Кіріспе
1950-1970 жылдар аралығы комикс кітаптарының дәуірі. Комикс кітаптарының күміс дәуірі – американдық комикс кітаптарындағы көркемдік өркендеу және кең таралған коммерциялық табыс кезеңі, көбінесе супергерой архетипін бейнелейтін туындылар. Комикстердің алтын дәуірінен кейін, күміс дәуір 1956 жылдан 1970 жылға дейінгі мерзімді қамтиды және одан кейін қола дәуірі келді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін супергеройлер туралы комикстердің танымалдылығы мен таралымы төмендеді, ал қорқыныш, қылмыс және махаббат туралы комикстер нарықтың үлкен бөлігін иеленді. Дегенмен, комикстер мен жасөспірімдер арасындағы жасөспірімдердің тәртіпсіздігіне байланысты даулар туды, әсіресе қылмыс, қорқыныш және супергеройлерге назар аударылды. 1954 жылы баспагерлер комикс мазмұнын реттеу үшін Комикс кодексін енгізді. Осы өзгерістерден кейін баспагерлер қайтадан супергеройлер туралы оқиғаларды жариялай бастады, бұл DC Comics-тің "The Flash" комиксінің Showcase #4 (қазан, 1956) нөмірінде жаңа нұсқасының пайда болуымен басталды. Күшейген сұранысқа жауап ретінде DC "Justice League of America" сияқты супергеройлерге арналған тақырыптарды көбірек жариялай бастады, бұл Marvel Comics-ті "Fantastic Four" #1 комиксінен бастап одан үлгі алуға итермеледі. Дәуірдің басында бірқатар маңызды комикс жазушылары мен суретшілері еңбек етті, олардың ішінде Стэн Ли, Гарднер Фокс, Джон Брум және Роберт Канигер сияқты жазушылар, сондай-ақ Курт Сван, Джек Кирби, Гил Кейн, Стив Дитко, Майк Сековский, Джин Колан, Кармин Инфантино, Джон Бускема және Джон Ромита сияқты суретшілер болды. Күміс дәуірдің соңына қарай Денни О'Нил, Гэри Фридрих, Рой Томас және Арчи Гудвин сияқты жазушылар, сондай-ақ Нил Адамс, Герб Тримпе, Джим Стерранко және Барри Виндзор Смит сияқты жаңа таланттар келді. Күміс дәуір комикстері коллекционерлер арасында танымал болды, 2011 жылы "Amazing Fantasy" #15 (тамыз, 1962) комиксінің ең жақсы сақталған данасы, "Spider-Man" комиксінің тұңғыш шығуы, 1,1 миллион долларға сатылды. 2022 жылы "Fantastic Four" #1 комиксінің бір данасы 1,5 миллион долларға сатылды.
The Silver Age of Comic Books was a period of artistic advancement and widespread commercial success in mainstream American comic books, predominantly those featuring the superhero archetype. Following the Golden Age of Comic Books, the Silver Age is considered to cover the period from 1956 to 1970, and was succeeded by the Bronze Age. The popularity and circulation of comic books about superheroes had declined following World War II, and comic books about horror, crime and romance took larger shares of the market. However, controversy arose over alleged links between comic books and juvenile delinquency, focusing in particular on crime, horror, and superheroes. In 1954, publishers implemented the Comics Code Authority to regulate comic content. In the wake of these changes, publishers began introducing superhero stories again, a change that began with the introduction of a new version of DC Comics' The Flash in Showcase #4 (October 1956). In response to strong demand, DC began publishing more superhero titles including Justice League of America, which prompted Marvel Comics to follow suit beginning with The Fantastic Four #1. A number of important comics writers and artists contributed to the early part of the era, including writers Stan Lee, Gardner Fox, John Broome, and Robert Kanigher, and artists Curt Swan, Jack Kirby, Gil Kane, Steve Ditko, Mike Sekowsky, Gene Colan, Carmine Infantino, John Buscema, and John Romita Sr. By the end of the Silver Age, a new generation of talent had entered the field, including writers Denny O'Neil, Gary Friedrich, Roy Thomas, and Archie Goodwin, and artists such as Neal Adams, Herb Trimpe, Jim Steranko, and Barry Windsor Smith. Silver Age comics have become collectible, with a copy in the best condition known of Amazing Fantasy #15 (August 1962), the debut of Spider Man, selling for $1.1 million in 2011. In 2022, a copy of Fantastic Four #1 sold for $1.5 million.
Терминнің шығу тегі
Комикс тарихшысы және кино продюсері Майкл Услан "Күміс дәуір" терминінің бастауын Американың Әділет Лигасының #42 санындағы (1966 жылдың ақпан айы) хаттар рубрикасына дейін іздейді, ол 1965 жылдың 9 желтоқсанында сатылымға шықты. Коннектикут штатының Вестпорт қаласынан келген Скотт Тейлор былай деп жазды: "Егер сіздер [1930-1940 жылдардағы] Алтын ғасырдың кейіпкерлерін қайта әкелсеңіздер, 20 жылдан кейін адамдар осы онжылдықты "Күміс алпыс жылдар" деп атайтын болады!" Қоғамдық алаңдаушылықты басу үшін 1954 жылы комикстердегі зорлық-зомбылықты реттеу және шектеу мақсатында Комикс кодексі құрылды, бұл жаңа дәуірдің басталуын білдірді.
Marvel Comics-тің кітаптары
DC Comics 1955-1960 жылдар аралығындағы басылымдары арқылы супергеройлардың қайта жандануына бастама берді. Marvel Comics бұл жаңадан оянған қызығушылықты күрделі сюжеттері мен терең сипатталған кейіпкерлер арқылы пайдаланды. Бұрынғы кезеңдерден өзгеше, Marvel кейіпкерлері "кемшіліктері мен өзіне сенімсіздігімен" ерекшеленді. DC компаниясы 1960 жылы өзінің ең танымал супергеройларынан құралған – Америка Әділет Лигасын (Justice League of America) ұсынғаннан кейін сәттілігін одан әрі арттырды. 1950 жылдары Atlas Comics басылымдарымен баспа саласындағы трендтерді ұстанған, кейін Marvel Comics деп аталған Мартин Гудман, "National Comics басып шығарған бір атаудың көптеген басылымдардан жақсы сатылғанын байқағанын" айтты. Бұл кітап – "Америка Әділет Лигасы", ол супергеройлар командасынан тұрды, – деп 1974 жылы Marvel редакторы Стэн Ли еске алды. Гудман Лиге сондай супергеройлар командасының кітабын жасауды тапсырды, нәтижесінде 1961 жылдың қараша айында "Фантастикалық Төрттік" (The Fantastic Four) №1 жарық көрді. Жазушы-редактор Стэн Ли және Джек Керби, Стив Дитко сияқты суретшілердің/авторлардың бірлескен еңбегімен Marvel өзінің танымалдығын арттыра бастады.
Басқа баспагерлер
1956 жылы ең көп сатылған американдық комикс басылымдарының бірі – Харви Комикс, Комикс кодексі қолданысқа енген кезде қорқынышқа толы комикстерін тоқтатып, жаңа аудитория іздеді. Гилбертон, Делл Комикс және Голд Ки Комикс баспалары, комикс кодексіне қол қоймау үшін, пайдалы комикстерді шығарушы ретіндегі беделінен пайдаланды және басқа жанрлармен қатар қорқыныш тақырыбындағы комикстерді жариялаудың әртүрлі жолдарын тапты. Гилбертонның кең таралған «Classics Illustrated» желісі әдеби классикаларды бейімдеді, оның ішінде Франкенштейн, Дон Кихот және Оливер Твист сияқты туындылар бар еді; «Classics Illustrated Junior» балалар классикасының комикс нұсқаларын қайта басып шығарды, мысалы, «Оз сиқыршысы», «Рапунцель» және «Пиноккио». 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдары 1936 жылдан бері комикстер шығарып келе жатқан Делл, «Twilight Zone»-нан «Top Cat»-қа дейінгі лицензиялық телесериалдар комикстерін, сондай-ақ көптеген «Walt Disney» туындыларын ұсынды. Оның ізбасары – 1962 жылы құрылған «Gold Key», «Western Publishing» компаниясы өз брегін құрып, бизнес-серігі «Dell» үшін контент жинаудан бас тартып, лицензиялық телесериалдар мен фильмдерді, сондай-ақ «Warner Bros. Cartoons» кейіпкерлерін, мысалы, Багс Банниді және «Beetle Bailey» сияқты комикстерді жариялауды жалғастырды. 1966 жылы «Бэтмен» телешоуының танымалдылығы артып, басқа салаларда маманданған баспагерлер өздерінің желілеріне көңіл көтеруге арналған супергеройлардың туындыларын қоса бастады. Сонымен қатар, жаңа баспагерлер пайда болды, олар көбінесе «Алтын ғасырдан» шыққан талантты авторларды пайдаланды. «Harvey Comics» компаниясының «Harvey Thriller» басылымы «Double Dare Adventures» комиксін шығарды, онда Bee Man және Magicmaster сияқты жаңа кейіпкерлер ойнады. «Dell» Франкенштейн, Дракула және қасқыр адамның супергеройлық нұсқаларын жариялады. «Archie Comics» сондай-ақ «Archie Adventure» желісін (кейін «Mighty Comics» деп аталды) іске қосты, оған Fly, Jaguar және «Алтын ғасырдың» қаһарманы Shield-тің жаңа өңделісі кірді. Жеке туындыларынан басқа, олар «The Mighty Crusaders» атты топтық сериясында бірігіп, Comet және Flygirl қосылды. Олардың оқиғалары 1960 жылдардың көңіл көтеру стилімен супергеройлардың классикалық тақырыбын үйлестірді. «Marvel» немесе «DC» компанияларынан басқа баспагерлердің «Күміс ғасырындағы» супергеройларының ішінде «Charlton Comics» Captain Atom, Judomaster, the Question және Thunderbolt сияқты кейіпкерлерді ұсынған қысқа ғұмырлы супергеройлар желісін ұсынды; «Tower Comics» компаниясында Dynamo, Mercury Man, NoMan және супергеройлар тыңшылық тобының басқа мүшелері «T. H. U. N. D. E. R. Agents» тобына кірді; тіпті «Gold Key» компаниясында Doctor Solar, Man of the Atom болды.
Жер асты комикстері
The New York Times газетінің Джон Штраусбаудың пікірінше, "дәстүрлі" комикс тарихшылары күміс дәуірді зерттеуге лайық деп есептесе де, күміс дәуірдің маңызды жағы – жасырын комикстердің пайда болуы ғана. Көптеген танымал комикс авторлары күміс дәуірде өздері материал жазып, суреттегенімен, бұл олардың американдық комикстердің басынан бері жасап келген жұмысынан өзгеше. Ал тағы бір тарихшы Роберт Крамб пен Гилберт Шелтонның туындыларын "қағаздағы жабайы сезімдер" деп сипаттаған.
Аяғы және соңынан
Комикстердің күміс дәуірінен кейін қола дәуірі келді. Джон Стросбоу күміс дәуірдің аяқталуын да Жасыл фонарьмен байланыстырады. Ол 1960 жылы осы кейіпкердің дәуірдің "көп нәрсеге жете аламыз" деген оптимизмін бейнелегенін айтады. Күміс дәуір тарихшысы Крейг Шатт мұны жоққа шығарады: "Гвен Стейсидің өлімі Өрмекші адамның оқырмандарын дүркіретіп жіберді. Мұндай трагедия күшті символдық аяқтау болып табылады. Бұл теория 1994 жылы Курт Бузиек пен Алекс Росс жасаған Marvel мини-сериалы Гвеннің өлімімен аяқталғаннан кейін жақтастары көбейді, бірақ мен оған сенбеймін. Көп кеш болды. Бұл кезде көптеген жаңа бағыттар, әсіресе [кейіпкер бастаған қылыш пен сиқыр үрдісі] Конан және монстрлар [Комикстер кодексінің вампирлерге, қасқырларға және т.б. рұқсат бергеннен кейін] нығайып қалды". Ол сондай-ақ 12 центтік комикстердің аяқталуын жоққа шығарады, себебі 1969 жылдың басында 15 центке дейін өнеркәсіп стандарты ретінде көтерілді, ал 1962 жылы 10 центтен 12 центке дейінгі өсім бұл жағынан ешқандай әсер етпеді. Тарихшы Питер Сандерсонның сөзіне қарағанда, Алан Мур мен Курт Сванның 1986 жылы жарық көрген "Супермен: ертеңгі күні адамға не болды?" атты туындысы қола дәуірге қарсы болған "неокүміс қозғалысының" бастауы болды, ол күміс дәуір принциптеріне оралумен байланысты.
Мұра
Күміс дәуір қорқынышты, қылмысты, романтиканы, сөйлейтін жануарлардың юморын және вестерндерді американдық комикстер жанрлары ретінде ығыстырды. Бұл кезеңнің маңызды ерекшелігі – суперқаһармандардың кейіптік қалыптасуының дамуы. Күміс дәуірде бірқатар баспагерлер жас балалар мен қыздарды нысанаға алды; атап айтқанда, Харви Комикс «Кішкентай нүкте» сияқты тақырыптармен осы топты қызықтырды. Күміс дәуірде ересектерге арналған андеграунд комикстер де пайда болды. Кейбір сыншылар мен тарихшылар күміс дәуірдің бір ерекшелігі – ғылыми фантастика мен шетелдіктердің сиқыр мен құдайларды ығыстырғаны болды деп санайды. Басқалары сиқырдың Алтын және Күміс дәуірлердің кейіпкерлері үшін маңызды элемент болғанын айтады. Алтын ғасырдағы көптеген жазушылар мен суретшілер ғылыми фантастиканың жанкүйерлері немесе кәсіби ғылыми фантастика жазушылары болды, олар SF элементтерін комикстердегі әңгімелеріне енгізді. Ғылым күміс дәуірдегі батырлардың шығу тегін түсіндіруге көмектесті. Күміс дәуір поп-арттың өрлеуімен бірге келді, бұл көркемдік қозғалыс жарнама және қаптама сияқты танымал мәдени артефакттарды жоғары өнер немесе галереяда көрсетілетін өнердің бастапқы материалы ретінде пайдаланды. Поп-арт суретшілерінің бірі Рой Лихтенштейн комикстерден жеке панельдерді таңдап, суреттерді қайта бояды, оларды біршама өзгертті, бірақ суреттерге сөздер мен ой-шаштарды, сондай-ақ сол кездегі газеттік комикстерде қолданылатын бояу процесін имитациялайтын үлкейтілген түсті нүктелерді қосты. 1967 жылы Лувр сарайының сәндік өнер мұражайында комикс өнерінің көрмесі өтті, одан кейін комикстер өнері мен ортаның мәні туралы маңызды талқылауларды қамтитын кітаптар жарық көрді. 1966 жылдың қаңтар айында «Бэтмен» телешоуының тікелей эфирдегі көрсетілімі жоғары рейтингтермен дебют жасады. Комикстердің жалпы және әсіресе «Бэтмен» тауарларының таралымы өсті. Телевизион экранында басқа да бетперделі немесе суперқуатты авантюристтер пайда болды, сондықтан «1967 жылдың қысындағы американдық теледидар көбінесе тікелей эфирдегі және анимациялық комикс-геройларынан тұрды, барлығы тірі түсті». Қазіргі комикс баспагерлері суперқаһармандық тақырыптарды жасауды бастады, жаңа баспагерлер де солай жасады. Алайда, 1960 жылдардың соңында бұл әуес суытылды; 1969 жылы АҚШ-та ең көп сатылған комикс – суперқаһармандық серия емес, «Арчи» атты жасөспірімдердің юморы болды. Швециялық суретші Йоаким Линденгрен өзінің «Капитан Стофил» комикс кітаптар сериясында (1998–2009) күміс дәуірге қайта оралуды аңсаған ескі комикстегі ностальгияның күші туралы күміс дәуірдің пародиясын жасайды. Линденгрен сонымен қатар Пуэрто-Риколық автор Джаннина Браскимен бірлесіп жасаған «Бананның Құрама Штаттары» комиксінде күміс дәуір комикстерінен көптеген элементтерді қолданады.
Суретшілер
[[Файл:Ник Фьюри7. jpg|thumb|upright|Ник Фьюри: S.H.I.E.L.D. агенті #7 (желтоқсан 1968)<small>Суретші Джим Стеранконың туындысы, оның жұмысы Сальвадор Далиге қарызды. Оның анатомия, бет-пішіндер мен қимыл-қозғалыстарды натуралистік бейнелеуі комикстер стилін өзгертті, бұл өзгеріс қазіргі графикалық романтарда көрінеді деп Страусбаух санайды. Страусбаух оны 1960 жылдардың соңында Marvel-дің ең күшті шығармашылық күштерінің бірі деп атайды, оның өнері Сальвадор Далиге үлкен қарыз. Стеранко Ник Фьюри, S.H.I.E.L.D. агенті комиксіне Кирбидің суреттерін бояу және қарындашпен сызу арқылы бастады, бұл «Strange Tales» #151-ден басталды, бірақ «Strange Tales» #155-ке дейін Стэн Ли оны Фьюридің оқиғаларын жазуға және сурет салуға жауапты етті.
Жинақтауға жарамдылығы
Келесі комикстерді тарихи маңыздылығы үшін коллекционерлер іздеп жүр. Amazing Fantasy #15, Жәндік Адамның алғашқы пайда болуы, 2011 жылдың 7 наурызында аты-жөні белгісіз коллекционерге 1,1 миллион долларға сатылды. Атауы және саны | Басылым күні | Издатель | Маңыздылығы
Detective Comics #225 | Nov. 1955 | DC | Марс аңшысының алғашқы пайда болуы
Showcase #4 | Oct. 1956 | DC | Күміс дәуірдегі Флэштің (Барри Аллен) алғашқы пайда болуы. Бірінші күміс дәуір комиксі.
Adventure Comics #247 | April 1958 | DC | Супер батырлар легионының алғашқы пайда болуы
Adventure Comics #260 | May 1959 | DC | Күміс дәуірдегі Акваменнің алғашқы пайда болуы
Action Comics #252 | May 1959 | DC | Суперменнің туысы, Суперқыз (Кара Зор-Эл) алғашқы пайда болуы
Showcase #22 | Oct. 1959 | DC | Green Lantern (Хал Джордан)
The Brave and the Bold #28 | March 1960 | DC | DC суперқаһармандары Американың Әділет Лигасы ретінде бірінші рет жиналды.
Richie Rich #1 | Nov. 1960 | Harvey | Ричи Рич өзінің жеке комиксін алды.
Showcase #30 | Feb. 1961 | DC | Акваменге арналған төрт пилоттық комикстің біріншісі
The Brave and the Bold #34 | March 1961 | DC | Күміс дәуірдегі Хокман мен Хокгерлдің алғашқы пайда болуы
The Flash #123 | Sept. 1961 | DC | Алтын дәуірдегі Флэштің қайта пайда болуы; Earth Two енгізілуі
Showcase #34 | Oct. 1961 | DC | Күміс дәуірдегі Атомның алғашқы пайда болуы
The Fantastic Four #1 | Nov. 1961 | Marvel | Fantastic Four-дың алғашқы пайда болуы
Tales to Astonish #27 | Jan. 1962 | Marvel | Болашақ Құмырсқа Адам, Хенри Пимнің алғашқы пайда болуы
Hulk #1 | May 1962 | Marvel | Халк алғашқы пайда болды
The Fantastic Four #5 | July 1962 | Marvel | Доктор Думның алғашқы пайда болуы
Amazing Fantasy #15 | Aug. 1962 | Marvel | Жәндік Адамның (Питер Паркер) алғашқы пайда болуы
Journey into Mystery #83 | Aug. 1962 | Marvel | Marvel-дың Тор (Тор Одинсон / Дональд Блейк) алғашқы пайда болуы
Tales to Astonish #35 | Sept. 1962 | Marvel | Құмырсқа Адамның (Хенри Пим) алғашқы пайда болуы
Doctor Solar, Man of the Atom #1 | Oct. 1962 | Gold Key | Доктор Солардың алғашқы пайда болуы
Magnus, Robot Fighter #1 | Feb. 1963 | Gold Key | Магнустың, Робот-жауынгердің алғашқы пайда болуы
Tales of Suspense #39 | March 1963 | Marvel | Темір Адамның (Тони Старк) алғашқы пайда болуы
Strange Tales #110 | Jul. 1963 | Marvel | Доктор Стрэндждің алғашқы пайда болуы
Justice League of America #21 | Aug. 1963 | DC | Американың Алтын дәуір әділет қоғамының қайта пайда болуы
The X-Men #1 | Sept. 1963 | Marvel | Х-Хекектер мен Магнетоның алғашқы пайда болуы
The Avengers #1 | Sept. 1963 | Marvel | Marvel суперқаһармандарының алғашқы жиналысы
The Avengers #4 | March 1964 | Marvel | Капитан Американың (Стив Роджерс) комикс кітаптарының алтын дәуірінен қайта пайда болуы
Daredevil #1 | April 1964 | Marvel | Daredevil-дің алғашқы пайда болуы
Detective Comics #327 | May 1964 | DC | "Жаңа көрініс" Бэтмен мен Робин
The Brave and the Bold #54 | June 1965 | DC | Teen Titans-тың алғашқы пайда болуы
Detective Comics #359 | Jan. 1967 | DC | Batgirl-дің (Барбара Гордон) алғашқы пайда болуы
Green Lantern #76 | April 1970 | DC | "Жаңа Жасыл фонарь / Жасыл жебе" әлеуметтік мәселелерді қарастырады.