well as provide habitats for small organisms such as insects, bacteria and fungi which may feed on the decaying plant material. Additionally, forest restoration techniques such as agroforestry and intentionally planting/seeding native species can be combined with natural regeneration to restore biodiversity more effectively. Land use conversions from secondary forests to rubber plantations in Asia are expected to rise by millions of hectares by 2050; as such, the carbon stored within the biomass and soil of secondary forests is anticipated to be released into the atmosphere. Recommendations from the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), Convention on Biological Diversity, and REDD+ have led to efforts to reduce and combat deforestation in places like Panama and Indonesia. However, due to the diminished quality of soil, among other factors, the presence of a significant majority of primary forest species fail to recover in these second growth forests.