Кіріспе

Колорадо штатының округі, АҚШ.

Уэлд округі – АҚШ-тың Колорадо штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округтің халқы 328 981 адамды құрады. Округ орталығы – Грили қаласы. Уэлд округі Грили, CO метрополиттік статистикалық аймағын құрайды, ол Денвер–Аврора, CO біріктірілген статистикалық аймағының құрамына кіреді.

Тарих

1854 жылдың 30 мамырында Канзас-Небраска заңы Небраска аумағы мен Канзас аумағын 40° Солтүстік параллельмен (кейіннен базалық жол, округтік жол немесе Weld County Road 2 аталған) бөлді. Қазіргі Колорадо штатындағы Уэлд округі Небраска аумағының оңтүстік-батыс бөлігінде, Канзас аумағымен шектес орналасқан. 1858 жылдың шілдесінде Канзас аумағының Арапахо округінде Оңтүстік Платт өзенінің жанында алтын табылды. Бұл жаңалық Пайк-Пик алтын асыруына себеп болды. Кеншілер аймағының көптеген тұрғындары Канзас пен Небрасканың шалқары үкіметтерінен өзгеше сезінді, сондықтан 1859 жылдың 24 қазанында өздерінің Джефферсон аумағын құруға дауыс берді. Келесі айда Джефферсон аумақтық заң шығарушы органы жаңа аумақ үшін 12 округ құрды, олардың ішінде Сент-Врейн округі де болды. Сент-Врейн округіне Оңтүстік Платт өзенінің жоғарғы ағысында алғашқы сауда бекетін құрған француз саудагері Серен де О де Лассус де Сент-Врейннің құрметіне ат қойылды. Сент-Врейн округі қазіргі Уэлд округінің көп бөлігін қамтыды. Джефферсон аумағы федералдық мақұлдау алмады, бірақ 1861 жылдың 28 ақпанында АҚШ президенті Джеймс Бьюкенен Колорадо аумағын құру туралы заңға қол қойды. 1861 жылдың 1 қарашасында Колорадо Бас Ассамблеясы жаңа Колорадо аумағы үшін 17 округ құрды, олардың ішінде Уэлд округі де болды. Уэлд округі заңгер және аумақтық хатшы Льюис Ледьярд Уэлдтың есімімен аталады. Ол Азамат соғысы кезінде Одақ армиясында қызмет еткенде қайтыс болды. 1887 жылдың 9 ақпанына дейін Уэлд округінің шекарасына қазіргі Уэлд, Вашингтон, Логан, Морган, Юма, Филлипс және Седжвик округтері кірді. Уэлд округі 1955 жылдың 1 қарашасы күні кешке БАҚ назарына ілікті, ол кезде Денверден Портлендке (Орегон штаты) ұшып бара жатқан United Airlines рейсі 629 (Douglas DC 6B ұшағы) әуеде жарылып, құлап, ұшақтағы 44 адамның барлығы қаза тапты. Ұшақ қирандылары мен денелер округтің алты шаршы миль аумағына шашырады. Апатты тергеу барысында Денвер тұрғыны Джон Гилберт Грэмнің анасының чемоданына 25 динамит таяқшасынан құралған бомбаны жасырын орналастырғаны анықталды. Грэм қылмысы үшін сотталып, 1957 жылы өлім жазасына кесілді. 2002 жылы Уэлд округінің солтүстік-шығысында орналасқан Минутмен III зымырандық шахтасы "N 8" (сол жердегі көптеген басқарылмайтын шахталардың бірі) католик бейбітшілік белсенділерінің вандализм құрбаны болды. Уэлд округі 1950 жылдан 2011 жылға дейін АҚШ-тың басқа округтеріне қарағанда көбірек дауылдарды тіркегендігімен ерекшеленеді – 252 расталған жағдай. 2019 жылдың 6 наурызында округ өзін Екінші түзетуге сүйенетін аумақ деп жариялады.

Бөлу ұсыныстары

2013 жылы консервативті Уэлд округінің комиссарлары Колорадо штатынан бөлініп, жаңа штат құру науқанын бастады; осы мәселе бойынша штаттық референдум 2013 жылғы қараша айында өткізілді. Бұл бастаманың заңдылығына жергілікті адвокаттар күмән білдірді. 2013 жылғы 5 қарашада Колорадоның 11 округінің 6-сы бөлінуге қарсы дауыс берді, оның ішінде Элберт, Линкольн, Логан, Моффат, Седжвик және Уэлд округтері қарсы дауыс берсе, Шайен, Кит Карсон, Филлипс, Вашингтон және Юма округтері қолдады. "Уэлд округінің сайлаушылары бұл жолға түспеуіміз керек деп шешті және біз оны іске асырмаймыз", - деді Уэлд округінің комиссары Шон Конвей, "Бірақ біз осы штаттағы қалалық және ауылдық арадағы мәселелерді зерттеуді жалғастыра береміз". 2021 жылы "Уэлд округі, Вайоминг" деген топ 2021 жылғы қарашада округтің Колорадодан бөлініп Вайомингке қосылуы үшін дауысқа салу мақсатында петиция ұйымдастырды. Бұл, Уэлд округінің консервативті саясаты мен Колорадоның либералды үкіметі арасындағы қайшылыққа байланысты болды. Вайоминг губернаторы Марк Гордон сұраққа жауап бергенде: "Біз бұны қуана қарсы аламыз" деді. Гордонның бұл сөзіне жауап ретінде Колорадо губернаторы Джаред Полис: "Уэлд округіне қол тигізбеңдер" деді.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 4017 шаршы миль (10 404 км2) құрайды, оның ішінде 3987 шаршы миль (10 326 км2) құрлық және 30 шаршы миль (78 км2) (0,7%) су алабын құрайды. Бұл Колорадо штатындағы аумағы бойынша үшінші үлкен округ. Велд округі Колорадоның салыстырмалы түрде жазық шығыс бөлігінде жатыр; округтің солтүстік-шығыс бөлігінде кең жайылған Пауни ұлттық шалғынды даласы мен Пауни бөктері орналасқан, олар айналағы жерден 350 фут (107 метр) биікке көтеріліп, көптеген шағын каньондармен және тас өсінділерімен қоршалған. Батыс шекарасындағы төбелі аймақтар Роки тауларының батысында орналасқандығын көрсетеді. Округ екі қалааралық тас жолмен қамтамасыз етілген: I 25 (US 87) оңтүстік-батыс бұрышы арқылы өтеді, ал I 76 оңтүстік-орталық жиегінен солтүстік-шығысқа қарай Морган округінің шекарасына дейін созылады. Басқа маңызды жолдарға Грили қаласының жанында қиылысатын US 85 және US 34, сондай-ақ Олт қаласынан өтетін State Highway 14 жатады.