Кіріспе
Планетаның магнитосферасындағы атмосфералық құбылыс.
Атмосфералық құбылыс.
Сақиналық ток – планетаның магнитосферасындағы тұтқындалған зарядталған бөлшектермен тасымалданатын электр тогы. Ол энергиялы (10–200 кэВ) бөлшектердің бойлық қозғалысына байланысты туындайды.
an atmospheric effect
A ring current is an electric current carried by charged particles trapped in a planet's magnetosphere. It is caused by the longitudinal drift of energetic (10–200 keV) particles.
Жер шарының сақиналық тоғы
Жердің сақиналық тогы Жердің төменгі ендіктерін магнитосфералық электр өрістерінен қорғайды. Сондықтан ол геомагниттік дауылдардың электродинамикасына зор әсер етеді. Сақиналы ток жүйесі 3-8 RE арақашықтықта, экваторлық жазықтықта орналасқан және Жерді айналып (солтүстіктен қарағанда) сағат тілімен қозғалады. Бұл аймақтағы бөлшектер Жердің магнит өрісіне қарсы бағытталған магнит өрісін тудырады, сондықтан Жердегі бақылаушы осы аймақта магнит өрісінің әлсіреуін байқайды. Сақиналы токтан туындаған Жердің магнит өрісінің теріс ауытқуы Dst индексімен өлшенеді. Сақиналы ток энергиясын негізінен иондар тасымалдайды, олардың көп бөлігі протондар болып табылады. Дегенмен, сақиналы ток ағынында альфа бөлшектері де кездеседі, бұл күн желiнде көптеп таралған ион түрі. Сонымен қатар, белгілі бір пайызды құрайтын О+ оттегі иондары да бар, олар Жердің ионосферасындағы оттегі иондарына ұқсас, бірақ әлдеқайда жоғары энергетикалық. Иондардың мұндай қоспасы сақиналы ток бөлшектері бірнеше көзден келгенін көрсетеді.
Сақиналық тоқ пен геомагниттік дауылдар
Геомагниттік дауыл кезінде сақина ағысындағы бөлшектердің саны көбейеді. Осының салдарынан, геомагниттік өрістің күші әлсірейді.