Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1921 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы өте белсенді болды, 12 тропикалық циклон қалыптасты. Олардың арасында жетісі тропикалық дауылға дейін күшейді, ал олардың бесеуі – дауылға айналды. Сонымен қатар, олардың екеуі Саффир-Симпсон дауыл жел шкаласы бойынша 3-ші немесе одан жоғары санаттағы күшті дауылға дейін күшейді, бұл 1917 жылғы маусымнан бері ең көп көрсеткіш. ACE – тропикалық циклон өмірі бойы қолданған энергияны көрсететін өлшем. Сондықтан, ұзаққа созылған дауылдың ACE көрсеткіші жоғары болады. Ол тек алты сағаттық интервалдармен есептеледі, онда белгілі бір тропикалық және субтропикалық жүйелердің жел жылдамдығы тропикалық дауылдың қарқынының шегінен (тұрақты жел жылдамдығы) жоғары болады. Осылайша, тропикалық депрессиялар осы есепке кірмейді. ТОК

Бірінші дауыл

16 маусымда батысқа қарай жылжыған бұзылыс Кариб теңізінің батысында тропикалық депрессияға айналды. Шамамен 24 сағаттан кейін, депрессия тропикалық дауылға күшейді. 17 маусымның кешкі уақытында дауыл Белиздің солтүстігіне соғып, желдің күшімен келді. Циклон солтүстік-батысқа қарай жылжыды және Юкатан түбегінен өте келе сәл әлсірегенімен, тропикалық дауыл статусын сақтап қалды. 18 маусымның таңында жүйе Мексика шығанағына шығып, солтүстік-солтүстік-батысқа қарай бұрыла бастады. Күшейе берумен, 20 маусымда 12:00 UTC шамасында қызылша дауылға айналды. Қызылша дауыл одан әрі күшейді. 22 маусымның таңында дауылмен байланысты желдің максималды жылдамдығы жетті. Шамамен 18:00 UTC-де циклон Техас штатының Матагорда қаласының жанына соғып, сол күшімен қалды. Жағалаудағы кеме ауа қысымын тіркеді, бұл дауылмен байланысты ең төменгі көрсеткіш болды. Лонгвьюде бір адам шаңқаяқ соққаннан қаза тапты, сонымен бірге сол шаңқаяқ екі бұзау мен сиырды да өлтірді.

Екінші дауыл

4 қыркүйекте Кампече шығанағында ауа райы нашарлап, тропикалық депрессияға айналды. Аймақтағы дауыл кезіндегі жауын-шашын мөлшері өте көп болды. Бұл су тасқыны Сан-Антонио тарихындағы ең қиратушы су тасқындарының біріне әкеп соқты. Қаладағы су деңгейі 2 метрге дейін көтеріліп, адамдар биік ғимараттардың ішінде тік бойымен эвакуациялауға мәжбүр болды. Ең ауыр өзен тасқыны Кіші және Сан-Габриэль өзендері бойында болды, онда 159 адам қаза тапты. Аймақтың басқа жерлеріндегі қаза болғандардың санымен қоса, осы дауылдан 215 адам көз жұмды және келтірілген залал 19 миллион долларға бағаланды. Тринидадтағы қатты жел телеграф байланысын тоқтатты. Порт-оф-Испания және Сан-Фернандо порттарындағы бірнеше шамдар мен шағын қайықтар батып кетті немесе жағаға шығарылды. Аралда екі адам қаза тапты, біреуі суға батып, екіншісі тоқ соғудан қайтыс болды. Желді аралдардың барлығында 80 адамның қаза болғаны хабарланды. Дауылдың салдарынан туындаған күшті жел Пуэрто-Рико және Бермудадағы ғимараттарға кең ауқымда зардап келтірді.

Төртінші дауыл

Тропикалық емес шығу тегі бар төмен қысым аймағы 8 қыркүйекте тропикалық дауылға айналды, Кіші Антиль аралдарынан солтүстікке қарай шамамен 300 миль (483 км) қашықтықта орналасқанда. Жүйе солтүстік-батысқа қарай жылжып, 22 қазанда күшейіп, 23 қазанда үлкен дауылға айналды. Кейіннен сол күні, циклон 4-санатқа жетті, желдің жылдамдығы ... болды. Мексика шығанағына кіргеннен кейін, дауыл біртіндеп солтүстік-шығысқа бұрылып, 25 қазанның соңында Флорида штатының Тарпон-Спрингс қаласының жанында құрлыққа шықты, алдында 3-санатқа дейін әлсіреген. Орталық Флорида арқылы өтетін кезінде дауыл тез арада 1-санатқа дейін әлсіреді, содан кейін ертесі күні Атлант мұхитына жетті. Одан кейін жүйе шығысқа қарай оңтүстік-шығысқа жылжыды және 29 қазанның соңында тропикалық дауылға дейін әлсірегенге дейін қарқындылығы тұрақты болды. Дауыл келесі күні ертеде үлкен экстратропикалық циклонға сіңірілді, ал дауылдың қалдықтары көп ұзамай көзге көрінбей кетті. Флоридада дауыл және тым жоғары толқындар Паско округінен оңтүстікке қарай штаттың батыс жағалауының көп бөлігінде зақым келтірді. Тампаның бірнеше аудандары мен бөліктері суға батты, әсіресе Баласт Пойнт, ДеСото Паркі, Эджвотер Паркі, Хайд Паркі, Пальметто Бич және Бейшор бульвары маңындағы аймақтар. Қатты жел жүздеген ағаштар, ғимараттар мен үйлерге зақым келтірді. Тампа қаласында бес адам қаза тапты, екеуі суға батып, ал үшеуі тірі электр сымына тиіп қайтыс болды. Дауылдан Санкт-Петербургте тағы екі адам қаза тапты, көптеген ғимараттар мен ағаштар ауыр зақымдарға ұшырады. Күшті жел штаттың Атлант жағалауына дейін жетті, бірақ Тампа шығанағының шығысындағы желдің салдары көбінесе құлаған ағаштар мен электр желілерімен шектелді, нәтижесінде, әсіресе Орландода электр қуаты үзілді. Штат бойынша ауыл шаруашылығы да елеулі зардап шекті, оның ішінде 2 миллион доллардан астам шығын және кем дегенде 800,000 қорап цитрус жемістері жоғалды. Жалпы алғанда, дауыл кем дегенде сегіз адамның өмірін қиып, шамамен 10 миллион долларлық зақым келтірді.

Жетіінші тропикалық дауыл

19 қарашада күннің ерте сағаттарында Сан-Хуаннан солтүстік-солтүстік-шығысқа қарай шамамен 298 шақырым жерде тропикалық депрессия пайда болды. Батыс-солтүстік-батысқа қарай жылжып, депрессия бірте-бірте күшейіп, 20 қарашада тропикалық дауылға айналды. Келесі күні ол Багам аралдары арқылы өтіп, «S.S. Mexican» кемесінің бақылаулары бойынша, ең жоғары жел жылдамдығына жетті. 21 қарашаның кешкі уақытында дауыл батыс-оңтүстік-батысқа қарай қозғала бастады, орталығы Лонг-Айленд маңында болды. Содан кейін циклон тұрақты түрде әлсіреуге түсті. 22 қарашада 12:00 UTC мен 18:00 UTC аралығында жүйе Кубаға Cayo Romano жанынан құрлыққа шықты. 23 қарашаның таңында дауыл Батабано шығанағына шығып, тез арада тропикалық депрессия деңгейіне дейін әлсіреді. Жүйе батысқа қарай жылжып, Исла-де-ла-Ювентуд аралын жанынан өтіп, 24 қарашаның таңында Пинар-дель-Рио провинциясына соқты. Мексика шығанағына шыққаннан кейін дауыл солтүстікке бұрылып, 25 қарашада тарап кеткенге дейін қозғалыссыз қалды. Бұл дауыл 2009 жылға дейін тропикалық циклон деп есептелмеді, себебі Атлантика мұхитындағы дауылдарды қайта талдау жобасының аясында өткен тропикалық циклон туралы ақпарат зерттелді, бұл ең жақсы траекториядағы қателіктер мен кемшіліктерді азайтуға бағытталған. Циклон Багам аралдарында, Кубада және Флоридада елеулі салдар қалдырмады. Флоридадағы Sand Key Light шамында желдің тұрақты жылдамдығы байқалды.

Басқа жүйелер

Жеті тропикалық дауылдан басқа, тағы бес жүйе пайда болды, бірақ тропикалық дауылдың қарқындылығына жетпеді. Мұндай алғашқы циклон 1 маусымда Кариб теңізінің солтүстік-батысында пайда болды. Түнгі-шығысқа қарай жылдам қозғалған бұл депрессия Куба мен Багама аралдары арқылы өтіп, Батыс Атлантикаға жетті. 3 маусымда депрессия экстратропикалық жүйеге айналды. 5 шілдеде Мексика шығанағының солтүстік-шығысында тропикалық депрессия пайда болды. Батысқа қарай жылжыған депрессия 8 шілдеде Луизиана жағалауында әлсіреп, трогқа айналды. Сол күні Галвестон және Корпус-Кристиде (Техас штаты) 5 минуттық тұрақты желдің жылдамдығы тіркелді. 10 шілдеде депрессия Галвестон маңына құрлыққа түсуден аз уақыт бұрын жабық айналымға оралды. 11 шілдеде ол Солтүстік Техас үстінде тарады. 28 шілдеде Мексика шығанағының солтүстік-шығысында төмен қысым аймағынан тағы бір тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия солтүстік-батысқа қарай жылжып, 29 шілде таңында Флорида штатының Франклин округіне жетті. Келесі күні ол Джорджия үстінде тарады. 23 қыркүйекте Кампеше шығанағында тропикалық депрессия пайда болды. Депрессия батысқа қарай жылжып, Веракрустың солтүстігінде Мексикаға енді және сол күні тараған деп есептеледі. Веракруста желдің күрделі соққысы тіркелді. 5 қазанда Кампеше шығанағында пайда болған, тропикалық дауылдың қарқындылығына жетпеген соңғы жүйе – төмен қысымды жүйе, ыдырап бара жатқан суық фронттың бөлігі болды. Депрессия Мексикаға жетіп, тез тарады. Веракруз және Виллаермосадағы желдің жылдамдығы депрессия тропикалық дауылға айналуы мүмкін екенін көрсетеді.