Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бір ғана 37 мм зениттік пуляның атыс күші жоғары жылдамдықты, төмен биіктіктегі нысаналарды жоюға жеткіліксіз екендігі анық болды. Жеңіл танк шассиіне орнатылған SPAAG-тер қиын жер бедерінде нашар маневрлікке ие болды, жолсыз жерде жылдамдығы төмен және орташа танктер мен өздігінен жүретін артиллериялық қондырғылармен (SPG) салыстырғанда жеткіліксіз қашықтықта болды. Сондықтан ZSU-37 қондырғылары 1940 жылдардың соңына қарай қызметтен алынды.

ZSU-57-2 прототиптері

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бірнеше жыл бойы КСРО-да жаңа SPAAG үлгілері болмады, тек BTR 152A (екі немесе төрт 14,5 мм KPV ауыр пулеметтерімен қаруланған, ZTPU 4 жобасымен) және BTR 40A (ZTPU 2) дөңгелекті SPAAG-тары ғана болды. КСРО-ның екі потенциалды жауы – АҚШ және Ұлыбритания – жердегі шабуыл тәжірибесі мол, жоғары сапалы әуе күштеріне ие болды. Жаңа гусеницалық зениттік-артиллериялық құралдың қажеттілігі анық болды. 1946 жылдың ақпан айында Омбыдағы №174 зауыттың Жобалау бюросы және Калининградтағы (Мәскеу облысы) №58 ғылыми-зерттеу институты, Т-34 танк шассиіне негізделген, төрт 37 мм зениттік пушкамен қаруланған SPAAG жобасын Көлік министрлігінің техникалық кеңесіне бірлесіп ұсынды. Бірақ, ең жаңа танк шассиіне көбірек назар аудару ниеті болғандықтан, жоба іске аспады.

Маневрлеу қабілеті

ZSU 57-2 автомобиль жолында сағатына 50 километр жылдамдықпен жүре алады, ал жолдан тыс жағдайда бұл көрсеткіш шамамен сағатына 30 километрге төмендейді. Кеңес Одағы ZSU 57-ді жаңарту бағдарламасын бастады. ZSU 37-2 және 23-4 осы әрекеттің нәтижесі болды, ал ZSU 23-4 «Шилка» түрлі елдерде кеңінен қолданылды.

Өндіріс тарихы

Көлік 1955 жылы пайдалануға берілді, сонымен қатар сол жылы Омбыда орналасқан №174 зауыт корпустар мен мұнараларын шығара бастады, бірақ алғашқы көліктер 1957 жылы дайын болды. КСРО-да 2023-тан астам ЗСУ-57-2 өндірілді.

Шетелдік қызмет

ЗСУ-57-2 басқа советтік техника сияқты экспортталды. Варшава шартының тағы бес мүшесі – Польша, Шығыс Германия, Венгрия, Болгария және Румыния, сондай-ақ Куба, Египет, Иран, Ирак және Сирия оны пайдаланды. Солтүстік Вьетнам мен Солтүстік Корея оны төлемсіз алған болуы мүмкін.

Шығыс Германия

1957 жылдың қыркүйегінде алғашқы машиналарын алған Шығыс Германия ZSU-57-2 зениттік артиллериялық комплексін қолданған алғашқы шетелдік ел болды. 1957 жылдан 1961 жылға дейін Ұлттық халық армиясы 129 машина алды. Оларға екі түйін S-68 зениттік автокөлігін өндіруге лицензия ұсынылды, бірақ олар одан бас тартты.

Басқа Варшава келісімінің елдері

Варшава шартының тағы үш мүшесі – Венгрия, Болгария және Румыния – совет әскеріне ZSU-23-4 енгізілгеннен кейін ZSU-57-2 алды. Чехословакия сынақ үшін бір ZSU-57-2 импорттады, бірақ отандық M53/59 Praga ZSU-57-2-ге тең екені анықталған соң, ол қабылданбады. Олар 1992 жылы федеративтік мемлекет тараған кезде ізбасар мемлекеттерге берілді. Содан кейін оларды Югославия Федеративтік Республикасы пайдаланды. 1999 жылы осы машиналардың 54-і қолданыста болды, бірақ келесі он жылдық ішінде бұл сан 36-ға дейін азайды; олар 2003 жылға дейін активті қызметтен алынды. 2008 жылға дейін бірнеше ZSU-57-2 Сербияның ұлттық қарулы күштерінде қалды.

Финляндия

Финляндия 1960 және 1961 жылдар аралығында басқа да советтік техникамен бірге 12 ZSU-57-2 SPAAG импорттады. Оған қарамастан, 2003 жылы Египет армиясы 40 ZSU-57-2-ні пайдаланды және оларды радарлармен жабдықтады. Египет сонымен қатар S-60 және S-68 оқ-дәрілері үшін қытай жасалған жанасу қозғалтқыштарын сатып алды. ZSU-57-2-ні Вьетнам Халық Армиясы (PAVN) АҚШ ұшақтарына қарсы қолданды, бірақ ол жердегі нысаналарға қарсы тиімдірек болды. 1982 жылғы Ливан соғысы кезінде олар Бекаа алқабында Израиль әуе күштерінің ұшақтарымен сәтті күреспеді. Дегенмен, бұл машиналар құрлықтағы нысаналарға қарсы қолданғанда жақсы нәтижелер көрсетті. Бұл машиналардың мақсаты енді тек жердегі қолдауға бағытталған болуы мүмкін.

Югославия

ZSU-57-2 Югославия соғыстары кезінде қолданылды, көбінесе сербтер мен черногориялықтардың JNA-сы жердегі нысаналарды шабуылдау үшін пайдаланған жеңіл батареяларда. Олар тәуелсіздік соғысы барысында хорват әскері JNA-дан екі ZSU-57-2-ні жаулап алғанда қолданылды. 1999 жылы НАТО-ның Югославияға қарсы әуе шабуылдары кезінде олар 54 данасымен югославиялықтар тарапынан әуе қорғанысы үшін де пайдаланылды.

Қытай Халық Республикасы

80 типті (WZ305) – қытайлық SPAAG. Оның мұнарасы ZSU-57-2-ге ұқсас, бірақ ол Type 59 екі ұшаққа қарсы автокөліктік зеңбірекпен (КСРО-ның S-68 көшірмесі) қаруланған, бұл қытайлық 69-II типті танк шассиіне орнатылған. Оның салмағы 30 тоннаға жетеді, ZSU-57-2-ден ауыр.

Мысыр

ЗСУ-57-2 радармен жабдықталған модернизацияланған түрі.

Финляндия

ItPsv SU 57 – ZSU 57-нің финляндиялық атауы. 1967-1968 жылдары аралығында 100 бұрынғы советтік ZSU 57-2 алды. 2023 жылғы мәлімет бойынша, әлі де қызметте жүргені белгісіз.

Тек бағалауды жүзеге асыратын операторлар

Сынақ үшін бір ZSU-57-2 импортталды, бірақ оны пайдалануға енгірмеді.

Тұтқынға алынған операторлар

Югославия соғыстары кезінде бірнеше техниканы жаулап алды және қалған соғыстарда оларды пайдаланды. – Алты күндік соғыс кезінде египеттіктерден немесе сириялықтардан бірнеше ZSU-57-2 SPAAG зениттік қондырғысын жаулап алды және соғыстың қалған бөлігінде оларды пайдаланды.