Кіріспе

Халықаралық гелиофизикалық жыл – планеталық ортаның сыртқы факторларын және күн-жер-планеталық гелиосфералық физикадағы әмбебап процестерді түсіну мақсатында БҰҰ демеушілігімен жүзеге асырылатын ғылыми ынтымақтастық бойынша халықаралық бағдарлама. IHY гелиосфераның барлық аспектілеріне және оның жұлдызаралық ортамен өзара әрекеттесуіне баса назар аударады. Бұл күш-жігер 2007-2008 жылдары «Халықаралық гелиофизикалық жыл» (IHY) аталымымен жүргізілді. IHY 2009 жылдың ақпан айында аяқталды, бірақ көбінесе Халықаралық ғарыш ауа райы бастамасы (ISWI) арқылы жалғастырылды. «Гелиофизикалық» термині күн-гелиосфералық-планеталық жүйенің өзара байланысын зерттеуге арналған осы қызметті нақты білдіру үшін пайда болды. Бұл «геофизикалық» түсінігін кеңейтеді, Жерден Күнге және планетааралық кеңістікке дейінгі байланыстарды қамтиды. Халықаралық геофизикалық жылдың 50 жылдығына орай, 2007 жылғы IHY шаралары 1957 жылғы IGY-ның табыстарын кеңейтілген гелиофизикалық саласындағы жүйелі зерттеулерді жалғастыру арқылы пайдаланады.

Тарих

2007 жылғы Халықаралық геофизикалық жыл (IHY) 1957-1958 жылдары өткен Халықаралық геофизикалық жылдың (IGY) 50 жылдығымен сәйкес келу үшін жоспарланған, ол барлық уақыттағы ең табысты халықаралық ғылыми бағдарламалардың бірі болып табылады. IGY – геофизиканың шекараларын кеңейтуге бағытталған, кең ауқымды және жан-жақты күш-жігер болды. Оның нәтижесінде ғарыш физикасы, Жер-Күн байланыстары, планеталық ғылым және гелиосфера салаларында үлкен прогресске қол жеткізілді. Халықаралық ғылыми жылдар дәстүрі шамамен 125 жыл бұрын, 1882-1883 жылдары өткен алғашқы Халықаралық поляр жылымен және Солтүстік полюстегі жаһандық процестерді халықаралық ғылыми тұрғысынан зерттеумен басталды. IHY Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) және әлемнің әртүрлі ғарыш агенттіктерінің маңызды қолдауын алды.