Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рентгендік телескоптық ғарыш обсерваториясы. Рентгендік телескоп.
X ray telescope space observatory
the X ray telescope
Эйнштейн обсерваториясы (HEAO 2) ғарышқа шығарылған алғашқы толық бейнелейтін рентгендік телескоп және НАСА-ның үш жоғары энергиялы астрофизикалық обсерваториясының екіншісі болды. Ұшырылуға дейін HEAO B деп аталған обсерваторияның атауы, Альберт Эйнштейннің құрметіне орбитаға сәтті шыққаннан кейін өзгертілді.
Einstein Observatory (HEAO 2) was the first fully imaging X ray telescope put into space and the second of NASA's three High Energy Astrophysical Observatories. Named HEAO B before launch, the observatory's name was changed to honor Albert Einstein upon its successfully attaining orbit.
Жобаның тұжырымдамасы мен жобалау
Жоғары энергиялы астрономиялық обсерватория (HEAO) бағдарламасы 1960 жылдардың соңында NASA-дағы Астрономиялық миссиялар кеңесінің құрамында туындады, ол жоғары энергиялы астрономияға арналған спутниктік обсерваториялар сериясын іске қосуды ұсынды. 1970 жылы NASA осы обсерваторияларда жүргізілетін эксперименттерге қатысты ұсыныстарды сұрады, ал Риккардо Дьякони, Герберт Гурски, Джордж В. Кларк, Елиу Болдт және Роберт Новик басқарыған команда 1970 жылдың қазан айында рентгендік телескопқа қатысты ұсыныспен жауап берді. NASA HEAO бағдарламасы бойынша төрт миссияны бекітті, рентгендік телескоп үшінші миссия ретінде жоспарланған болатын. 1973 жылдың ақпанында NASA-ның қаржылық қиындықтарына байланысты HEAO бағдарламасының үш миссиясының бірі тоқтатылды, бұл бағдарламаның толығымен жойылуына әкеп соқты, ал рентгендік обсерватория бағдарламаның екінші миссиясы ретінде тағайындалып, HEAO B (кейін HEAO 2) деген атау алды және 1978 жылы ұшыруға жоспарланды. HEAO 2 TRW Inc. компаниясымен құрастырылды және 1977 жылы сынақтар үшін Хантсвиллдегі Маршалл ғарыш орталығына жіберілді.
The High Energy Astronomy Observatory (HEAO) program originated in the late 1960's within the Astronomy Missions Board at NASA, which recommended the launch of a series of satellite observatories dedicated to high energy astronomy. In 1970, NASA requested proposals for experiments to fly on these observatories, and a team organized by Riccardo Giacconi, Herbert Gursky, George W. Clark, Elihu Boldt, and Robert Novick responded in October 1970 with a proposal for an x ray telescope. NASA approved four missions in the HEAO program, with the x ray telescope planned to be the third mission. One of the three missions of the HEAO program was cancelled in February 1973, due to budgetary pressures within NASA that briefly resulted in the cancellation of the entire program, and the x ray observatory was moved up to become the second mission of the program, receiving the designation HEAO B (later HEAO 2), and scheduled to launch in 1978. HEAO 2 was constructed by TRW Inc. and shipped to Marshall Space Flight Center in Huntsville, AL for testing in 1977.
Тарих
HEAO 2 1978 жылы 13 қарашада Флорида штатының Канаверал мүйісінен Atlas Centaur SLV 3D бустер зымыранымен шамамен 470 км биіктікте және 23,5 градус орбиталық еңісте дөңгелек орбитаға шығарылды. Жер серігі орбитаға шыққаннан кейін, ғалымның туғанына 100 жыл толуының құрметіне "Эйнштейн" деп аталды. Эйнштейн 1981 жылы 26 сәуірде жұмысын тоқтатты, себебі спутниктің итергіш отын қоры таусылып, телескопты пайдалану мүмкін болмай қалды. Жер серігі 1982 жылдың 25 наурызында Жер атмосферасына қайта кіріп, жанып кетті.
HEAO 2 was launched on November 13, 1978, from Cape Canaveral, Florida, on an Atlas Centaur SLV 3D booster rocket into a near circular orbit at an altitude of approximately 470 km and orbital inclination of 23.5 degrees. The satellite was renamed Einstein upon achieving orbit, in honor of the centenary of the scientist's birth. Einstein ceased operations on April 26 1981, when the exhaustion of the satellite's thruster fuel supply rendered the telescope inoperable. The satellite reentered Earth's atmosphere and burned up on March 25, 1982.
Ғылыми нәтижелер
Эйнштейн жұмыс істеген кезеңде шамамен бес мың рентген сәулесінің шығару көздерін анықтады және байқалған көздердің бейнесін ажырата алған алғашқы рентген тәжірибесі болды.
Einstein discovered approximately five thousand sources of x ray emission during its operation and was the first x ray experiment able to resolve an image of the observed sources.
Рентгендік фон
Ертедегі рентген сәулелері астрономиялық эксперименттерінің нәтижелері аспанда рентген сәулелерінің біркелкі тараған диффузиялық фонын көрсетті. Осы фондық сәулеленудің біркелкілігі оның Құс жолы галактикасының шегінен тыс пайда болғанын көрсетті, ең көп таралған гипотезалар бойынша кеңістікте біркелкі тараған ыстық газ немесе квазарлар сияқты, өте алыс қашықтықтағы көптеген рентген сәулелерінің нүктелік көздері, олардың қашықтығына байланысты бірігіп көрінетін. Эйнштейнпен жүргізілген бақылаулар осы рентген сәулелері фонының үлкен бөлігінің алыс нүктелік көздерден шыққанын көрсетті, ал кейінгі рентген эксперименттерінің бақылаулары бұл қорытындыны растады және нақтылады.
Surveys by early x ray astronomy experiments showed a uniform diffuse background of x ray radiation across the sky. The uniformity of this background radiation indicated that it originated outside of the Milky Way Galaxy, with the most popular hypotheses being a hot gas spread uniformly throughout space, or numerous distant point sources of x rays (such as quasars) that appear to blend together due to their great distance. Observations with Einstein showed that a large portion of this x ray background originated from distant point sources, and observations with later x ray experiments have confirmed and refined this conclusion.
Жұлдыздық рентген сәулелері
Эйнштейннің бақылаулары барлық жұлдыздардың рентген сәулелерін шығаратынын көрсетті. Негізгі тізбектегі жұлдыздар өздерінің жалпы сәулеленуінің рентген сәулелері спектріндегі тек шағын бөлігін, негізінен коронасы арқылы шығарады, ал нейтронды жұлдыздар өздерінің жалпы сәулеленуінің өте үлкен бөлігін рентген сәулелері спектрінде шығарады. Эйнштейннің деректері сонымен қатар негізгі тізбектегі жұлдыздардың короналық рентген сәулеленуі сол кезде күтілгеннен күшті екенін көрсетті.
Observations with Einstein showed that all stars emit x rays. Main sequence stars emit only a small portion of their total radiation in the x ray spectrum, primarily from their corona, while neutron stars emit a very large portion of their total radiation in the x ray spectrum. Einstein data also indicated that coronal x ray emissions in main sequence stars are stronger than was expected at the time.
Галактика шоғырлары
Ухуру спутнигі алыс галактикалар шоғырында кең таралған, ыстық, жұқа газдың рентген сәулеленуін ашты. Эйнштейн бұл газды одан да егжей-тегжейлі зерттей алды. Эйнштейннің деректері көрсеткендей, аталған шоғырлардағы гравитация күшімен бұл газдың ұсталып тұруын, сол шоғырлардағы көрінетін материямен түсіндіру мүмкін емес еді, бұл қара материяны зерттеуге қосымша дәлел болды. Эйнштейннің бақылаулары сондай-ақ, дөңгелек, біркелкі шоғырларға қарағанда, пішінсіз шоғырлардың қаншалықты жиі кездесетінін анықтауға көмектесті.
The Uhuru satellite discovered x ray emissions from a hot, thin gas pervading distant clusters of galaxies. Einstein was able to observe this gas in greater detail. Einstein data indicated that the containment of this gas within these clusters by gravity could not be explained by the visible matter within those clusters, which provided further evidence for studies of dark matter. Observations by Einstein also helped to determine the frequency of irregularly shaped clusters compared to round, uniform clusters.
Галактикалық ұшқыштар
Эйнштейн Кентавр А және М87 галактикаларынан шығатын, бұрын радиоспектрде байқалған ағындармен бағытталған рентген сәулелерінің шоқтарын анықтады.
Einstein detected jets of x rays emanating from Centaurus A and M87 that were aligned with previously observed jets in the radio spectrum.