Ху Цили: Қытай Коммунистік партиясының реформашы саяхатшысы

Кіріспе

Қытайлық коммунистік саясаткер Ху Цили (; 1929 жылғы 6 қазанда туған) – Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) бұрынғы жоғары дәрежелі саяси қайраткері, 1980-жылдары елдің экономикалық реформа бағдарламасын қолдаушы ретінде танымал. 1985–1989 жылдары ҚКП Хатшылығының бірінші хатшысы, 1987–1989 жылдары ҚКП Саяси бюросының тұрақты комитетінің мүшесі болды. 1989 жылғы Тяньаньмэнь алаңындағы наразылықтардан кейін студенттерге көрсеткен жанашырлығы мен Бас хатшы Жао Цзяньның қарулы күш қолдануға қарсылығын қолдағандықтан қызметтен алынды. Бірақ 1991 жылы саясатқа қайта оралды. 2001 жылы Сун Цинлин қорының төрағасы болды. 2024 жылғы сәуір айының мәліметі бойынша Ху Цили – ҚКП-ның 13-ші Политбюро тұрақты комитетінің алғашқы үш пленум отырысынан тірі қалған жалғыз мүшесі.

Ерте мансап

Ху 1929 жылы 6 қазанда Шэньси провинциясының Юлинь қаласында дүниеге келген. 1946 жылы Пекин университетіне физика мамандығы бойынша түсті. 1948 жылы 19 жасында Ху ҚКП-ға қосылды. 1949 жылы Қытай Халық Республикасы құрылғанда, Ху саясатты зерттеуге көшті. 1951 жылдан 1956 жылға дейін Ху Пекин университетінің Коммунистік жастар лигасы комитетінің хатшысы болды. 1956 жылдан 1966 жылға дейін ол Бүкіл Қытай студенттер федерациясының президенті қызметін атқарды. 1958 жылы Ху ҚКП төрағасы Мао Цзэдунтымен кездесуге мүмкіндік алды. Мәдени революция кезінде Ху Маяның жетінші кадрлық мектептеріндегі төменгі буын қызметкерлер ретінде жұмыс істеді. 1972 жылдан 1977 жылға дейін ол Нинся округінің Коммунистік партия комитетінің хатшысы, Гуюань округінің Коммунистік партия комитетінің хатшысы және Нинся Хуэй автономиялық аймағы партия комитетінің кеңсе директоры болып жұмыс істеді. 1989 жылдың 29 сәуірінде "Халық газеті" басылымы "Тұрақтылықты сақтау, жалпы жағдайды ескеру" деген мақала жариялады. Ху Пекин студенттерінің наразылықтарының ақылға келгендей болып көріне бастағанын және Қытай үкіметі студенттерге дәл ақпарат беруі қажет екенін айтты. Ол студенттік қозғалысты дұрыс және бұрмаланбаған түрде жария ету керек деп санады. Ху Чжао Цзыянның сөзімен келісті. 1989 жылдың 3 мамырында Чжао 4 мамыр қозғалысының 70 жылдығына арналған сөз сөйледі. Ол Пекин студенттерінің Қытайды жақсы көретінін және студенттік лидерлермен келіссөздерді жалғастыру қажеттігін айтты. 1989 жылдың 19 мамырында Политбюроның тұрақты комитетіне брифтинг өткізілді. Чжао премьер-министр Ли Пэннің ұсынысы бойынша әскери жағдай енгізу туралы бұйрықты қабылдаудан бас тартты. Чжао мен Ху әскери жағдайға қарсы шыққан тұрақты комитеттің жалғыз мүшелері болды. Бұл Худың саяси жолының төмендеуінің бастамасы болды. Он үшінші Орталық Комитетінің төртінші пленарлық отырысы 1989 жылдың 23-24 маусымында өтті. Олар екі күн бұрын өткен саяси бюро отырысында Ху мен Чжао, сондай-ақ Жуй Синвэнь мен Ян Минфуды партиялық лауазымдарынан шеттету туралы қабылданған шешімді бекітті. Біраз уақыт Ху Қытай саясатынан шеттетілді.

Hu was born on 6 October 1929 in Yulin, Shaanxi Province. In 1946, he was admitted to Peking University to pursue a major in physics. In 1948, at the age of 19, Hu joined the CCP. When the People's Republic of China was founded in 1949, Hu changed his studies to focus on politics. From 1951 to 1956, Hu was secretary of the Communist Youth League Committee of Peking University. From 1956 to 1966, he served as the president of the All China Students’ Federation. In 1958, Hu was granted an audience with CCP Chairman Mao Zedong. During the Cultural Revolution, Hu began to work in the lower levels of the May Seventh Cadre Schools. From 1972 to 1977, he served as the deputy secretary of the Ningxia County Communist Party Committee, the deputy secretary of the Guyuan district Communist Party Committee, and the office director of the Ningxia Hui Autonomous Region Party Committee. On 29 April 1989, the People’s Daily published an editorial titled, Keep Stable, Keep Overall Situation. Hu commented that the Beijing student protesters had begun to act reasonably and that the Chinese government needed to offer more accurate news for the students. He also believed that the student movement should be reported on accurately and without misinformation. Hu also agreed with Zhao Ziyang's speech. On 3 May 1989, Zhao made a speech to commemorate the May Fourth Movement on its 70th anniversary. In the speech, he stated that the Beijing student protesters loved China and called for continued talks with the student leaders. On 19 May 1989, there was an evening meeting to brief the Politburo Standing Committee. Zhao refused to accept the command to institute martial law as proposed by Premier Li Peng. Zhao and Hu were the only two members of the Standing Committee opposed to martial law. This began the downturn of Hu's political fortunes. The Fourth Plenum of the Thirteenth Central Committee was held on the 23 and 24 of June 1989. They approved a decision made two days earlier at a meeting of the Politburo to strip Hu and Zhao as well as Rui Xingwen and Yan Mingfu of their party posts. For a period of time, Hu was expelled from politics in China.

Үкіметке қайта оралу

1991 жылы Ху саясатқа оралып, машина жасау және электроника өнеркәсібі министрлігінің вице-министрі және партия мүшелерінің жетекші тобының мүшесі болып тағайындалды. 1993-1998 жылдары ол машина жасау және электроника өнеркәсібі министрі болды. Ху 2001 жылы Қытайдың Сонг Чинг Линг қорының төрағасы болды, ол қытайдың қайырымдылық ұйымдары мен әлеуметтік жобаларымен айналысады. Ху 2016 жылдың қараша айында бұл қызметтен қанағаттанды.