Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық эксперименттік модульдегі (JEM EUSO) Экстремалды Ғайып Ғарыш обсерваториясы – экстремалды энергиялы ғарыштық сәулелер мен нейтриноларды зерттеуге арналған алғашқы ғарыш миссиясының жобасы. Бұл бөлшектер Жер атмосферасымен әрекеттескенде туындайтын флуоресценциялық жарқылды бақылап, Жер атмосферасын алып детектор ретінде пайдалана отырып, оларды анықтау жүзеге асырылады.
The Extreme Universe Space Observatory onboard Japanese Experiment Module (JEM EUSO) is the first space mission concept devoted to the investigation of cosmic rays and neutrinos of extreme energy Using the Earth's atmosphere as a giant detector, the detection is performed by looking at the streak of fluorescence produced when such a particle interacts with the Earth's atmosphere.
ЕСО
EUSO – Еуропалық ғарыш агенттігінің миссиясы, Халықаралық ғарыш станциясында Колумб модулінің сыртқы пайдалы жүгі ретінде орналастыруға арналған. EUSO «А кезеңі» зерттеуін сәтті аяқтады, бірақ 2004 жылы ESA бағдарламалық және қаржылық шектеулерге байланысты миссияны іске асырмау туралы шешім қабылдады. Содан кейін миссия ISS-тің жапондық KIBO кешенінің JEM модулінде орналастырылатын пайдалы жүк ретінде қайта бағытталды. Миссияға JEM EUSO деген жаңа атау берілді.
EUSO was a mission of the European Space Agency, designed to be hosted on the International Space Station as an external payload of the Columbus. EUSO successfully completed the "Phase A" study, however in 2004, ESA decided not to proceed with the mission because of programmatic and financial constraints. The mission was then re oriented as a payload to be hosted on board the JEM module of the Japanese KIBO facility of the ISS. The mission was then renamed JEM EUSO.
JEM-EUSO
Қазіргі уақытта (2013) RIKEN және JAXA 16 елдің 95 басқа мекемесімен бірлесіп, 2020 жылдан кейін ұшуды мақсат ете отырып JEM EUSO құрылғысын зерттеп жатыр. Ұсынылған құралдың өзінде 2,65 метр диаметрлі үш үлкен Френель линзасы бар (құралды HTV қайта жабдықтау көлігіне сыйғызу үшін жоғарғы және төменгі бөліктері кесіліп, ең кіші диаметрі 1,9 метрге дейін азайтылған), олар 48x48 фотокөбейтушілер массивінен тұратын 137 модульден тұратын детекторға қуат береді. Бейнелеу 300 нм-ден 450 нм-ге дейінгі спектрде (төмен энергиялы ультракөкіден терең көк түске дейін) жүзеге асырылады, ал фотондар 2,5 микросекундтық дәлдікпен уақыт бойынша белгіленеді.
JEM EUSO is currently (2013) studied by RIKEN and JAXA, in collaboration with 95 other institutions from 16 countries aiming for a flight after 2020. The proposed instrument consists of a set of three large Fresnel lenses of 2.65 metre diameter (with top and bottom cut off to reduce the minimum diameter to 1.9 metre so that they fit in the HTV resupply vehicle in which the instrument is to be launched) feeding a detector consisting of 137 modules each a 48 x 48 array of photomultipliers. The imaging takes place in the 300 nm 450 nm band (low energy UV through deep blue), and photons are time tagged with 2.5 microsecond precision.
Орбиталық қалдықтарды анықтау
Негізгі ғылыми миссиясынан басқа, EUSO ғарыштық қиындықтарды анықтау үшін де қолданылуы мүмкін, олар ХҒО-ға қауіп төндіруі мүмкін, бірақ астрономдарға көрінбейді (1-ден 10 см-ге дейін). ХҒО 1 см-ден кіші бөлшектерге қарсы жеткілікті түрде қорғалған. Осы диапазондағы немесе одан үлкен бөлшектер, әсіресе орбитадағы басқа объектілерге, ауыр зақым келтіруі мүмкін, себебі олардың көпшілігі сағатына шамамен 36 000 км жылдамдықпен қозғалады. Жердің төменгі орбитасында шамамен 3000 тонна ғарыш қалдықтары бар; қазіргі таңдағыда Жерді айналып жүрген 1 см-ден үлкен 700 000-нан астам қалдықтар бар. Қауіпті бөлшектерді жолдан бұру үшін лазер қолданылуы мүмкін. Жоба 2017-2018 жылдар шамасында жақсырақ лазерлерді пайдалану арқылы іске асырылуға дайын болуы мүмкін.
In addition to its main, science mission, EUSO might also be used to detect orbiting space junk that could pose a threat to ISS, that is too small to be spotted by astronomers (1 to 10 cm). The ISS is shielded adequately against particles that are smaller than 1 cm. Particles in this range, or larger, can inflict serious damage, especially to other objects in orbit, since many of them are traveling at speeds of about 36,000 km/h. Nearly 3,000 tons of space debris resides in low Earth orbit; more than 700,000 pieces of debris larger than 1 cm now orbit Earth. A laser might then be used to deflect dangerous particles. The project could be ready to implement after about 2017–2018, using better lasers.
EUSO аясында басқа да жобалар
EUSO TA (Extreme Universe Space Observatory Telescope Array): EUSO телескоптарының технологиясын дәлелдеуге арналған жердегі телескоп. 2013 жылдың наурызында АҚШ-тың Юта штатындағы Black Rock Mesa-да Telescope Array флуоресценциялық детекторының біріне орнатылды (алғашқы байқаулар 2015 жылы жасалды). Эксперимент 2018 жылға дейін жалғасты. Эксперимент барысында бірнеше UHECR (Ultra High Energy Cosmic Ray) оқиғалары тіркелді. EUSO Balloon: технологияны одан әрі тексеруге арналған EUSO телескопы. Баллонмен ұшу 2014 жылы Канадада өтті және 5 сағатқа созылды. Телескоп лазерлік модельдеу арқылы жасалған ғарыш сәулелерін байқады. EUSO SPB (EUSO Super Pressure Balloon): жоғары биіктіктегі, ауыр жүк көтеретін EUSO телескопы. 2017 жылы Жаңа Зеландиядан ұшырылды (EUSO SPB1 миссиясы). Ұшу 13 күнге созылды, бірақ жоспарланған 100 күннен едәуір қысқа болды. Екінші миссия (EUSO SPB2) 2021 жылға жоспарланған. TUS (Tracking Ultraviolet Setup): 2016 жылы ұшырылған "Ломоносов" спутнигіндегі ресейлік миссия; 2018 жылдан бастап EUSO бағдарламасына қосылды (бастапқыда EUSO бағдарламасының бір бөлігі болмаған). Mini EUSO: ХҒС-де (ISS) жұмыс істейтін ультракүлгін телескоп. Телескоп ғарышқа жоспарланған UCHER миссиялары үшін жол көрсетуші миссия ретінде қызмет етеді және Жер атмосферасы тудыратын ультракүлгін фонды картаға түсіреді. Ультракүлгін фонды карталау K EUSO және JEM EUSO келесі миссиялары үшін маңызды. Миссия Италия ғарыш агенттігі мен Ресей ғарыш агенттігі арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде басталды. Mini EUSO телескопы 2019 жылдың 22 тамызында ХҒС-ке (ISS) ұшырылды. K EUSO (KLYPVE EUSO; KLYPVE – экстремалды энергиялы ғарыш сәулелерінің ресейлік аббревиатурасы): Ресей ғарыш агенттігінің жобасы, мақсаты – UHECR телескобын ХҒС-тің (ISS) ресейлік сегментіне орналастыру. Жоба Ресейдің "Ломоносов" спутнигінің TUS экспериментіне негізделген. 2017 жылы ұшыру 2022 жылға жоспарланған. JEM EUSO (Japanese Experiment Module EUSO): JEM EUSO бағдарламасының соңғы мақсаты – JEM EUSO телескобын ХҒС-ке (ISS) орнату. POEMMA (Probe Of Multi Messenger Astrophysics): атмосферадағы UHECR оқиғаларын бақылауға арналған арнайы спутниктік миссия (2 спутник). 2018 жылдан бастап бұл NASA демеушілігімен жүргізіліп жатқан тұжырымдамалық зерттеу.
EUSO TA (Extreme Universe Space Observatory Telescope Array): a ground based telescope designed to prove the technology of EUSO telescopes. Was installed at Black Rock Mesa, Utah, United States at one of the Telescope Array fluorescence detectors in March 2013 (first observations in 2015). The experiment was on going in 2018. The experiment has detected some UHECR events (Ultra High Energy Cosmic Ray). EUSO Balloon: a balloon based EUSO telescope meant to further validate the technology. The balloon flight took place in 2014 in Canada and lasted 5 hours. The telescope observed laser simulated cosmic ray events. EUSO SPB (EUSO Super Pressure Balloon): a high altitude heavy lift balloon EUSO telescope. Launched in 2017 from New Zealand (EUSO SPB1 mission). The flight took 13 days, but was cut substantially shorter than the planned 100 days. Second mission (EUSO SPB2) is planned for 2021. TUS (Tracking Ultraviolet Setup): a Russian mission on board the Lomonosov satellite (launched 2016); included in the EUSO program as of 2018 (originally was not part of EUSO program). Mini EUSO: an ultraviolet telescope operated at the ISS. The telescope serves as a pathfinder mission for UCHER missions in space and maps the ultraviolet background produced by Earth atmosphere. The mapping of the UV background is important for the follow up missions K EUSO and JEM EUSO. The mission started as a co operation between Italian Space Agency and Russian Space Agency. The Mini EUSO telescope was launched to ISS on 22 August 2019. K EUSO (KLYPVE EUSO; KLYPVE is a Russian acronym for extreme energy cosmic rays): a Russian Space Agency project to place an UHECR telescope in the Russian segment of ISS. The project builds upon the TUS experiment of the Russian Lomonosov satellite. In 2017, the launch was scheduled for 2022. JEM EUSO (Japanese Experiment Module EUSO): the final goal of the JEM EUSO program is to have the JEM EUSO telescope installed into ISS. POEMMA (Probe Of Multi Messenger Astrophysics): a dedicated satellite mission (2 satellites) to observe UHECR events in the atmosphere. As of 2018, it is a NASA sponsored concept study.