Маринус Виллетт: Американ сардары, саяхатшы және саяси қайраткері

Кіріспе

Американдық әскери шенеунік, саясаткер және саудагер (1740–1830)

Полковник Маринус Виллетт (31 шілде, 1740 – 22 тамыз, 1830) – американдық әскери шенеунік, саясаткер және саудагер, 1807 жылдан 1808 жылға дейін Нью-Йорк қаласының мэрі қызметін атқарған. Виллетт Американдық революция кезіндегі іс-әрекеттерімен ең жақсы танымал, онда ол колониялық Нью-Йоркте маңызды патриоттық көшбасшы болды, содан кейін Континентальдық армияға қатысып, Революциялық соғыста солтүстік-батыстағы көптеген науқандарда қызмет етті. Виллетт Ямайкада, Куинс округінде дүниеге келген. 1754 жылы француз-үнді соғысы басталғаннан кейін, ол жиһаз жасаушылыққа оқушы болып жұмыс істеді, сосын провинциялық милицияға қосылды. Ол Тикондерога жорығына және 1758 жылы британдықтардың Форт-Фронтенакты басып алуына қатысты, содан кейін ауырып, сауығу үшін Форт-Стэнвикке ауыстырылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, ол 1772 жылы Нью-Йорктегі Корольдік колледжге түсіп, 1776 жылы бітірді. Эркиеттің ұлдарының белгілі мүшесі Виллетт 1775 жылы 1-ші Нью-Йорк полкіне қосылып, 1776 жылы 3-ші Нью-Йорк полкіне ауысудан бұрын Квебекке жасалған сәтсіз шабуылға қатысты. Монмут шайқасында шайқасқаннан кейін Виллетт 1778 жылғы Салливан экспедициясына қатысты. 1780 жылы ол 5-ші Нью-Йорк полкінің, ал 1781 жылы Трайон округі милициясының полковнигі болды, соғыс 1783 жылы аяқталғанға дейін Джонстаунда шайқасты. Соғыстан кейін Виллетт Нью-Йоркке оралып, саудагер болып жұмыс істеді және өзін Антифедералистік партиямен байланыстырды; ол 1783 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк штатының Ассамблеясына сайланды. Нью-Йорк округінің шерифі қызметін уақыт-уақытпен атқарумен қатар, Виллетт бір жыл бойы Нью-Йорк қаласының мэрі болып қызмет етті. 1830 жылдың 22 тамызында Виллетт қайтыс болып, Троица шіркеуінің зиратына жерленді. Нью-Йорк штатындағы Уиллетт қаласы оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Маринус Виллетт 1740 жылдың 31 шілдесінде Нью-Йорк штатының Куинс қаласында дүниеге келді. Уиллетттің әкесі – Нью-Йоркте квакер мейрамханашысы болған Эдвард Уиллетт, ал анасы – Алета Уиллетт (қыз есімі Клоуз) еді. Өсіп келе ол жиһаз жасаушының шәкірті болды. 1754 жылы француз және үнді соғысы басталғаннан кейін Уиллетт Нью-Йорк милициясына лейтенант болып кірді, Оливер Де Ланси басқаратын полкте қызмет етті. Де Лансидің басшылығымен Виллетт 1758 жылдың шілдесінде Джеймс Аберкромби басқарған Тикондерога жорығына және 1758 жылдың тамызында Джон Брэдстриттің Форт-Фронтенакты жаулап алуына қатысты. Сол жылы ол ауырып, емделу үшін британдықтар бақылауындағы Стэнвикс бекінісіне жіберілді. 1763 жылы соғыс аяқталғаннан кейін Уиллетт Нью-Йорк қаласына қайтып келді, онда 1772 жылы Кингс колледжіне түсіп, 1776 жылы бітірді. Ұлыбритания мен Солтүстік Америкадағы отарлары арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен кезде Уиллетт патриоттардың жағына қосылды және Нью-Йорк қаласындағы "Азаттық ұлдары" ұйымының бейресми жетекшісіне айналды. Американдық тарихшы Ларри Ловенталдың сөзіне сәйкес, оның осы кезеңдегі басты қызметі – халықтың патриоттарды қолдауын қоздыру үшін түрлі науқандар ұйымдастыру және көптеген көше төбелесіне қатысу болды.

Америка революциялық соғысы

Лексингтон мен Конкорд шайқастары туралы жаңалық 1775 жылдың 23 сәуірінде Нью-Йоркке жеткен соң, Уиллетт пен оның серіктес патриоттары қалалық қару-жарақ қоймасына шабуыл жасап, оның барлық мазмұнын тонады. 6 маусымда қаладағы британдық әскерлер әскери жабдықтарды «Азия» кемесіне тиеуге тырысқанда, ол халықты басқарып, конвойды тартып алды. 20 маусымда Уиллетт Манхэттендегі Turtle Bay-дегі британдық қоймаға жасалған патриоттардың шабуылына қатысты. 1775 жылдың 28 маусымында Уиллетт Континенттік армияның Нью-Йорк құрамасының 1-ші Нью-Йорк полкіне капитан шенімен қабылданды; полк Александр Макдугалл басқарды. Алты аптадан кейін полк Ричард Монтгомеридің британдықтар бақылауындағы Квебекке жасаған сәтсіз жорылысына, соның ішінде 1775 жылдың 31 желтоқсанындағы Квебек шайқасына қатысты. Нью-Йоркке оралғаннан кейін, Уиллетт 1776 жылдың 26 тамызында Лонг-Айленд шайқасында британдықтарға қарсы күресті. Уиллетт 1776 жылдың ортасында 3-ші Нью-Йорк полкіне подполковник шенімен қабылданды. Нью-Йорк жоталарында Питер Гансвоорттың адъютанты қызметін атқаратын Уиллетт 1777 жылдың соңында қазіргі тасталып кеткен Стэнвикс бекінісіне келді, оны жөндеп, жедел түрде гарнизон құрды. 1777 жылдың 6 тамызында Уиллетт Барри Сент-Легер мен сэр Джон Джонсонның лагерьлеріне сәтті шабуыл жасап, көп мөлшерде азық-түлік пен әскери ақпаратты қолға түсірді. 1778 жылдың маусымында оның полкі Стэнвикс бекінісінде орналасқан кезде, Уиллетт 28 маусымда Монмут шайқасына қатысқан Джордж Вашингтонның басқаруындағы армияға қосылуға Гансвоорттан рұқсат алды. Содан кейін Уиллетт 1778 жылдың сәуірінде Гус Ван Шейк басқарған Онондагаға қарсы жорылға қатысып, 1779 жылдың мамырында өз полкіне оралып, британдықтармен одақтас ирокездерге қарсы Салливан жорылысында әрекет етті. Уиллетт 1780 жылдың басында 5-ші Нью-Йорк полкінің полковнигі болды және 1781 жылдың 1 қаңтарына дейін полкте қызмет етті, содан кейін полк таратылды. 1781 жылдың сәуірінде ол Трион округі милициясының полковнигі болып тағайындалды, оның құрамында Уиллетт 25 қазанда Джонстаунда британдық үнді әскерлерін жеңді. Форт-Онтарионы басып алуға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін, Уиллетттің әскерлері 1783 жылы өздігінен таратылып, оның әскери мансабы аяқталды.

After news of the Battles of Lexington and Concord reached New York City on April 23, 1775, Willett and a group of fellow Patriots broke into the city arsenal and plundered its contents. When British forces stationed in the city attempted to load a convoy of military supplies onto the Asia on June 6, he led a crowd which confiscated the convoy. On June 20, Willett was involved in a Patriot raid on a British storehouse in Turtle Bay, Manhattan. On June 28, 1775, Willett enlisted in the 1st New York Regiment of the Continental Army's New York Line at the rank of captain; the regiment was led by Alexander McDougall. Six weeks later, the regiment took part in Richard Montgomery's failed invasion of British held Quebec, including the Battle of Quebec on December 31, 1775. After returning to New York City, Willett fought against the British in the Battle of Long Island on August 26, 1776. Willett enlisted in the 3rd New York Regiment at the rank of lieutenant colonel in mid 1776. Serving as Peter Gansevoort's aide de camp in the New York Highlands, Willett arrived at the now abandoned Fort Stanwix in late 1777, renovating it and hastily establishing a garrison. On August 6, 1777, Willett led a successful raid on the camps of Barry St. Leger and Sir John Johnson, capturing large quantities of supplies and military intelligence. In June 1778, as his regiment was stationed at Fort Stanwix, Willett received permission from Gansevoort to join an army commanded by George Washington, participating in the Battle of Monmouth on June 28. Willett then participated in an expedition led by Goose Van Schaick against the Onondaga in April 1778 before returning to his regiment and seeing action in the Sullivan Expedition against British allied Iroquois in May 1779. Willett was made colonel of the 5th New York Regiment in early 1780, serving in the regiment until January 1, 1781, when it was disbanded. In April 1781, he was appointed as colonel of the Tryon County militia, with whom Willett secured a victory over a British Indian force at Johnstown on October 25. After leading an aborted attempted to capture Fort Ontario, Willett's men disbanded themselves in 1783, bringing his military career to an end.

Саяси мансап және өлім

Соғыс аяқталғаннан кейін Уиллетт Нью-Йоркке оралып, саудагер болып жұмыс істей бастады. Кейіннен ол саяси жағынан Антифедералистік партиямен, соның ішінде Нью-Йорк губернаторы Джордж Клинтонмен жақындасты, оған Уиллетт саяси кеңесші болып қызмет етті. Бірге олар жиі Демократиялық-республикалық партияның саяси ықпалына қарсы тұру жоспарларын талқылады, бұл партияның басым бөлігі американдық Оңтүстіктен шыққан саясаткерлерден құралған. 1783 жылдың желтоқсанында Нью-Йорк штатының Ассамблеясына сайланғаннан бөлек, Уиллетт екі рет Нью-Йорк округінің шерифі болып қызмет етті. 1790 жылы, қазір АҚШ Президенті қызметін атқарып жүрген Джордж Вашингтон, Уиллеттті Маскоги тайпасына дипломатиялық елші ретінде жіберді. Оның міндеті – Маскогидің көрнекті басшысы Александр МакГиллврейді Нью-Йоркке келіп, федералды үкіметпен келіссөздер жүргізуге көндіру болды. Уиллетттің миссиясы сәтті аяқталды, және МакГиллврей басқарып келген жиырма жеті Маскоги басшысынан тұратын делегация қалаға келіп, Вашингтонмен және АҚШ Соғыс министрі Генри Нокспен 1790 жылғы Нью-Йорк шартын жасасты. Шартта американдық және Маскоги жерлерінің шекарасы нақты белгіленді. Уиллетт шартқа қол қойылғаннан кейін де жергілікті халықтар мәселесі бойынша федералды үкіметке кеңес беруін жалғастырды. Тарихшы Колин Г. Каллоуэйдің айтуынша, Грузиядан келген қоныс аударушылар мен американдық шекарадағы Маскоги тайпалары арасында шиеленіс күшейген кезде, Уиллетт Вашингтонға хат жолдап, Маскогиге қарсы әскери операцияға рұқсат бермеуге шақырды, сондай-ақ, шиеленістің себептерін толыққанды зертіруді ұсынды. Хатта Уиллетт «Грузияның жетекші тұлғаларының» аумақтық мүдделері АҚШ пен Маскоги арасындағы қарым-қатынастың ушығуына кінәлі екенін мәлімдеді. 1792 жылдың сәуір айында Вашингтон Уиллеттті Солтүстік-Батыс Үнді соғысында американдық күштерге қолбасшылық етуге, бригадалық генерал шенімен тағайындады, бірақ ол бұл тағайындауды қабылдамады. Вашингтонға жолдаған хатында Уиллетт АҚШ үкіметінің соғысқа қатысу туралы шешіміне қарсылық білдіріп, мұның «өз ойымдағы соңғы таңдау емес екенін» және Огайо аймағының шекарасында бейбітшілік саясатын ұстанудың тиімдірек екенін айтты. Соңынан Уиллетт Солтүстік-Батыс Конфедерациясына елшілік қызметке тағайындалды, бірақ ол одан да бас тартты. 1807 жылдан 1808 жылға дейін Уиллетт Нью-Йорк қаласының мэрі болды, ал бұрын Демократиялық-республикалық партияға қосылған еді. 1811 жылы Джон Брумның қайтысы Нью-Йорк штатының вице-губернаторы лауазымында бос орын қалдырды. Уиллетт Таммани Холлдан кандидат ретінде арнайы сайлауға қатысты, бірақ ДеУитт Клинтоннан жеңіліске ұшырады, осыдан кейін ол саясаттан шығып кетті. 1830 жылдың 22 тамызында Уиллетт қайтыс болды және 10 000 адам қатысқан салтанатты жобалау рәсімінен кейін Тринити шіркеуіне жерленді. Кейіннен оның денесі Нью-Йорк қаласындағы Мәрмәр зиратқа қайта жерленді.

After the conflict's end, Willett returned to New York City and started working as a merchant. He subsequently aligned himself politically with the Anti Federalist Party, including governor of New York George Clinton, to whom Willett served as a political advisor. Together, the pair frequently discussed plans to counter the political influence of the Democratic Republican Party, which was dominated by politicians from the American South. In addition to being elected to the New York State Assembly in December 1783, Willett also twice served as the Sheriff of New York County. In 1790, George Washington, by now serving as the U. S. President, dispatched Willett as a diplomatic envoy to the Muscogee in order to persuade Alexander McGillivray, a prominent Muscogee leader, to come to New York City and negotiate with the federal government. Willett's mission was successful, and a delegation of twenty seven Muscogee leaders led by McGillivray came to the city and negotiated the 1790 Treaty of New York with Washington and United States Secretary of War Henry Knox. The treaty delineated clear borders between American and Muscogee lands. Willett continued to advise the federal government on indigenous affairs after the treaty was signed. As noted by historian Colin G. Calloway, when tensions rose between encroaching settlers from Georgia and Muscogee tribals on the American frontier, Willett wrote a letter to Washington warning him against authorising a military offensive against the Muscogee without conducting a thorough investigation on the cause for the tensions. In the letter, Willett claimed that territorial ambitions from the "leading men of Georgia" were to blame for ongoing U. S. tensions with the Muscogee. In April 1792, Willett was appointed by Washington to command American forces in the ongoing Northwest Indian War at the rank of brigadier general, though he did not accept the appointment. In a letter to Washington explaining his decision, Willett argued against the United States government's decision to fight the war, claiming that it "would be the last choice of my mind" and that a policy of pursuing peace on the Ohio Country frontier was far more preferable. Willett was subsequently appointed to serve as an emissary to the Northwestern Confederacy, which he also declined. From 1807 to 1808, Willett served as New York City mayor, having previously joined the Democratic Republican Party. In 1811, the death of John Broome left a vacancy in the office of New York Lieutenant Governor. Willett participated in a special election as the Tammany Hall candidate, where he was defeated by DeWitt Clinton; this led to Willett retiring from politics. On August 22, 1830, Willett died and was buried in Trinity Church, after a lavish funeral service which included 10,000 mourners. His corpse was later reburied in the New York City Marble Cemetery.

Жеке өмірі, отбасы, мұрасы

Уиллетт өмір бойы "әлеуметтік қызмет пен [американ] азаматтарының қажеттіліктеріне зор қызығушылық танытты", Нью-Йорк қаласында бірнеше көмек көрсету орталықтарын, медициналық орталықтар мен ауруханаларды "мұқтаждарға көмек көрсету үшін" құрды. Жер алып сауда жасау және Революциялық соғыстан кейін тәркіленген лоялист мүліктерін сатып алу арқылы жеке байлық жинаған Уиллетт осы медициналық мекемелерге инвестиция салды және 1830 жылы қайтыс болғанға дейін оларды басқаруға белсенді қатысты. Уиллетт 1783 жылы құрылған, бауырластық мұрагерлік қоғамның алғашқы мүшелерінің бірі болды; қоғамға мүшелік Америка революциялық соғысы кезінде Континентальдық армияда әскери шенеунік ретінде қызмет еткендермен шектелді. 1791 жылы Уиллетт американ суретшісі Ральф Эрлге өзінің толық бой суретін салуды тапсырды. Шамамен 1802 жылы ол неоклассицизм суретшісі Джон Вандерлинді әйелі Маргарет пен ұлы Маринус кішінің суретін салу үшін жалдады. Уиллетт өмірінде үш рет үйленді. 1760 жылы Мэри Пирсиге үйленді, олардың бір ұлы болды – Маринус кіші, ол 1778 жылы қайтыс болды. Мэри 1793 жылы қайтыс болғаннан кейін Уиллетт Сузанна Вардилл есімді жесір әйелге қайта үйленді; бірақ 1799 жылы ол одан ажырасуды сұрағандықтан, бұл неке аяқталды. Уиллетт үшінші және соңғы рет шамамен 1800 жылы Маргарет Банкерге үйленді, олардан бес бала дүниеге келді: Маринус кіші, Уильям, Эдвард, Эльберт және Маргарет. Уиллетттің құрметіне оның өмірінде де, өмірінен кейін де көптеген жерлер аталды. Олбанидегі (Нью-Йорк) Вашингтон паркімен шектес көшеге, сондай-ақ Кортленд округіндегі (Нью-Йорк штаты) Виллет қаласына оның есімі берілді. 1907 жылы Олбани паркіндегі тасқа Уиллетті еске алу үшін мемориалдық тақта орнатылды. Бұл тас жол апаттарынан бірнеше рет зардап шекті, сондықтан 2006 жылы парктің 200 жылдығына дайындалып, ол басқа жерге көшірілді.