Солтүстік Ирландияның Үнсіз Аңғары: Су қоймасының тарихы

Кіріспе

Силент Вэлли су қоймасы – Солтүстік Ирландияның Даун графтығындағы Килкил қаласына жақын Моурн тауларында орналасқан су қоймасы. Ол Даун графтығының, оған жақын жатқан графтықтардың және Белфаст қаласының көп бөлігін сумен қамтамасыз етеді. Су қоймасының меншік иесі және күтімімен «Солтүстік Ирландия Су Компаниясы» (бұрынғы DRD Water Service) айналысады. Су қоймасы 1923-1933 жылдар аралығында 1000-нан астам адамның еңбегімен салынды, олардың тоғызы құрылыс барысында қаза тапты.

Тарих

1891 жылы Белфаст су комиссиялары (BWC, кейін Белфаст қаласы және ауданының су комиссиялары немесе BC&DWC) кеңейіп келе жатқан Белфаст қаласы үшін қосымша су көзін іздеу үшін Люк Ливингстон Макассиді жалдады. Макасси 1935 жылғы баяндамада қысқаша баяндалған себептерге сәйкес Моурн тауларын таңдады: Комиссарлар сатып алған Моурн тауларының бөлігі шамамен 9 000 акрды құрайды. Бұл – толығымен таулы, адам тұрмайтын жер, оның көп бөлігі тік жарлы және тасты. Ол теңіз деңгейінен шамамен 330 футтен басталып, ең биік нүктесі – Слив Донард тауы, теңіз деңгейінен 2 796 футқа дейін жетеді. Ағаштар өте сирек, оның орнына қызыл жусан, долана және тас арасында өсетін шыршалар мен бұталар жатыр. Аймақтағы орташа жауын-шашын мөлшері жылына 57,6 дюймді құрайды. Оны екі өзен суарады: батысында оңтүстікке қарай ағатын Килкель өзені және Килкель өзеніне параллель, шығысқа қарай жатқан Анналонг өзені, Анналонг аңғарын сумен жабдықтайды. Килкель өзенінің су жиналатын алаңы 5 500 акр, ал Анналонг өзенінікі – 3 500 акр. Екі өзеннің суы да сапасы жақсы, ұқсас және 2 градус қаттылыққа ие. Парламенттің жеке заңдары (1893, 1897 және 1899 жылдары) BC&DWC-ге су жиналатын аймақты, сондай-ақ оған қол жеткізу және су құқығын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Ол кезде су жиналатын аймақ күніне белгілі бір көлемде су беруге қабілетті болды, бірақ осы көлемде су дереу қажет болмағандықтан, үш кезеңдік тәсіл қолданылды: Бірінші кезеңде Килкель және Анналонг өзендерінен су жаңа салынған Моурн арнасы арқылы Карридуффтағы су қоймасына бұрылды. Бұл су құбырлары күніне белгілі бір көлемде су беруге қабілетті болды. Жұмыс 1901 жылы аяқталды. Үшінші кезең Анналонг өзенін жинау үшін Анналонгта тағы бір су қоймасын салуды көздеді. Алайда, «Сайлент-Вэлли» бөгетін салу кезінде туындаған қиындықтардан кейін екінші бөгет салынбады. Оның орнына 1947 және 1951 жылдар аралығында Слив Бинианның астынан туннель жасалып, Анналонг өзенінен су Сулы аңғар су қоймасына жеткізілді. 1953 және 1957 жылдар аралығында Килкель өзенінің аңғарында Бен Кром су қоймасын құру үшін тағы бір бөгет салынды. Моурн су жиналатын аймасы Моурн қабырғасымен қоршалған, ол толығымен қолмен салынған. 1904 жылы басталып, аяқтауға 18 жыл кетті.

In 1891, the Belfast Water Commissioners (BWC and later the Belfast City and District Water Commissioners or BC&DWC) hired Luke Livingston Macassey to investigate options for a source of an additional water supply for the expanding city of Belfast. Macassey selected the Mourne Mountains for the reasons summarised in a 1935 report:The portion of the Mourne Mountains acquired by the Commissioners totals approximately 9,000 acres. It is all mountainland [sic], uninhabited, and a large part of it is rocky and precipitous. It extends from about 330 feet above sea level to a maximum of 2,796 feet above sea level, Slieve Donard being the highest mountain within the area. It is practically devoid of trees, being covered with heather, gorse, and bracken where not granite rock and boulders. The average rainfall on the area is 57.6 inches per annum. It is drained by two streams : on the west, the Kilkeel river flowing due south, and the Annalong river, lying parallel to and to the east of the Kilkeel river, draining the Annalong Valley. The catchment of the Kilkeel river is 5,500 acres in extent, that of the Annalong river being 3,500 acres. The water of both these rivers is similar and of excellent quality, having 2 degrees of hardness. Private Acts of Parliament (in 1893, 1897 and 1899) allowed the BC&DWC to secure the catchment area with associated access and water rights. At the time the catchment was capable of providing some of water per day, however as this much was not required immediately, a three phase approach was followed:

The first stage was to divert water from the Kilkeel and Annalong rivers through the newly constructed Mourne Conduit to a reservoir at Carryduff. These water pipes were capable of supplying of water per day. Work was completed in 1901. The third stage was planned to be another storage reservoir in Annalong to impound the Annalong River. However, after the difficulties encountered in building the Silent Valley dam the second dam was not built. Instead, a tunnel was driven under Slieve Binnian between 1947 and 1951 to bring water from the Annalong river to the Silent Valley reservoir. Between 1953 and 1957, a second dam was built further up the Kilkeel river valley to create Ben Crom Reservoir. The Mournes catchment area is surrounded by the Mourne Wall, built entirely by hand. Started in 1904, it took 18 years to complete.

Бинни туннелі

1947 және 1951 жылдар аралығында 150-ден астам адам Слив Бинниан тауының астынан туннель қазып шықты. Бұл туннель 1933 жылы, 14 жыл бұрын салынған «Сайлент-Вэлли» бөгетіне Аналлон аңғарынан су жеткізу үшін салынды. Бұл Белфаст қаласының суға деген қажеттілігі артуына байланысты жасалды. Екі жұмыс тобы туннельдің екі басынан қазу жұмыстарын бастап, таудың ішінде, шамамен 800 метр тереңдікте кездесті. Сол кездегі технологиялар жетілмегендіктен, туннель шамшырақтармен жарықтандырылды. Екі топ кездескенде, олардың арасы небары бірнеше сантиметр болды. Туннельдің қимасы 2 метрге 2 метр, ал ұзындығы 4 километрді құрайды. Оның кіреберісі Дуннивотерде, ал шығуы жол бойында, келушілер орталығынан қысқа қашықтықта орналасқан. Бинниан туннелі 1952 жылғы 28 тамызда ресми түрде ашылды.