Кіріспе

Австралиялық крикетші және хоккейші (1933–2023)

Брайан Чарльз Бут (19 қазан 1933 – 19 мамыр 2023) – австралиялық крикетші, 1961 және 1966 жылдар аралығында 29 тестілік матчта және «Жаңа Оңтүстік Уэльс» үшін 93 бірінші сыныптық матчта ойнаған. 1965–66 жылғы «Ashes» сериясында тұрақты капитан Боб Симпсон ауру мен жарақатқа байланысты болмаған кезде ол екі тестілік матчта Австралия құрамасын басқарды. Бут – оң қолмен ойнайтын, 4 немесе 5 нөмірдегі орта қатардағы шебер ұрысшы, сондай-ақ кейде оң қолмен орташа жылдамдықпен немесе спинмен доп беретін. Ол спин допшыларын шабуылдау үшін жиі аяқтарын пайдаланатын. Бут алаңдағы әдептілігімен танымал болды және этика мен спорт туралы талқылау кезінде дінге жиі сілтеме жасайтын. «Жаңа Оңтүстік Уэльс» штатындағы Батерст қаласының жанында туған Бут 1952 жылы Сиднейге көшіп, мұғалім болу үшін оқып, сыныптық крикет жарысына қатысты. Ол «Жаңа Оңтүстік Уэльс» крикет командасы сапында алғашқы сыныптық матчын өткізіп, 1954–55 жылдары Англия құрамасына қарсы өткен екінші матчында танымал болды. Кейбір ойыншылардың соңғы сәтте бас тартуына байланысты Бут кенеттен құрамаға іріктеліп, матч күні таңертең жұмысынан шақырылды. Ойын басталғаннан кейін ол ұрыс кезінде 74 ұпай жинады. Бут мансабының басында көзге түсуге тырысып, 1956 жылы Мельбурнда өткен Олимпиада ойындарына қатысу үшін Австралияның далалық хоккей командасымен жаттығу үшін бір маусымды өткізді. 1957–58 жылдары бірінші сыныптық крикетке оралғаннан кейін, ол тестілік матчтарға қатысатын ойыншылар шетелде турнеде жүргенде штаттық командада тұрақты орын алды. Бут біртіндеп өсіп, 1959–60 жылдары Жаңа Зеландияға саяхаттаған Австралияның екінші құрамасына іріктелді. Бут 1961 жылы Англияға саяхаттаған Австралия құрамасына шақырылып, соңғы екі тестілік матчта ойнады. Австралияға оралғаннан кейін Бут 1962–63 жылдары Англияға қарсы өткен үйдегі тестілік серияда екі жүздік соғып, өзін тестілік командада бекітті. Келесі жылы Оңтүстік Африкаға қарсы тағы екі жүздік соғып, Австралияның жыл үздік ойыншысы атанды. Ричи Бено зейнетке шыққаннан кейін Бут Симпсонның вице-капитаны болып тағайындалды, Австралия 1964 жылы Англияға сәтті турне жасады, нәтижесінде «Ashes» сақталды. Бут өзінің соңғы тестілік сериясын 1965–66 жылдары Англияға қарсы өткізіп, Симпсон білегін сындырғандықтан және қызылшаға шалдыққандықтан Австралияның бірінші және үшінші тестілерінде капитан болды. Бірінші тесті тең аяқталды, бірақ үшінші тестіде Австралия шамамен он жылдан бері алғаш рет жеңіліске ұшырады. Формасы нашарлағандықтан Бут австралиялық іріктеу комиссиясының кеңейтілген өзгерістерінен кейін құрамадан шығарылып, мансабы аяқталды. Зейнетке шыққаннан кейін Бут оқытушылық қызметіне оралып, баптист шіркеуінде дін қызметкері болды. 2014 жылы ол Cricket NSW Даңқ залына енгізілді.

Алғашқы жылдар

"Сноуви" Буттың, базардағы бау-бақшашы және талантты елдік крикетшісінің ұлы, Бут Жаңа Оңтүстік Уэльстің Батерст қаласынан тыс орналасқан Пертвиллде дүниеге келді. Әкесі қабырғаға Дон Брэдман мен Стэн МакКейбтің суреттерін іліп, "Бұл екі ең ұлы крикетші" деді. Бут 13 жасында Батерст орта мектебінің құрама командасынан ойнады және 15 жасында Батерст қаласында бірінші сыныптық крикет ойнады. Ол 14 жасында Жаңа Оңтүстік Уэльстің жас ауылдық құрамасына шақырылды. 1950 жылы Бут Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамасының құрама командасына қарсы ойнады, ал екі жылдан кейін апта сайын ойнау үшін Сент-Джорджға көшті. Бут 1954–55 жылғы Шеффилд Шилдте Квинслендке қарсы Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін бірінші сыныптық дебютін жасады. Бірінші таймда 19 ұпай жинады. Жаңа Оңтүстік Уэльс жеңіске жетті, бұл Буттың дебюттік маусымындағы соңғы матч болды. Буттың 1955–56 жылдары жай маусымы болды, ол Жаңа Оңтүстік Уэльс командасында тұрақты орын табу үшін күресті. Жазда халықаралық матчтар болмағандықтан, тестілік ойыншылар бүкіл науқанға қатысты. Ол алты матчта ойнап, азаматтардың мүмкіндіктерін алды, 31,40 орташа есеппен 157 ұпай жинады және тек бір рет 50 ұпайдан асты. Жаңа Оңтүстік Уэльс Шеффилд Шилд титулдарының үш рет жеңіске жетті. Бұл турдағы жақсы өнер көрсеткендіктен, ол 1956 жылғы Мельбурндағы жазғы Олимпиада ойындарына Австралия құрамасына шақырылды, бірақ ол крикет ойнағаны үшін жеке шығындар алғанын, оны кәсіби және Олимпиадаға қатысуға жарамсыз деп жариялаған БАҚ-тың мәлімдемесін күтті. Ақырында Бут пен оның әріптестері Иан Дик пен Морис Фоули Австралия құрамасында ойнауға рұқсат алды. Бут 1956–57 жылғы Шеффилд Шилд маусымын өткізбеді, өйткені ол Олимпиадада бесінші орын алған Австралияның далалық хоккей құрамасының мүшесі болды. Бут ішкі сол жақтағы ойыншы ретінде таңдалды, бірақ Австралияның кез келген матчтарында 5-ші – 8-ші орындарға арналған сыныптамалық матчтарға дейін пайдаланылмады. 1957–58 жылдары Австралияның тестілік командасы Оңтүстік Африканы аралап жүрді. Бут маусымда тек алты иннинг ойнады, ал Питер Мэйдің Англия құрамасына қарсы жалғыз мүмкіндігінде 0 ұпай жинады. Бут маусымда екі рет 50 ұпайдан асты, 75 және 85 ұпай жинады. Ол маусымды 168 ұпаймен бастады, өйткені Жаңа Оңтүстік Уэльс Квинслендті бір иннингпен жеңіп, екі матчтан кейін 177 ұпай жинады. Екі жүздік маусым соңындағы Австралиялық XI матчтарында болды. Тасманияға қарсы матчта Бут 90 минутта 104 доптан 100 ұпай жинады. Ол дене шынықтыруға назар аударғаны үшін тез арада беделге ие болды. Ол теңіздегі саяхат кезінде австралиялықтарды таңғы жаттығуларда жетекшілік етті. Англия жеріндегі алғашқы матчта Вурчестерширге қарсы 37 және 7 ұпай жинағаннан кейін Бут Австралия үшін бірінші жүзін соқты, Камедж университетіне қарсы өткен бесінші матчта 113 ұпай жинады. Ол тұрақты ойнады, тағы екі жарты жүз соғып, Олд Траффордтағы төртінші тестіде Колин Макдональдтың орнына дебют жасады. Серия 1–1 теңдікпен аяқталды. Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамасының саяхатшы ойыншыларына қарсы 72 ұпай жинап, 41 ұпай қосқаннан кейін, оның иннингсі Англияның жеті қақпадан жеңіске жетуіне кедергі болмады. Бұл өнері үшін ол көп мақтау алды. Бір газет оның иннингінің "Монако ханшайымынан да артық" екенін жариялады. Буттың иннингтері крикет жағынан оқиғасыз, бірақ Иан Мекифтің шаққа қатыспағаны үшін танымал болған матчтың басты оқиғасы болды. Саусағының сынуы Бутты бір ай бойы алаңнан шығарды және екінші тестіге қатысуға мүмкіндік бермеді, бірақ ол Сиднейдегі үшінші тестіге оралды және 75, 16, 58 және 24 реттік ретті бастады. Ол серияны туған қаласындағы Бесінші тестіде аяқтады, Австралияның екі иннингінде де ең көп ұпай жинады, 102 ұпаймен және 87 тең ұпаймен. Бұл оның мансабының ең үздік кезеңі болды және ол 1963–64 жылдары "Жылдың үздік австралиялық крикетшісі" атағын алды. Кейбір байқаушылар Буттың Симпсоннан гөрі ойыншылар арасында көбірек жақсы көрілетінін, ал басқалары оның командасының бәсекелестік мүддесін көздеуде жеткілікті күшті болмағанын ойлады. Симпсон қатал мінез-құлқымен танылса да, ол сондай-ақ агрессивті және кейде басқаларды ренжітіп, команда мүшелеріне деген кемсітушілік пікірлер білдірді. Бут сапар кезінде күн сайын фитнес сабақтарын өткізді, ал бұл жолы Симпсон оларды ойыншылар үшін міндетті етті. Кейін Бут 193 ұпай жинады, бұл оның жазғы ең жоғары көрсеткіші болды, 7/315-те Австралияның Йоркширге қарсы ұпай жинауы, туристердің жеңісін орнату. Үш рет Үндістанға қарсы және бір рет Пәкістанға қарсы тестілеуді Бут алдыда көреді, өйткені австралиялықтар 1964 жылдың соңында Австралияға оралған кезде Үндістан субконтинентіне барды. Ол жартылай сәтті болды, тек екінші тестіде Бомбейдің Брабурн стадионында 74 ұпай жинады. Гидеон Хайгке сәйкес, "Он адам [австралиялықтардың бірі ауырған] он үш адамға [он бір үнді ойыншысы және екі төреші] қарсы тұрғандай болды", көрініс экраны жоқ жерде. Бут соңғы үш тестіде 40 ұпайдан аспады және Австралия 2–1 есебімен жеңілгенде 29,25 орташа есеппен 234 ұпай жинады. Бут төрт тестілік емес матчтарда тағы екі жарты жүздік соқты. Джефф Бойкотт аяқпен соққан допты қолмен ұстағанда, Бут допты ұстағаны үшін шағымданудан бас тартты. Алайда, Бут үшін ертегі аяқталмады. Туристтер 488 ұпай жинады, Бут 8 ұпай жинады, Австралия 221 ұпай жинады және қайтадан ойнауға мәжбүр болды. Матчтан кейін ол сол кездегі таңдау комиссиясының мүшесі және Австралиялық Бақылау кеңесінің мүшесі болған сер Дон Брэдманнан хат алды:

"Мен бұрын ешқашан австралиялық XI құрамына кірмеген ойыншыға өкінішімді білдіретін хат жазған емеспін. Сіздің жағдайыңызда мен ерекшелік жасаймын, өйткені біздің әріптестерім мен мен сізді осы қадамды жасауға мәжбүр болғанымызға қаншалықты наразы екенімізді білгім келеді. Бір матчтың капитаны болғаннан кейін келесі матчта құрамнан шығуы алғыссыздық сияқты көрінеді, бірақ сіз жағдайды түсінесіз және сіздің формаңыз жақсы болмағанын мойындауыңыз керек". Ол Квинслендке қарсы 149 ұпай жинады және 90-дардағы екі ұпайды қосқанда төрт жартылай жүздік соқты. Шеффилд Шилдте жексенбілік ойындарды енгізу туралы әкімшілердің шешімі оның мансабын аяқтады, өйткені ол жексенбілік ойындарға қатысуға бас тартты. Ол соңғы маусымында 1968–69 жылдары тек бір матчта ойнады, 0 және 15 ұпай жинады, өйткені Жаңа Оңтүстік Уэльс Оңтүстік Австралияға үш қақпамен жеңілді. Бут 1976–77 жылдары Сент-Джордж клубы үшін сыныптық крикет ойнауын жалғастырды, 1974–75 жылдары соққан ұпайлар мен жиналған ұпайлар бойынша көшбасшылық етті. 45,42 орташа есебімен 10 674 ұпай жинаған ол зейнеткерлік кезінде Сиднейдегі сыныптық жарыстағы барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншылардың бесіншісі болды, бірақ қазір тоғызыншы орынға түсті.

Спорттағы стиль және діннің орны

Брайан Бут, нағыс адамның да, сондай-ақ бағаланбай, ұмытыла қалатын шабуылшының да үлгісі, себебі ол да, оның крикеті де өзін-өзі кінәсыз жоятын еді. Ұзын бойлы, тік жүретін, әдісі дұрыс, әрқашан шыдамды, ол Брисбенде алған жүздігін қайталады, соның арқасында Англияға қуатын салатын мақсат қойылды, ал оның айналасындағылардың барлығы сәтсіздікке ұшырады. – Е. У. Свантон.

Бут – тік тұрып ойнайтын, әдемі стильдегі шабуылшы саналды. Ол допты күшпен ұрмай, керісінше, оңай да бос стильде ойнауымен белгілі болды. Ол әсіресе кешкі кесу және қаптамалық соққысымен танымал болды, оларды Марк Воға ұқсас түрде ойнайтын. Робинсон: «Егер Австралияның соғыстан кейінгі крикетшілері арасында спорттық мінез-құлық үшін жүлде берілсе, Брайан Бут оны сөзсіз жеңіп алар еді» деді. Лори Бутты өзі таныған ең адал крикетшілердің бірі деп есептейді. Діңгек христиан, Бут – англикан шіркеуінің қарапайым уағызшысы еді. Ол «иә» деп жауап берді, ал ертесі күні газетте «Англия жеңе алмайды. Құдай Брайан Буттың жағында» деген мақала жарияланды. Оның алты немересі бар. 1967 жылы Бут хулигандық сияқты қоғамдық мәселелерді шешуге тырысқан Жастар кеңесінің алғашқы төрағасы болып тағайындалды. Клубтың үй алаңындағы Хёрствилл Овалындағы Бут-Саундерс павильоны оның құрметіне аталды. Ол сонымен қатар Сент-Джордж Рэндвик ерлер хоккей клубының және Сент-Джордж әйелдер хоккей клубының демеушісі болды. 1974 жылғы Федералды сайлауда Бут либералдық кандидат ретінде Сент-Джордж округінен сайлауға түсіп, биліктегі Австралияның Еңбек партиясының ғылым министрі Уильям Моррисонға қарсы тұрды. > қайтадан тағайындалғандар. 2002 жылғы «Wisden Cricketers' Almanack» австралиялық басылымында «Следждің қарғысы» деген тарау жазды. 2020 жылдың желтоқсан айында Сент-Джордж аудандық крикет клубы оны клубтың Даңқ залына енгізілген он алты алғашқы тұлғаның бірі ретінде құрметтеді. Буттың туған қаласына қосқан үлесі 2022 жылдың қазан айында Норма Джонстонмен бірге танылды, осыған орай жаңартылған Батерст Спорт алаңында екеуінің есімімен көзге түсетін қоршаулар орнатылатын болды.

Өлім

2023 жылғы 19 мамырда Австралия крикеті Буттың 89 жасында қайтыс болғанын хабарлады.