Кіріспе

Эфиопиялық Сиондық Копт шіркеуі – 1940 жылдары Ямайкада пайда болған, кейін АҚШ-қа тараған және 1975 жылы Флорида штатында тіркелген діни қозғалыс. Оның сенімдері Киелі кітаптың Ескі және Жаңа Ғиядаларына, сондай-ақ Маркус Гарвидің ілімдеріне, өзін-өзі сенуге, афроцентризмге және эфиопиялық идеологияға негізделген. Олардың рәсімдеріне Киелі кітапты оқу, ән салу және Ньябьинги, Бурру, Кумина және басқа да жергілікті дәстүрлердің элементтерін қамтитын музыка кіреді. Бұл топ Растафаримен көптеген ортақ сенімдерді бөліседі, оның ішінде марихуананы қасиетті рәсім ретінде пайдалану, бірақ көптеген мәселелерде ерекшеленеді, ең маңыздысы – Хайле Селассидің құдайлығы туралы мәселе. Топ 1970 жылдары «Ниа» Кит Гордонның басшылығымен қарқынды дамыды, Ямайкадағы «Евангелие лагеріне» ақ американдық жаңа ізбасарларды тартты. Жаңа келгендердің көмегімен топ Ямайкадан АҚШ-қа одан да көп көлемде тауар тасымалдауға кірісті, сондай-ақ Майамиде сәнді «елшілік» құрды. Бұл қозғалыс бүгінге дейін жалғасып келеді, бірақ 1980 жылдары американдық мүшелерінің көп саны түрмеге қамалғаннан кейін және 1986 жылы Кит Гордонның қайтысынан соң құлдырап кетті. Атауына қарамастан, бұл топ Эфиопиялық Православие шіркеуімен, Копт Православие шіркеуімен немесе басқа да белгілі христиан қауымдарымен ешқандай байланыста емес.

Лува Уильямс бастаған ерте тарихы

Копт үйі 1940 жылдардың соңында Эфиопияның Дүниежүзілік федерациясының Ямайка бөлімдерінен туындады. Оны Ловелл Уильямс, Лув бауырлас атымен танымал, құрды және ол топтың негізгі ұстанымдарын алғаш рет қалыптастырды. Лув бауырлас алғашқы штаб-пәтерін Маунтин Вью авенюде орнатып, олар әдетте "иеленген" мемлекеттік жерлерге орналасқан, шаруалардың қоныстары еді. Осы кезеңде Лув бауырлас топтың ішінде де, сыртында да көптеген "пікір-талқылаулар" (әңгімелер) жүргізді.

1950 және 60-жылдары топ кішкентай, адал ізбасарлар тобымен, өздерінің қатаң сенімдеріне сәйкес қарапайым өмір сүре отырып, қызметін жалғастырды. Бұл кең таралған раста қозғалысының бір тармағы болғанымен, көптеген копт үйінің ұстанымдары "басты" раста нанымымен келіспеді, және екі тарап та бір-бірін толыққанды бірдей деп санамады.

Кейінгі өсім АҚШ-та

Ол алғаш рет АҚШ-та, Флорида штатының Стар-Айленд қаласында, шамамен 40 мүшеден тұратын қауымдастық құрып, ұйымын құрды. Қауымдастық Киелі кітаптың, Ескі және Жаңа өсиеттердің үйретулерін ұстанды, олар Билли Грэмнің фундаментализмімен және Кошер заңдарымен салыстырылды. Растафари қозғалысына ұқсас, копттардың көзқарастары Маркус Гарвидің іліміне негізделген және олар марихуананы қасиетті рәсім ретінде пайдаланады. Растафариандардың демалыс үшін марихуана тартатыны туралы пікір қате, ал кейбіреулері (әсіресе, каноникалық эфиопиялық православиелік және классикалық ақсақалдар) оны мүлдем қолданбайды. Дегенмен, көптеген растафари ұстаздары «нағыз даналық» деп аталатын марихуананы жеке түрде, медитация құралы ретінде, ал «Құдайға ұнамды хош иіс» үшін «шаша» түтін тартқыштарынан қоғамдық жерлерде, рәсімдік түрде темекілеуді жақтады. 1979 жылы топ Ямайкадан Майамиге үлкен көлемде қуатты марихуананы контрабандалық жолмен әкелгені үшін айыпталып, сотталып, кінәлі деп танылды, бұл әрекет Ямайка экономикасын сол онжылдық бойы қолдап тұрды. Ямайканың сол кездегі премьер-министрі Эдвард Сеага АҚШ-тағы сұхбатында: «Қазір елді жалғастырып тұрған тек кішкентай сисеммилла ғана» деді. Копттар Гарвейизмді және марихуананы заңсыз етуді насихаттайтын «Coptic Times» атты тегін газет шығарды. Олар 1979 жылғы 28 қазанда «60 минут» бағдарламасында да пайда болды. Топтың жетекшісі Ния Кит Гордон болды, ал АҚШ-тағы өкілі Томас Райли, сондай-ақ, Бауырлас Лув деп танылды. Сол жылы Флориданың Жоғарғы соты былай деп шешті: «1) Эфиопиялық Сион Копт шіркеуі АҚШ Конституциясының бірінші түзетуіне сәйкес дінді білдіреді және (2) «каннабис қолдану діни практиканың маңызды бөлігі болып табылады». 1986 жылы ұйым АҚШ-тағы марихуананы қайта жіктеу туралы Есірткіге қарсы күрес басқармасының тыңдауына қатысты. 2017 жылдың 19 қаңтарында топ мүшесі Джеймс Тренмер АҚШ президенті лауазымынан кетпес бұрын Барак Обаманың кешірімімен түрмеден босатылды. Тренмер марихуананы иеленгені үшін 33 жылға бас бостандығынан айырылды, себебі ол марихуананың қасиеттілігі мен пайдалылығын өкінгенсіз қорғады. Бүгінде көптеген адамдар оның құрбандығына ризашылық білдіріп, оның босатылуы халықтың көпшілігі дәрілік өсімдікке қарсы күрес зиянды әлеуметтік саясат екенін түсінгеннен кейін болған парадигмалық өзгерістің мойындалуы болып табылады. Карл Олсен 1994 жылы Айова штатының губернаторына либертариан ретінде, ал 1996 жылы АҚШ Өкілдер палатасына, тағы да либертариан ретінде үміткер болды. Қазіргі уақытта ол Эфиопиялық Сион Копт шіркеуінде діни қызметкер болып жұмыс істейді және Айова штатында тұрады. ЕЗКК египеттік православие шіркеуімен де, египеттік католик шіркеуімен де байланысы жоқ. Копт православие шіркеуінің эфиопиялық бауырлас шіркеуі бар, ол да байланысты емес. Гарвейлік копттар Мысырға қарағанда Африка православие шіркеуіне жақын болды. ЕЗКК 1959 жылы Эфиопияға жасалған миссиядан атын алды, онда архиепископ американдық университеттерде оқу үшін жас эфиопиялық діни қызметкерлер мен дьякондарды алып келді. Алайда дінбасылары Нью-Йорктегі Гарвейлік копт ұйымымен байланыстарын үзді және эфиопиялық иммигранттардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын өз қауымдастықтарын құрды. Сион копт шіркеуі 2011 жылы Билли Корбеннің «Square Grouper: The Godfathers of Ganja» деректі фильмінде пайда болды, оның бірінші бөлімі топқа қатысты және бұрынғы мүшелерімен сұхбаттарды қамтиды. Бразилияда Бразилияның Сионның бірінші Ниубингви шіркеуі бар.