Кіріспе
Жол жиегі – жол мен тротуардың арасында орналасқан, шөп немесе бақша өсімдіктерінен, кейде бұталар мен ағаштардан тұратын жер бетін жабатын жолақ. Бұл, әлеуметтік жұмыстың бір түрі ретінде қарастырылады. Жол жиегінің артықшылықтарына эстетикалық көрініс, жаяу жүргіншілердің қауіпсіздігі мен жайлылығының артуы, өтіп бара жатқан көліктерден шашыраған судан қорғау, сондай-ақ орындықтар, автобус аялдамалары, көше шамдары және басқа да қоғамдық мүліктерді орналастыруға арналған кеңістік кіреді. Жол жиегі суды сақтау немесе қалалық су ағыны мен судың ластануын басқару тұрақтылығының маңызды бөлігі болып табылады және жануарлар мен өсімдіктерге пайдалы тіршілік ортасын қамтамасыз ете алады. Суық аймақтарда жолдан тазаланған қар көбінесе жол жиегінде жиналады. Британ аралдарында жол жиегі әртүрлі флора үшін, соның ішінде сирек кездесетін жабайы гүлдер үшін маңызды тіршілік ортасы болып табылады. Ұлыбританияда 700-ге жуық түрлі жабайы гүлдер, оның ішінде елдің 52 орхидея түрінің 29-ы жол жиегінде өседі. Жол жиегінде топырақ кеңінен тыңайтылмағандықтан және адамның араласуы аз болғандықтан, әдеттегі өсімдіктерден ығыстырылған көптеген жануарлар мен өсімдіктер де кездеседі. Жол жиегінде мекендейтін жануарлар кішкентай жәндіктер мен қосмекенділерден бастап, ірі жорғалаушылар, сүтқоректілер мен құстарға дейін, олар бұл жерді зақымдалмаған тіршілік ортасын байланыстыратын дәліз ретінде пайдаланады. Осының нәтижесінде, жергілікті билік биологиялық әртүрлілікті ынталандыру және оларға байланысты экожүйелерді сақтау үшін жол жиегін басқара алады. Жол жиегінің басты кемшілігі – жолдың енінің артуы, бұл жол құнының өсуіне әкеледі. Кейбір жерлерде кең жол жиегі жол қозғалысының артуына байланысты болашақта жолды кеңейту мүмкіндігін береді. Сондықтан, жаяу жүргіншілер жолы көбінесе тротуардан едәуір қашықтықта орналасады. Жол жиегінің топырағындағы қоректік заттардың мөлшері, оның жанындағы жолдағы қозғалыс көлеміне байланысты өзгеруі мүмкін; көлік қозғалысы жоғары жолдарда ауаның ластануынан шыққан азот қосылыстары топыраққа сіңіп, нитраттың мөлшері артады.
A road verge is a strip of groundcover consisting of grass or garden plants, and sometimes also shrubs and trees, located between a roadway and a sidewalk. as a form of community work. Benefits of having road verges include visual aesthetics, increased safety and comfort of sidewalk users, protection from spray from passing vehicles, and a space for benches, bus shelters, street lights, and other public amenities. Verges are also often part of sustainability for water conservation or the management of urban runoff and water pollution and can provide useful wildlife habitat. Snow that has been ploughed off the street in colder climates often is stored in the area of the verge by default. In the British Isles, road verges serve as important habitats for a range of florae, including rare wildflowers. In the UK, around 700 different species of wildflower can be found growing on verges, including 29 of the country's 52 species of orchid. Verges can also support a wide range of animals and plants that may have been displaced from their usual grassland habitats, as the soil is not extensively fertilised and relatively undisturbed by human activity. Animals that reside on verges range from small insects and amphibians, to larger reptiles, mammals and birds, which rely on verges as a corridor connecting areas of undamaged habitat. As a result, verges may be managed by local areas to encourage biodiversity and conserve the ecosystems that rely on them. The main disadvantage of a road verge is that the right of way must be wider, increasing the cost of the road. In some localities, a wider verge offers opportunity for later road widening, should the traffic usage of a road demand this. For this reason, footpaths are usually sited a significant distance from the curb. Certain nutrient amounts in a verge's soil can be influenced by the amount of traffic on the road it sits beside; roads with heavier traffic tend to have more nitrate in the soil due to nitrogen compounds from air pollution leaching out of the atmosphere and into the ground.
Орналасты қала құрылысы мен ландшафт дизайны
Қалалық және қала маңындағы аудандарда жеке және қоғамдық меншіктерден ағып келетін суларды, жаңбыр суын жинау және "ағаш газон" – жаңбыр бақтарындағы саябақ аймағында биоретенция жасау үшін, жер бедерін пайдаланып және биосальдер арқылы басқаруға болады. Бұл жаңбыр және тұрмыстық судың ағып кетуін азайту мақсатында жасалады: осы сулардың сумен бірге зиянды заттарды сыртқа, дауылдық су ағындары мен кәріз жүйелеріне тасымалдауының алдын алу және жер асты суларын толықтыру үшін.
Ауылдық жолдың жиегі
Кейбір елдерде жол жиегі, жапсарлас жерлер тазаланғаннан кейін сақталған өсімдіктерден тұратын дәліз болуы мүмкін. Австралияда осы қалған өсімдіктерді сақтауға көп күш жұмсалады, мемлекеттік органдар жол бойындағы қорғау стратегиясы аясында кең аумақтарды басқарады.