Кіріспе

Британдық желілік кеме (1782–1827)

HMS Polyphemus, Корольдік теңіз флотының 64 зеңбіректі, үшінші дәрежелі желілік кемесі, 1782 жылдың 27 сәуірінде Ширнессте суға түсірілді. Ол 1801 жылғы Копенгаген шайқасына, Трафальгар шайқасына және Санто-Доминго қоршауына қатысты. 1813 жылы ол оқ-дәрі сақтайтын кемеге айналдырылып, 1827 жылы бұзылды.

Ерте мансап

Полифем 1776 жылы Ширнессте салынды. 1778 жылғы 26 сәуірде Ұлыбритания королі Георг III кеме жасау орындарын тексеру үшін Ширнесске келді. Ол жерде ол «Полифемді» көрді, ол кептіру үшін құрылыс қаңқасында тұрған болатын. Кеме 1782 жылы суға түсіріліп, капитан Уильям С. Финч басқаруымен қолданысқа берілді, содан кейін Гибралтарға жол тартты. Ол адмирал Ричард Хоу басқаратын британдық флоттың бір бөлігі болды және Бурбон күштерінің қоршауындағы Гибралтарға сәтті жабдықтап берді. Одан аз уақыт өткен соң, британдық флот 1782 жылғы 20 қазанда адмирал Луис де Кордова-и-Кордова басқаратын франко-испан флотымен кездесті. Нәтижесінде болған Спарта мүйісі шайқасы шешілмей қалды. «Полифем» алдыңғы қатардың екінші бөлімінде болды және төрт теңізші жарақат алды. 1782 жылдың соңында адмирал сэр Ричард Хьюз капитан Томас Сотеби басқаруымен «Полифемді» де қамтитын эскадрильяны Батыс Индияға алып кетті. Жолда британдықтар Мартиника жанында француз конвойына кездесті. 1782 жылғы 6 желтоқсандағы шайқас 40 минутқа созылды, осы уақыт ішінде капитан Джон Коллинс Жан Шарль де Борда басқаратын 64 зеңбірекке ие француздық «Солитер» кемесін басып алды. «Солитерде» 35 адам қаза тауып, 55-і жараланды, ал «Рубиде» тек екі адам жарақат алды. Екі күннен кейін эскадрилья Барбадосқа жетті. Корольдік теңіз күштері «Солитерді» HMS Solitaire деп атады. «Полифем» «Рубимен» бірге «Солитерді» басып алу үшін алынған сыйлық ақшаны бөлісті, ал британдық эскадрильяның басқа кемелері бұл сыйлыққа ие болмады, бұл «Полифемнің» «Рубиге» көмектескенін көрсетеді. 1783 жылы соғыс аяқталғаннан кейін кеменің экипажы маусым айында жалақысын алды. Содан кейін 1783 жылғы желтоқсан мен 1784 жылғы желтоқсан аралығында кемеде жөндеу жұмыстары жүргізілді.

Француз революциялық соғыстары

1793 жылғы желтоқсанда Франциямен соғыс басталғаннан кейін, "Полифем" кемесі Чатемде 1794 жылғы маусымға дейін жөндеуден өтті. Капитан Джордж Ламсдейн оны сәуір айында пайдалануға берді.

Ирландиялық станция

Полифем және 1795 жылғы 21 қыркүйекте Hibberts кемесін қайтадан басып алуға қатысты. Полифем 22 қазанда Ирландияның Куинстаун портында болды, ол Коркте Голландияның 64 зеңбіректі кемесі Оверийселді (немесе Овериссельді) иеленді, оны Корольдік теңіз флоты HMS Овериселл ретінде қолдануға алды. Полифем 1796 жылғы мамыр және маусым айларында Плимутте жөндеуден өтуге дейін Куинстаунда вице-адмирал Роберт Кингсмиллдің флагманы болды. Тамыз айында Полифем Шығыс Үндістан флотын Канар аралдарының батысынан тастап, екі аптадан кейін Плимутқа оралды. 1796 жылғы желтоқсан айында Полифем мен Ирландия жағалауында 100 тонналық 14 зеңбіректі француздық шхунасын, 80 адаммен бірге басып алды. Корольдік теңіз флоты оны бұрынғы атауымен қолдануға алды. 31-і күні Полифем Тартарды басып алды. 1796 жылғы желтоқсан айының соңында француздар Ирландия экспедициясын бастағанда, Ирландияда республикалық көтеріліс жасауға тырысқанда, контр-адмирал Кингсмиллдің басқаруындағы Коркте негізінен Полифем және фрегат эскадрильясы болды. Полифем 30 желтоқсанда француздық Justine фрегатын басып алды, ал көп ұзамай француздық Suffren фрегатын басып алды, бірақ француздық Tartu фрегаты Suffren-ді қайтадан басып алды. 1797 жылғы 5 қаңтарда Полифем 44 зеңбірегі және 625 адамы бар (әскерлерді қоса) Тартуды басып алды. 1799 жылдың қарашасынан 1800 жылдың наурызына дейін ол Чатемде жөндеуден өтті. 1799 жылы Лумсдейн басшылығымен қайтадан қолданысқа енгізілді.

Балтық қызметі

Капитан Джон Лоуфорд 1 тамызда «Полифем» кемесінің командасына тағайындалды және үш күннен кейін лауазымын атқара бастады. Ол 1800 жылдың 9 тамызында Ярмуттан вице-адмирал Арчибальд Диксонның эскадрильясымен бірге Данияға бет алды. Желдің жетіспеуіне байланысты, жылдам кемелер баяу кемелерді сүйреуге мәжбүр болды және олар 15 тамызда «Скау» шығалағына жетті. Келесі күні эскадрильяның барлығы Кронберг қамалы мен швед жағалауы арасында Данияның 74 зеңбірекке ие үш кемесіне (кейіннен саны төртке жетті) дейін жетті. Дауылға байланысты адмирал эскадрильясын Елсинор жолында қорғады, содан кейін Дания үкіметімен келіссөздер жүргізіп жатқан лорд Уитвортпен сөйлесу үшін Софиенберг сарайына дейін барды. Мәселелер шешілгеннен кейін эскадрилья қыркүйек айында Ярмутқа қайтып келді. 1801 жылдың наурыз айында контр-адмирал Томас Грейвс «Полифем» кемесінде туын көтеріп, Кингсмиллдің орнын басты. «Полифем» 2 сәуірде Копенгагенді бомбалаған адмирал сэр Хайд Паркердің басқаруымен флот құрамында болды. Британдықтардың мақсаты – Ресей императоры Павел I құрған, Швеция мен Пруссияны да қамтитын Қарулы бейтараптық лигасының екінші жиынын тарату еді. Шайқас барысында «Полифем» және Данияның 56 зеңбірекке ие «Провестенен» кемесінен қатты қысым көрген 50 зеңбірекке ие төртінші рангтағы кемеге көмекке келді және оны үнсіз қалдыруға жетті. «Полифем» алты матростың қаза болғанын және 25 матростың жараланғанын хабарлады. 1847 жылы Адмиралтейство «Копенгаген 1801» таспасы бар «Теңіз күштеріне арналған жалпы қызмет медалін» шайқастан аман қалған барлық үміткерлерге табыстады. Адмирал Томас басқаратын Солтүстік теңіз флотының бөлімшесі «Полифем» кемесімен 13 шілдеде Балтық теңізінен Ярмутқа оралды, содан кейін Текселдегі голланд флотын блокадалаған адмирал Диксонның эскадрильясына қосылды. 1802 жылдың сәуір айында Амиен келісімінен соғыс аяқталғаннан кейін «Полифем» резервке жіберілді.

Наполеон соғыстары

1803 жылы Франциямен соғыс қайта басталғаннан кейін, 1804 жылдың наурыз және қыркүйек айлары аралығында «Полифем» Чатемде дайындықтан өтті. Капитан Роберт Редмилл оны шілдеде Ла-Манш арнасы үшін қайта іске қосты, бірақ ол, көрінетін болса, уақытша ғана командалық міндетін атқарды. «Полифем» адмирал Джон Ордтың басқаруындағы Кадис эскадрильясына қосылды. Ол 26 қарашада басып алынған испандық «Вирген дель Росарио» кемесінен түскен табысты бөлісті. Қарашаның соңында немесе желтоқсанның басында (әртүрлі дереккөздер келіспейді), Лоуфордтың басқаруымен «Полифем» бірнеше испан кемелерін басып алды. Олардың бірі – «Сан-Жозеф» (сонымен қатар «Фаворит» деп те аталды). «Сент-Жозеф» қарға кенелген кемесі Ла-Гуайрадан Кадиске индиго, какао, кошениль және мақта жүгімен бағытталған болатын. Ол сондай-ақ «Сент-Эдвард» кемесін де басып алды. «Сент-Эдвард» (немесе «Эдвард») кемесі Вера-Круздан Кадиске какао, кошениль және мақта жүгімен, сондай-ақ 98 539 доллармен жүріп келе жатқан. Плимутқа келген соң, Корольдік теңіз күштері оны қызметке қабылдады, бірақ 40 жылдық кемені пайдалануға бермеді. Оның орнына ол қабылдау кемесі ретінде пайдаланылды. Лоуфорд 1805 жылдың 8 ақпанында «Полифем» Марианнаны басып алған кезде әлі де командалық міндетін атқарып тұрды. Бірнеше күннен кейін Плимутқа келді.

Трафалгар

Редмиллдің басшылығымен Полифем 1805 жылғы қазанда Трафальгар шайқасына қатысты. Ол Ли колоннасында шайқасып, екі сарбазы қаза тауып, төртеуі жараланды. Ол француз кемелері Нептун мен Ахиллге қарсы күресіп, шайқастан кейін испан кемесі Аргонаутаны жаулап алды. Соңында Полифем Нельсонның денесін Гибралтарға қайтарып әкелді. Парламент шайқасқа қатысқандарға 300 000 фунт стерлинг көлемінде грант берді, ол 1806 жылғы қыркүйекте төленуге тиіс болды. 1807 жылғы наурызда Трафальгар шайқасында жауланған төрт француз және екі испан кемесінің корпусы, мүлігі және басы үшін сыйлық ақша бөлінді. 1847 жылы Адмиралтейство "Трафалгар" жазуы бар Теңіз қызметі медалін шайқастан аман қалған барлық қатысушыларға табыс етті. 1806 жылғы қаңтарда Полифем мен фрегат Гибралтардан конвойды сүйемелдеп келе жатқанда адмирал Вилломез басқаратын француз эскадрильясына кездесті. Француздар екі сауда кемесін жаулап алды, ал француз флотының төрт кемесі екі сағат бойы Сириусты қуды, бірақ оны конвойдан бөлініп кетуге мәжбүр етті. 1806 жылғы 3 сәуірде Полифем Мадейрадан шығып, Шығыс Үндістан флотын оңтүстікке сүйемелдеді. Он жеті күннен кейін Полифем испандық "Эстрелла" кемесін жаулауға қатысты. Бір аптадан кейін Полифем, Фаме және Африка испандық Сан-Пабло кемесі мен оның жүгін қолға түсірді. Сан-Пабло (немесе Сент-Паблус) Вера-Круздан құнды жүкпен келе жатқан еді.

Француз жағалауы

1806 жылғы шілдеде ол Ушант маңында лорд Сент-Винсент эскадрильясымен бірге болды. 14 шілдеде оның қайықтары, эскадрильяның басқа қайықтарымен бірге, Ирис капитаны Джон Тремейн Роддқа Рошфордан Indefatigable-ге екі француз корветі мен Гароннаға кіреберісіндегі конвойға шабуыл жасау үшін жеткізілді. 15 шілдедегі ауа райы бұл әрекетке қолайлы болғандай көрінді, бірақ қайықтар кеткеннен кейін қатты жел соқты. Олар «Цезарь» корветін немесе бригін ұстап алуға үлкерді, бірақ конвойдың өзенмен қашып кетуіне кедері келтіре алмады. Француздар шабуылды күтіп, күшті қарсылық көрсетті. Британдықтар 6 адамды қаза қылды, 36 адам жараланды және 21 адам жоғалып кетті. Indefatigable ғана 2 адамды өлтіріп, 11 адамды жарақаттады. Полифемде екі адам жеңіл жарақат алды. Жоғалған 21 адам қайықта болған; кейінірек хабарланғандай, олардың көпшілігі, мүмкін, барлығы да тұтқынға алынды. Көптеген қайықтар тесіліп немесе қатты зақымданып, суға батып, бригтен ағып кетуге мәжбүр болды, олар батареялар мен бұрынғы британдық бригтен отқа ұшырап шығарылды. Бұл операцияға қатысушылар «16 шілдедегі қайық қызметі, 1806 жыл» тұтқасы бар Әскери-теңіз жалпы қызмет медаліне ие болды. 18 зеңбірегі бар «Цезарь» экипажында 86 адам болды, және лейтенант де вассо Луи Франсуа Гектор Фурре басқарды. Ол бес жылдық, мыс қапталған, 88' x 23' өлшемдес және Роддтың сөзіне сүйенсек, «Оның Әскерілік қызметіне лайықты». 1806 жылғы шілдеде Полифем қайтадан комиссияланды. Капитан Джозеф О. Мейсфилд қыркүйек айында Редмиллді алмастырды. 1806 жылғы 25 қыркүйектегі шайқаста, Атлантика кампаниясының бір бөлігі ретінде портты тығыз блокадада ұстап тұрған алты желілік кемеден тұратын британдық эскадрильясы, француздық Жеңілдер мен екі корветтен тұратын француз эскадрильясын тоқтатып, француздық Батыс Индияға жабдықтар мен күштерді жеткізіп жүргенін анықтады. Коммодор сэр Сэмюэл Худ басқаратын британдық кемелер француз конвойын Рошфорттың Бискай портынан шыққаннан кейін көп ұзамай көріп қалды. Британдықтар француз конвойын бес сағаттық қуғыннан кейін ұстады, бірақ қуғын кезінде олар бір-бірінен бөлініп кетті. Британдықтар француз фрегаттарын – Infatigable, Minerve, Armide және Gloire-ді жаулап алды. Полифем осы төрт фрегаттан алынған сыйлық ақшасын бөлісті. Қазан айында капитан Джон Броутон Мейсфилдті алмастырды.

Америка

1807 жылы Полифем капитан Питер Хейвуд басқаруымен Оңтүстік Америка жағасында контр-адмирал сэр Джордж Мюррейдің флагманы болды. Наурыз айында Мюррейдің эскадрильясы Ривер-Плейт аймағын испандықтардан қайтарып алуға жасалған екінші сәтсіз әрекетті қолдап, Үміт мүйісінен Оңтүстік Америкаға әскер тасыды. Полифемнен теңізшілер мен теңіз жаяу әскерлерінің жасағы Буэнос-Айреске жасалған (британдықтар үшін) апатты шабуыл кезінде Жедел бригаданың құрамында жағалауда қызмет етті. Адмирал Мюррей француз фрегаты «Нэрейде» бортында Полифемнің жараланған лейтенанты Кроулиді және оның адамдарын эвакуациялады. Полифем Ривер-Плейт аймағында қалып, сауда кемелерін қорғау және зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1808 жылдың қаңтар және ақпан айларында Портсмутта Полифемге жөндеу жұмыстары жүргізілді. Хейвуд 1808 жылдың мамырына дейін басшылық етті, содан кейін капитан Уильям Прайс Камби оны алмастырды. Камби Трафалгар шайқасында лейтенант, кейін командир болған. Полифем вице-адмирал Бартоломей Сэмюэл Роулидің флагманы болды. Шілдеде ол Ямайкаға үлкен сауда кемелерінің флотымен жол асты. Вице-адмирал жағалауда тұрып, өзінің туын көтергендіктен, Полифем жауларға қарсы теңіз саяхаттарын жасауға мүмкіндік алды. 14 қараша күні Камби Сан-Доминго портына кіруге тырысқан шхунаны қуу үшін баржадағы лейтенант Джозеф Дейли басқаратын қайықтарын жіберді. Бір сағаттан кейін британдықтар жүзім мен мылтық оғына қарамастан шхунаны басып алды. Олардың нысанасы француз флотының «Колибри» шхунасы болып шықты, оның үш зеңбірегі және лейтенант де Вейссо Дейрисс басқаратын 63 адамнан тұратын экипажы болды. Француздар бір адамды өлтіріп, бесеуін жаралады; Полифем бір адамды өлтірді. 1809 жылдың 17 сәуірінде британдық эскадрилья Трудтың Кариб теңізіне жасаған экспедициясы кезінде француздың 74 зеңбірелі «Д’Оутпул» кемесін басып алды. Бастапқыда сыйлық ақшасынан Полифем мен «Твид» кемелері алынып тасталды, олар шағымданып, Полифемнің шағымы қабылданды. 28 сәуірде Полифем Дунканның капитаны Карлоттаны қайтадан басып алып, оны Ямайкаға жіберді. Карлотта Сент-Батломевтен Жакемельге келе жатқанда француз қарақшылары оны тұтқынға алды. 1 шілдеде Полифем Калеттаға тоқтады және оның 24 фунттық қаруларының сегізін «Спарроу» кемесіне тиеп, қаланың батысындағы батареяларды пайдалану үшін Паленкиге тасымалдауға дайындады. Содан кейін «Спарроу» кемесінің капитаны Бёрт екі зеңбірені Андре шығанағынан шығыс батареясына, шамамен 30 шақырым қашықтықтағы қиын өткелмен тасыды. Француз гарнизоны 6 шілдеде капитуляциялады. Камби капитуляция шартына «Санто-Доминго қаласы алдындағы Ұлыбританияның Кемелері мен Кемелерінің» аға офицері ретінде қол қойды. 1832 жылдың қазан айында бір рет сыйлық ақшасы берілді. Капитан Камби 1811 жылдың наурыз айында басқа қызметке тағайындалды. Полифемде оның орнын капитан Т. Грейвс басты, кейін капитан Дуглас Грейвсті алмастырды. Дугластың басшылығымен Полифем 13 және 14 қыркүйекте «Диана» мен «Фам» кемелерін қайтадан басып алды. 1812 жылдың тамызында Полифем мен 47 сауда кемесінен тұратын флотты Ямайкадан Лондонға сүйемелдеді. 20 күні АҚШ-тың кіріс кемесі «Джеймс Мэдисон» флоттың жолын көлеңкелеуге кірісті, өйткені флот Саванна, Джорджиядан алысқа шықты және мүмкіндігінше тонауға тырысты. Екі күннен кейін Барбадос жеті сағаттық қуғыннан кейін «Джеймс Мэдисонды» ұстауға қол жеткізді. Британдықтар бірден «Джеймс Мэдисонды» флотты қорғауға дайындады. Барбадостан келген екі офицер мен 40 теңізші, сондай-ақ «Джеймс Мэдисонның» экипажынан тарап алмасуға дайын болғандар кемеге орналастырылды. 26 тамызда дауыл көтеріліп, конвойдың кемелері шашырап кетті. Сондай-ақ Барбадос толығымен бұзылды, ол Ямайкаға қайтып оралды, ал Полифемнің негізгі және мачталары зардап шекті. «Джеймс Мэдисон» конвойдың 21 кемесін қайта жинады. 3 қыркүйекте 14 зеңбірелі американдық шхуна «Джеймс Мэдисонды» және оны сүйемелдейтін кемелерді көлеңкелеуді бастады. Келесі төрт күн ішінде капер «Джеймс Мэдисонмен» ара-араға атыс жасауға жеткілікті жақын болды, бірақ ештеңе ұстай алмады. 3 қазанда Полифем мен «Джеймс Мэдисон» Портсмутқа жеке-жеке келді. Тұтқындалған үшін сыйлық ақшасы 1815 жылдың наурыз айында төленді. Қазан айында Полифем Филадельфиядан келген американдық «Амазонка» кемесін ұстап алып, Портсмутқа жіберді. «Амазонка» 4 қазанда Портсмутқа келді.