Кіріспе
Американдық рок-н-ролл музыканты (1935–2022)
музыкант Джерри Ли Льюис (29 қыркүйек 1935 – 28 қазан 2022) – американдық пианист, әнші және ән жазушы. "Қойшы" деген лақап атымен танымал, ол "рок-н-роллдың алғашқы үлкен жабайы адамы" деп сипатталды. Рок-н-ролл және роккабилли музыкасының пионері Льюис өзінің алғашқы жазбаларын 1952 жылы Козимо Матассаның Нью-Орлеандағы J&M студиясында, ал 1956 жылы Теннесси штатының Мемфис қаласындағы Sun Records студиясында жасады. "Crazy Arms" әнінің Оңтүстік АҚШ-та 300 мың данасы сатылды, бірақ Льюисті әлемге танытқан 1957 жылы шыққан "Whole Lotta Shakin' Goin' On" хиті болды. Одан кейін "Great Balls of Fire", "Breathless" және "High School Confidential" сияқты танымал әндері шықты. Оның рок-н-ролл мансабы 13 жасар туысы Майра Гейл Браунға үйленгеннен кейін тоқырады. Оның танымалдығы жанжалдан кейін тез төмендеді, бірақ Рей Чарльздің "What'd I Say" әнін каверлегеннен басқа, 1960-шы жылдардың басында көп жетістікке жете алмады. Оның сол кездегі концерттері өте қызу және қарқынды болды. 1964 жылы шыққан концерттік альбомы "Live at the Star Club, Hamburg" көптеген музыкалық журналистер мен жанкүйерлер тарапынан ең керемет рок концерттік альбомдарының бірі деп есептеледі. 1968 жылы Льюис кантри музыкасына көшті және "Another Place, Another Time" сияқты әндерімен танылды. Бұл оның мансабын қайта жандандырды, ал 1960-шы және 1970-шы жылдарда ол кантри хит-парадтарында үздік нәтижелер көрсетті. Жеті онжылдық мансабында Льюис 30 әнімен Billboard Country and Western Chart тізіміндегі топ-10-ға енді. Оның №1 кантри хиттеріне "To Make Love Sweeter for You", "There Must Be More to Love Than This", "Would You Take Another Chance on Me" және "Me and Bobby McGee" кірді. Льюис жетістіктерін ондаған жылдар бойы жалғастырды және The Big Bopper-дің "Chantilly Lace" және Мак Виккеридің "Rockin' My Life Away" сияқты әндермен рок-н-ролл өткеліне қайта оралды. XXI ғасырда Льюис әлемдік турларға шығып, жаңа альбомдар шығарды. Оның 2006 жылғы "Last Man Standing" альбомы әлем бойынша миллионнан астам дана сатылып, ең көп сатылған альбомы болды. 2010 жылы оның тағы бір бестселлер альбомы "Mean Old Man" жарық көрді. Льюис рок және кантри музыкасында онша алтын пластинкаға ие болды. Ол төрт Грэмми сыйлығын жеңіп алды, соның ішінде Грэмми өмір бойына жеткені үшін және екі Грэмми даңқы залы сыйлығын алды. Льюис 1986 жылы Рок-н-ролл даңқы залының алғашқы қатарына енгізілді, ал жанрға қосқан үлесі Роккабилли даңқы залымен мойындалды. Ол сондай-ақ Мемфис музыкасының даңқы залына енгізілген алғашқы қатардың мүшесі болды. 2022 жылы ол Кантри музыкасының даңқы залына кірді. 1989 жылы оның өмірі Денис Куэйдтің басты рөлде ойнаған "Ұлы от шары" фильмінде көрсетілді. 2003 жылы Rolling Stone журналы оның "All Killer, No Filler: The Anthology" жинағын "Барлық уақыттың 500 ең үздік альбомы" тізімінде 242-ші орынға қойды. 2004 жылы журнал оны "Барлық уақыттың 100 ең үздік әртісі" тізімінде 24-ші орынға қойды. Льюис Sun Records-тың "Million Dollar Quartet" және "Class of '55" альбомының соңғы тірі мүшесі болды, оған Джонни Кэш, Карл Перкинс, Рой Орбисон және Элвис Пресли де кірді. Музыкалық сыншы Роберт Кристаго Льюис туралы былай деді: "Оның жігері, уақытын дұрыс таңдауы, дауыстық қуаты, ерекше буги және фортепианосы, сондай-ақ бос орынға деген сенімділігі Джерри Лиді нағыз рок-н-роллдың символы етеді". 19 қараша 1949 жылы Льюис өзінің алғашқы қоғамдық өнерімен Ферридейдегі автосауда орталығында елдік және батыс тобымен ойнады. Оның өнерлеген әндерінің ішінде R&B әртісі Стик МакГидің "Drinkin' Wine, Spo Dee O Dee" әні ерекше көзге түсті. "By Request, More of the Greatest Live Show on Earth" концерттік альбомында Льюис өзіне шабыттандырған суретші ретінде Мун Мулликанды атады. Оның анасы оны Техас штатының Уахачи қаласындағы Оңтүстік-Батыс Киелі кітап институтына жаздырды, оның мақсаты – ол тек евангелистік әндерді ғана орындауы керек еді. Льюис шіркеу жиналысында "Менікі Құдай" әнін батыл орындағаннан кейін, сол күні мектеппен байланысын үзіп қалды. Сол кездегі студенттер қауымының президенті Пэрри Грин Льюис таланттар байқауында "дүниелік" музыка орындағанын айтты. Келесі күні мектеп директоры Льюис пен Гринді кеңсесіне шақырып, оларды мектептен шығарып жіберді. Осы оқиғадан кейін ол үйге оралып, Миссисипи штатының Ферридей және Натчес қалаларындағы клубтарда ойнай бастады, жаңа рок-н-ролл дыбысының бір бөлігіне айналды және 1952 жылы Козимо Матасса үшін Нью-Орлеанда өзінің алғашқы демо-жазбасын жасады. 1955 жылы ол Нэшвиллге сапар шегіп, клубтарда ойнап, қызығушылық туғызуға тырысты, бірақ оны Grand Ole Opry қабылдамады, өйткені ол бұрыннан Л�...
the musician
Jerry Lee Lewis (September 29, 1935October 28, 2022) was an American pianist, singer and songwriter. Nicknamed "The Killer", he was described as "rock 'n' roll's first great wild man". A pioneer of rock 'n' roll and rockabilly music, Lewis made his first recordings in 1952 at Cosimo Matassa's J&M Studio in New Orleans, Louisiana, and early recordings in 1956 at Sun Records in Memphis, Tennessee. "Crazy Arms" sold 300,000 copies in the Southern United States, but it was his 1957 hit "Whole Lotta Shakin' Goin' On" that shot Lewis to worldwide fame. He followed this with the major hits "Great Balls of Fire", "Breathless", and "High School Confidential". His rock and roll career faltered in the wake of his marriage to Myra Gale Brown, his 13 year old first cousin once removed. His popularity quickly eroded following the scandal, and with few exceptions, such as a cover of Ray Charles's "What'd I Say", he did not have much chart success in the early 1960s. His live performances at this time were increasingly wild and energetic. His 1964 live album Live at the Star Club, Hamburg is regarded by many music journalists and fans as one of the wildest and greatest live rock albums ever. In 1968, Lewis made a transition into country music and had hits with songs such as "Another Place, Another Time". This reignited his career, and throughout the late 1960s and 1970s, he regularly topped the country western charts; throughout his seven decade career, Lewis had 30 songs reach the Top 10 on the Billboard Country and Western Chart. His No. 1 country hits included "To Make Love Sweeter for You", "There Must Be More to Love Than This", "Would You Take Another Chance on Me", and "Me and Bobby McGee". Lewis's successes continued throughout the decades, and he embraced his rock and roll past with songs such as a cover of The Big Bopper's "Chantilly Lace" and Mack Vickery's "Rockin' My Life Away". In the 21st century, Lewis continued to tour worldwide and released new albums. His 2006 album Last Man Standing was his best selling release, with over a million copies worldwide. This was followed by Mean Old Man in 2010, another of his bestselling albums. Lewis had a dozen gold records in rock and country. He won four Grammy awards, including a Grammy Lifetime Achievement Award and two Grammy Hall of Fame Awards. Lewis was inducted into the inaugural class of the Rock and Roll Hall of Fame in 1986, and his pioneering contribution to the genre was recognized by the Rockabilly Hall of Fame. He was also a member of the inaugural class inducted into the Memphis Music Hall of Fame. He was inducted into the Country Music Hall of Fame in 2022. In 1989, his life was chronicled in the movie Great Balls of Fire, starring Dennis Quaid. In 2003, Rolling Stone listed his box set All Killer, No Filler: The Anthology at number 242 on their list of "500 Greatest Albums of All Time". In 2004, they ranked him No. 24 on their list of the 100 Greatest Artists of All Time. Lewis was the last surviving member of Sun Records' Million Dollar Quartet and the album Class of '55, which also included Johnny Cash, Carl Perkins, Roy Orbison, and Elvis Presley. Music critic Robert Christgau said of Lewis: "His drive, his timing, his offhand vocal power, his unmistakable boogie plus piano, and his absolute confidence in the face of the void make Jerry Lee the quintessential rock and roller." On November 19, 1949, Lewis made his first public performance of his career, playing with a country and western band at a car dealership in Ferriday. The hit of his set was his performance of R&B artist Stick McGhee's "Drinkin' Wine, Spo Dee O Dee". On the live album By Request, More of the Greatest Live Show on Earth, Lewis is heard naming Moon Mullican as an artist who inspired him. His mother enrolled him at the Southwest Bible Institute in Waxahachie, Texas, so that he could sing evangelical songs exclusively. When Lewis daringly played a boogie woogie rendition of "My God Is Real" at a church assembly, it ended his association with the school the same night. Pearry Green, then president of the student body, related how during a talent show Lewis played some "worldly" music. The next morning, the dean of the school called Lewis and Green into his office to expel them. After that incident, he went home and started playing at clubs in and around Ferriday and Natchez, Mississippi, becoming part of the burgeoning new rock and roll sound and cutting his first demo recording in 1952 for Cosimo Matassa in New Orleans. Around 1955, he traveled to Nashville, where he played in clubs and attempted to build interest, but was turned down by the Grand Ole Opry, as he was already at the Louisiana Hayride country stage and radio show in Shreveport.
J&M студиясы
Льюис өзінің алғашқы жазбаларын 1952 жылы Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы Козимо Матассаның J&M студиясында жасады. Ол Лефти Фриззэллдің "Don't Stay Away (Till Love Grows Cold)" әнін және өзінің "Jerry's Boogie" (New Orleans Boogie) атты инструменталды композициясын орындады. Льюис кейіпкерінің бұл жағы Уэйлон Пэйннің 2005 жылғы "Walk the Line" фильмінде Кэштің автобиографиялары негізінде Льюисті сомдауында көрсетілген. Сахналық өнерінің бір бөлігі ретінде Льюис пернетақталарды өкшесімен соғып, фортепианоның орындығын ығыстырып, тұрып ойнайтын, қолын пернетақта бойымен жоғары-төмен сызып, пернетақтаға отырып, тіпті фортепианоның үстіне де тұратын. Ол "Pop Chronicles" бағдарламасына берген сұхбатында, орындықты тепкені алғашқыда жай ғана оқиға болғанын, бірақ жақсы қарсы алынған соң, ол оны өнер бағдарламасына енгізгенін айтты. Оның теледидардағы тұңғыш көрсетілімі, онда ол осы қимылдарының бір бөлігін көрсетті, 1957 жылдың 28 шілдесінде "The Steve Allen Show" бағдарламасында болды, онда ол "Whole Lotta Shakin' Goin On" әнін орындады. Оның динамикалық орындау стилін "High School Confidential" (оның атау әнін ашық фургонның артынан орындаған) және "Jamboree" сияқты фильмдерде көруге болады. Cub Koda оны "рок-н-роллдың алғашқы ұлы жабайы артисі" және "рок-н-роллдың алғашқы ұлы эклектигі" деп атады. Классикалық композитор Майкл Найман да Льюис стилін өзінің эстетикасының бастауы деп атады. 1960 жылы Филипс Мемфисте 639 Мэдисон даңғылында жаңа, заманауи студия ашты, бұрынғы Юнион авеню студиясын тастады, онда Филипс B.B. King, Howlin' Wolf, Elvis Presley, Roy Orbison, Carl Perkins, Льюис, Johnny Cash және басқалар жазба жасаған болатын. Сонымен қатар, ол Нэшвиллде де студия ашты. Соңғы студияда Льюис осы кезеңдегі өзінің жалғыз үлкен хитін жазды – 1961 жылы Ray Charles-тың "What'd I Say" әнін орындады. Еуропада "Sweet Little Sixteen" (Ұлыбритания, 1962 жылдың қыркүйегі) және "Good Golly, Miss Molly" (1963 жылдың наурызы) әндері хит-парадқа енді. Танымал EP-лерде "Hang Up My Rock and Roll Shoes", "I've Been Twistin", "Money" және "Hello Josephine" әндері де, әсіресе жаңадан ашылған дискотекаларда, жиі ойналатын әндерге айналды. Льюис Гленн Миллер оркестрінің "In the Mood" әніне инструменталды буги аранжировкасын ойнаған тағы бір жазбасы "The Hawk" псевдонимімен Phillips International лейблінде шығарылды.
Неке туралы дау
Льюистің құлпытас жеке өмірі 1958 жылдың мамыр айындағы Ұлыбританияға жасаған гастрольдері кезінде жұртшылықтан жасырылды. Лондонның Хитроу әуежайында (бірден-бір журналист болған) жаңалықтар агенттігінің тілшісі Рей Берри Льюистің үшінші әйелі Майра Гейл Браун туралы білді. Ол Льюістің бір туысының баласы және олар үйленген кезде 13 жаста болған – бірақ сол кезде 22 жаста болған Льюис оның шындығында 15 жаста екенін айтқан. Бұл жаңалық қызу пікірталас туғызды және үш концерт өткізілгеннен кейін гастрольдер тоқтатылды.
Жазуларды бұзып тастау
Льюистің Sun рекордтық келісімшарты 1963 жылы аяқталды, содан кейін ол Smash Records компаниясына қосылды, онда оның мансабына көмектеспеген бірнеше рок-жазбаларын жасады. Smash командасы (Mercury Records бөлімшесі) Льюис үшін өте қолайлы деп ойлаған "I'm on Fire" әнін ұсынды. Колин Эскотттың "Жарты ғасырлық хиттер" ретроспективалық жинағының тұсауында жазғандай, "Mercury баспаны тоқтатты, олар Льюистің қайта оралу хитін тапқандықтарына сенді, егер Beatles Америкаға келмегенде, радио тізімдерін бірден өзгертіп, бұл мүмкін болар еді. Mercury одан кейін Льюиспен не істеу керектігін білмей қалды". Smash компаниясының алғашқы шешімдерінің бірі – оның Sun хиттерін қайта жазу, "Джерри Ли Льюистің алтын хиттері", мұны Льюистің отты рок-н-ролына еуропалық жанкүйерлердің үздіксіз қызығушылығы шабыттандырды. 1963 жылдың маусым айында Льюис бес жыл бұрын оның мансабын аяқасты етуге жақын болған даудан кейін алғаш рет Ұлыбританияға оралды. Ол MV Royal Daffodil кемесінде өнер көрсетуге қатысты, ол Саутендтен (Эссекс) Булоньге (Франция) арналған жағалаудағы рок-н-ролл круизі болды. Осы өнер көрсетімінде оған Ritchie Blackmore және The Outlaws қолдау көрсетті. Льюистің Smash компаниясының алғашқы альбомдарының ешқайсысы, соның ішінде "The Return of Rock", "Memphis Beat" және "Soul My Way" коммерциялық сәттілікке жете алмады.
"Жірілей" клуб, Гамбург
Бұл жоғалған жылдардағы маңызды жетістік – 1964 жылы Nashville Teens тобымен бірге жазылған «Live at the Star Club, Hamburg» концерттік альбомы, ол барлық уақыттағы ең ұлы концерттік альбомдардың бірі саналады. Джо Бономоның «Lost and Found» кітабында продюсер Сигги Лохтың айтуынша, жазу процесі күрделі болған жоқ, микрофондар аспаптарға мүмкіндігінше жақын орналастырылды, ал аудиториядағы атмосфераны жазу үшін стерео микрофон қолданылды. Нәтижесі дыбыстық тұрғыдан таң қалдыратын болды, Бономо былай деп атап өтеді: «Кейбір сыншылар альбомның қатты шуына, Джерри Лидің әндерді орындауындағы әдемілік пен нәзіктіктің жетіспеуіне, фортепианоның тым жоғары дыбысталуына наразылық білдіреді, бірақ Сигги Лох осы көктемгі кеште Қылмыскер туралы, ең жақсы рок-н-роллдың түпкілікті және мәңгілік ортасы туралы шынайы жағдайды жазғандығы сөзсіз». Альбом Льюис аспапты орындаушы және әнші ретіндегі шеберлігін көрсетеді, ол үздіксіз гастрольдер арқылы қалыптасқан. Rolling Stone журналында Мило Майлз 5 жұлдыздық рецензиясында былай деп жазды: «Live at the Star Club, Hamburg» – бұл альбом емес, қылмыс орны: Джерри Ли Льюис он үш әннен тұратын жиынтықта өзінің бәсекелестерін құртады, бұл бір ұзақ құрылыс сияқты сезіледі».
Елдің қайта оралуы
Smash лейблында хит жасай алмағанына көңілі толмаған Льюис, жарнама менеджері Эдди Килрой Нэшвиллде таза кантри пластинкасын шығару туралы ұсыныс жасағанда, лейблден кетуді жоспарлап отырды. Жоғалтқаны жоқ Льюис Джерри Чеснуттың "Another Place, Another Time" әнін жазуға келісті, ол 1968 жылдың 9 наурызында сингл ретінде шығарылды және баршаның таңғалуына орай, кантри-чарттарда жылдам көтерілді. Бұл ән шыққан кезде Льюис Лос-Анджелесте "Отеллоның" "Catch My Soul" атты рок-н-ролл нұсқасында Яго рөлін ойнап жатқан еді, бірақ жаңа әндерді жазу үшін продюсер Джерри Кеннедимен бірге Нэшвиллге қайта шақырылды. Содан кейін Льюис репертуарында кантри музыкасының үлкен орын алғанымен, ешкім болжай алмаған хиттер тізбегі пайда болды. 1995 жылғы "Killer Country" жинағының мұқабасында Колин Эскотт атап көрсеткендей, 1968 жылы кантри музыкасына ауысу "сол кезде радикалды өзгеріс сияқты көрінгенмен, шындығында сондай кенеттен де, күтпеген де емес еді. Джерри әрқашан кантри музыкасын жазған, ал оның кантридегі бірінші хиті "Another Place, Another Time" 1956 жылғы "Crazy Arms" әнінен бастап көптеген кантри жазбаларымен алдын ала баяндалған". Льюис соңғы рет 1964 жылы "Pen and Paper" әнімен кантри-чартқа енген, ол 36-орынға жеткен еді, бірақ "Another Place, Another Time" әні 4-орынға дейін көтеріліп, 17 апта бойы чартта тұрды. 1968 мен 1977 жылдар аралығында Льюис Billboard кантри-чартында 17 үздік 10 хит-синглға ие болды, оның ішінде төрт ән чарттың басында болды. Хиттердің қатарында "Милвокиді танымал еткен нәрсе (маған жеңіліс сыйлады)", "Сен үшін махаббатты тәтті ету үшін", "Ол әлі де келіп тұрады (маған қалғанды сүю үшін)", "Мен сені көргеннен бері, жаным", "Тағы бір рет сезіммен", "Бірінің аты менікі (екіншісінің жүрегі менікі)", және "Кейде естелік жеткіліксіз" әндері бар. Оның ерте кантри альбомдарының, мысалы, "Another Place, Another Time" және "She Even Woke Me Up To Say Goodbye" әндерінің өндірісі сол кездегі кантри радиосында басым болған "Нэшвилл дыбысынан" мүлдем өзгеше болды, сонымен қатар Льюис кантри тыңдаушыларына толыққанды берілгендігін көрсетті. Әндерде Льюистің ерекше фортепианолық әуендері сақталған, бірақ сыншылар рок-н-роллдың пионерінің керемет дауысымен таң қалды, ол сол кездегі Джордж Джонс және Мерл Хаггард сияқты ең құрметті кантри әншілерімен тең эмоционалдық күшке ие болды. Өзінің "Джерри Ли Льюис: Оның өмірбаяны" атты кітабында биограф Рик Брэгг Льюис жазған әндердің "рок-ритмі болмағандықтан немесе нақты рокқа ауысқандықтан емес, бірақ ол кантри радиосындағы тым көп өндірілген әуесқойлықтан гөрі маңыздырақ болғандықтан, оларды "қатты кантри" деп атады" деп жазды. Керемет өзгерістен кейін Льюис әлемдегі ең табысты кантри жұлдызына айналды. 1970 жылы ол өте танымал болды, оның бұрынғы Smash продюсері Шелби Синглтон, 1969 жылдың шілдесінде Сэм Филлипстен Sun Records сатып алғаннан кейін, Льюистің көптеген ескі кантри жазбаларын қайта шығаруға асықты, сондықтан көптеген жанкүйерлер оларды жаңа шыққандар деп ойлады. Оның кейінгі жарық көрмеген Sun жазбаларының бірі "One Minute Past Eternity" сингл ретінде шығарылып, Льюистің Mercury лейблындағы "She Even Woke Me Up To Say Goodbye" хитінен кейін кантри-чартта 2-орынға көтерілді. Синглтон осы жарық көрмеген жазбаларды жылдар бойы пайдаланды, 1970 жылдың соңында "The Golden Cream of the Country" альбомын "A Taste of Country" альбомымен толықтырды.
Гранд Оле Оприде өнер көрсету
Льюис Grand Ole Opry-де тек бір рет, 1973 жылдың 20 қаңтарында өнер көрсетті. Колин Эскотттың «A Half Century of Hits» альбомына жазған сырғанаттарында айтылғандай, ол Sun Records-тағы абыройлы күндерінен бұрын болашақ музыкант ретінде қабылданбағаннан бері Music City-ге құлшыныспен қарады: «Нэшвиллден кеткеніне 18 жыл болды, Льюис қаңғыбақтап, көңілі түскен күйде кетіп қалған. Ол Нэшвиллде толыққанды қабылданыс көрмеді. Ол онда тұрмады және онда жағымпаздық жасамады. Ол отбасылық құндылықтарды ұстанатын топқа үйлеспеді. Льюис отбасының құндылықтары жаман болған жоқ, бірақ олар ерекше болды».
Сессион және оңтүстік тамырлары
Льюис 1971 жылы "Мен және Бобби МакГи" және 1972 жылы "Шантилли Лейс" әндерімен поп-карталарға оралды. Бұл, винтажды рок-н-роллға деген жаңадан оянған қызығушылықпен бірге, Меркьюриді 1973 жылы Льюисті Лондонға шақырып, британдық және ирланд музыканттарымен, соның ішінде Рори Галлахер, Кенни Джонс және Альберт Лимен бірге жазуға түрткі болды. Барлық есептер бойынша, жазу сессиялары шиеленісті болды. Льюистің Sun студиясында жазылған "Drinking Wine Spo Dee O Dee" әнінің жаңадан орындалуы альбомның хит-синглына айналып, Billboard кантри-картасында 20-шы орынға, ал поп-картада 41-ші орынға жетті. "The Session" альбомы 1964 жылғы Джерри Ли Льюистің "Golden Hits" альбомынан бері оның поп-картадағы ең жоғары жетістігі болды, ол 37-орынға көтерілді. Кантри альбомдар тізімінде бұл альбом 4-орынға жетіп, одан да жақсы нәтиже көрсетті. Сол жылы ол Мемфиске барып, Хьюи Мёу продюсерлік еткен "Southern Roots: Back Home to Memphis" альбомын жазды, ол жанды музыкамен үйлесім тапқан рок-альбом болды. Рик Брэггтің 2014 жылғы ресми өмірбаянында айтылғандай, "Killer" Мемфистегі Trans Maximus студиясына жаздыруға келгенде ашулы күйде болды: "Осы сессиялар барысында ол продюсерді қорлады, фотографты өлтірумен қорқытты және ішіп, дәрі-дәрмекпен есінен шығып, бірақ одан арылуға қол жеткізбеді". 2013 жылы қайта шығарылған "Southern Roots: The Original Sessions" альбомында естілетін әңгімелердің бірінде Мёу Льюистен: "Біреуін тырысып көргің келе ме?" деп сұрайды, ал Льюис: "Егер сенде оны жазуға ақыл болса" деп жауап береді. Льюис кантри альбомдарын шығаруын жалғастырды, бірақ хиттер саны азая бастады. Оның Меркьюримен соңғы үлкен хиті "Middle Age Crazy" болды, ол 1977 жылы 4-орынға жетті.
Кейінгі мансап
1979 жылы Льюис Elektra лейблына ауысты және сыншылар жоғары бағалаған Джерри Ли Льюис альбомын шығарды, бірақ сатылымдар көңіл көншітпеді. 1986 жылы Льюис Рок-н-ролл Даңқы залына енген алғашқылардың бірі болды. Асқазан ауруына байланысты бірнеше рет ауруханаға түскеннен кейін әлсіз көрінгенімен, Льюис кештің соңында күтпеген джем-сессияны бастады, ол барлық келешек шараларға енгізілді. Сол жылы ол Мемфистегі Sun Studio-ға оралып, Орбисон, Кэш және Перкинспен бірге, сондай-ақ Джон Фогерти сияқты ұзақ жылдар бойы оның жанкүйері болғандармен бірігіп, Class of '55 альбомын жасады. 1989 жылы оның рок-н-роллдағы ерте өміріне арналған "Ұлы от шары!" фильмі оны қайтадан көпшілік назарына түсірді, әсіресе ол фильмнің саундтрегі үшін барлық әндерін қайта жазды. Фильм Льюистің бұрынғы әйелі Майра Гейл Льюистің кітабына негізделген, оның басты рөлдерін Денис Куэйд (Льюис), Винона Райдер (Майра) және Алек Болдуин (Джимми Сваггарт) сомдады. Фильм Льюистің ерте мансабы мен Майрамен қарым-қатынасына және 1950-ші жылдардың соңындағы дау-дамалға тоқталады. Бір жыл өткен соң, 1990 жылы Льюис "It Was the Whiskey Talkin' (Not Me)" атты жаңа әнін жазғанын хабарлады. Ән фильмде де, радиода да ойнатылды. Оның туысы, телеевангелист Джимми Сваггарттың сол кездегі құлдырауы отбасына жағымсыз жарнама әкелді. Сваггарт, сондай-ақ, кантри музыкасының жұлдызы Микки Гиллей сияқты, пианинода ойнайды. Үшеуі де жастық шағында бірдей музыка тыңдап, қара блюз орындаушыларының жиі бас қосатын Ferriday қаласындағы Haney's Big House клубына барып тұратын. Льюис пен Сваггарттың арақатынасы жылдар бойы күрделі болды. 1998 жылы Льюис Чак Берри мен Литтл Ричардпен бірге Еуропаға гастрольдік сапар жасады. 2005 жылдың 12 ақпанында The Recording Academy оған өмірлік жетістіктері үшін сыйлық берді. 2009 жылдың тамызында оның жаңа альбомынан бұрын "Mean Old Man" атты сингл жүктеуге қолжетімді болды. Оны Крис Кристоферсон жазған. 11 қарашада осы ән мен тағы төрт әнді қамтитын EP шығарылды. 2009 жылдың 29 қазанында Льюис Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гардендегі Рок-н-ролл Даңқы залының 25 жылдығына арналған концертті ашты. 2013 жылдың мамыр айында Льюис Мемфистегі Бил көшесінде жаңа клуб ашты. Льюис концерттерде белсенді өнер көрсетуін жалғастырды, бірақ 2019 жылдың 28 ақпанында инсульт алғаннан кейін барлық қойылымдарын тоқтатып, дәрігерлердің рұқсатын күтті. 2017 жылы Льюис The Country Music Television Skyville Live шоуында жеке қатысты. Бұл Льюис музыкасына құрмет көрсеткен әртүрлі әртістердің қатысуымен жазылған арнайы қойылым болды. 2020 жылдың наурызында Льюис продюсер Т. Боун Бернетт пен гитарист Джеймс Бертонмен бірге евангелиелік әндерден тұратын жаңа альбом жаздырып жатқаны хабарланды. Бұл инсульттан кейін ол студияға алғаш рет кіргені еді. 2023 жылға қарай бұл евангелиелік альбомның дайындық деңгейі немесе аяқталғандығы белгісіз, өйткені жазбалардан ештеңе жарияланбады. Кейіннен Льюис туысы Джимми Сваггартпен 2020 жылғы Бернетт пен Бертонмен бірлескен жобаға қатысы жоқ тағы бір евангелиелік альбом жазды. 2020 жылдың 27 қазанында Льюистің 85 жылдығын тойлау үшін YouTube, Facebook және оның ресми сайтында тікелей эфир көрсетілді. "Whole Lotta Celebratin' Goin' On" атты тікелей эфирлік арнайы бағдарламада Уилли Нельсон, Элтон Джон, Майк Лав, Присцилла Пресли, Джо Уолш және басқалар өнер көрсетті. Джон Стамос бағдарламаны жүргізді. Джерри Ли Льюис: Аңдағы қиындық – 2022 жылы шыққан, режиссері Итан Коеннің Льюис туралы деректі фильмі. Сол жылы Льюис пен оның туысы Джимми Сваггарт бірлесіп "The Boys from Ferriday" атты евангелиелік альбом шығарды.
Марапаттар
Джонни Кэш, Карл Перкинс және Рой Орбисонмен бірге Льюис 1986 жылы «Class of '55» альбомының алғашқы таралымдарымен бірге шыққан сұхбаттардың өте сирек альбомы үшін сөздік санатында алғашқы «Грэмми» сыйлығын алды. Бұл сыйлықты кем дегенде 25 жыл бұрын жазылған және ұзақ уақыт есте қалған жазбалар ғана ала алады. 2005 жылдың 12 ақпанында Льюис «Recording Academy»-нің өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды, бұл марапат «Грэмми» сыйлықтарының негізгі салтанатына бір күн бұрын тапсырылды, оған ол қатысты. 1989 жылдың маусым айында Льюис жазу индустриясына қосқан үлесі үшін «Голливуд Даңқы» аллеясындағы «Голливуд бульвары» бойындағы жұлдызбен марапатталды. 2007 жылдың 10 қазанында Льюис «Рок-н-ролл Даңқы» залының «Американ Музыка Мастерлері» сыйлығын алды. Оның келесі альбомы «Mean Old Man» 2010 жылдың қыркүйегінде шықты және «Billboard 200» альбомдар тізімінде 30-орынға ие болды. 2007 жылдың 5 қарашасында «Рок-н-ролл Даңқы» залы мен Огайо штатының Кливленд қаласындағы «Case Western Reserve University» Льюистің құрметіне алты күндік конференциялар, сұхбаттар, DVD-нің тұсаукесері және «Джерри Ли Льюис: Өмір және музыка» деп аталатын фильмдер көрсетілді. 10 қарашада апта Крис Кристоферсон жүргізген құрметті концертпен аяқталды. Льюис «American Music Masters Award» сыйлығын қабылдап, өзінің құрмет көрсетуін «Over the Rainbow» әнімен аяқтады. 2008 жылдың 10 ақпанында ол Джон Фогерти және Литтл Ричардпен бірге 50-ші «Грэмми» сыйлықтарында «Great Balls of Fire» және «Good Golly Miss Molly» әндерінен жасалған попурри орындады. 2008 жылдың 4 маусымында Льюис Луизиана Музыка Даңқына енгізілді және «A Capitol Fourth» телешоуында өнер көрсетіп, «Roll Over Beethoven», «Whole Lotta Shakin' Goin On» және «Great Balls of Fire» әндерінен тұратын попурримен финалды аяқтады. 2019 жылдың желтоқсанында Льюис Миссисипи штатының Несбит қаласындағы ранчосында Миссисипи ел музыкасына қосқан үлесін еске алу үшін Миссисипи ел музыкасы жолындағы тақтамен марапатталды. 2022 жылдың мамырында Льюис 2022 жылдың қазан айында енгізілетін Кантри Музыка Даңқына сайланды. «Биылғы марапатталғандар кантри музыкасының ішінде әрқайсысы өзіндік ерекше жол ашқан пионерлер», - деді «CMA» бас директоры Сара Трахерн. «Джерри Ли, Кит (Уитли) және Джо (Галанте) әрқайсысы өмірінің басында музыкаға деген құмарлығын тауып, музыка жасауға деген мықты және жалынды құштарлық танытты. Олардың әрқайсысы әртүрлі жолмен индустрияға және жанкүйерлердің ұрпақтарына ұзақ әсер етті. Мен осы лайықты топты Кантри Музыка Даңқына қош келдім деймін». «Мен бүгін осы жерге шақырылғаныма қатты ризамын», - деді 86 жастағы Льюис сол аптаның басында Нешвиллдегі Кантри Музыка Даңқында өткен іс-шарада, карьерасы оған «жақсы адам болуға және адамдармен дұрыс қарым-қатынаста болуға» үйреткенін қосты.
Пианино стилі
Льюис – өртке ойнайтын, көбінесе жұдырықтарымен, шынтақтарымен, аяқтарымен және тіпті арт жағымен ойнайтын, концерттер кезінде фортепианоның үстіне шығып, тіпті оны өртеп жіберген шоумен еді. Чак Берридің гитарада ойнауы сияқты, Льюис пианино стилі де рок-н-роллмен астасып, пианиношілердің бірнеше буынына әсер етті. 2013 жылы Лия Харперге берген сұхбатында Элтон Джон "Great Balls of Fire" шығар алдында "Мен естіген пианино әуендері көбінесе тыныш болған. Әкем Джордж Ширингтің пластинкаларын жинаған, бірақ мен алғаш рет біреудің пианиноны қатты соғып ойнағанын осы кезде естідім. Харроу Гранадасында Кішкентай Ричардты көргенде, ол тұрып ойнады, ал Джерри Ли Льюис тіпті пианиноға секіріп түсті! Адамдардың мұндай нәрсе істей алатынына мен таң қалдым. Ол пластинкалар маған үлкен әсер етті, олар керемет болды. Мен де солай ойнауды үйрендім" деді. Льюис негізінен "буги-вуги" стилімен танымал болды, ол тұрақты сол қолмен бас тарту және би келесімен сипатталады, бірақ аспапты меңгеруі мен ерекше стильі оны бөліп тұрды. 2011 жылы Джордж Клейнмен бірге "Мемфис дыбыстары" бағдарламасында Льюис өзінің үлкен пианиноші әкесі Карл Маквойдың маңызды ықпалы болғанын айтты: "Ол керемет пианист, керемет әнші және әдемі жігіт болды, өзін деңгейлі ұстады. Мен Карлды қатты сағынамын". Льюис сондай-ақ Луна Мулликанды шабыт көзі ретінде атады.
Қарым-қатынас және балалар
Льюис жеті рет үйленген, оның ішінде көп әйелге үйленген және кәмелетке толмаған туысымен некеде болған. Ол некеде алты балаға ие болды. Джерри Ли Льюис 16 жасында Дороти Бартонға үйленді, ол дін қызметкерінің қызы еді. Олардың одағы 1952 жылдың ақпанынан 1953 жылдың қазанына дейін жалғасты. Льюистің 1953 жылдың қыркүйегінде Салли Джейн Митчеммен екінші рет үйленуі күмәнді болды, себебі ол Бартонмен ажырасуының күшіне енгеніне 23 күн бұрын болған. Олардың екі баласы болды: Джерри Ли Льюис-младший (1954–1973) және Ронни Гай Льюис (1956 ж.т.). Төрт жылдан кейін, 1957 жылдың қазан айында ол ажырасуға өтініш берді. Джерри Ли Льюис-младший 1973 жылы 19 жасында, басқарып келе жатқан көлігі аударылып кеткен кезде қаза тапты. Оның үшінші некесі 1957 жылдың 12 желтоқсанында 13 жасар Майра Гейл Браунмен, оның анасының әпкесінің қызымен болды. Оның Джейн Митчеммен ажырасуы рәсімге дейін аяқталмағандықтан, ол 1958 жылдың 4 маусымында Браунға қайта үйленді. Олардың екі баласы болды: Стив Аллен Льюис (1959–1962) және Фиби Аллен Льюис (1963 ж.т.). Браун ұлдары дүниеге келгенде 14 жаста болған. 1962 жылы Стив Аллен Льюис 3 жасында бассейнде суға батып қайтыс болды. Төртінші некесі 1971 жылдың қазанынан 1982 жылдың 8 маусымына дейін Джарен Элизабет Ганн Патемен болды. Пате ажырасу процесі басталмас бұрын, ол тұрып жатқан досының үйіндегі бассейнде суға батып қайтыс болды. Олардың Лори Ли Льюис (1972 ж.т.) атты бір қызы болды. 1984 жылы Льюиске қарсы салықтан қашу ісі қозғалғанда, Техас штатының Сан-Антонио қаласынан Мэри Кэти "К.К." Джонс 1980 жылдан 1983 жылға дейін Льюиспен бірге тұрғанын сотта куәлік етті. Льюистің бесінші некесі Шон Стивенспен 77 күнге созылды, 1983 жылдың маусымынан тамызына дейін, ол метадонның артық дозасынан қайтыс болды. Журналист Ричард Бен Крамер Льюис оны зорлап, тіпті өлтірген болуы мүмкін екенін мәлімдеді, бірақ бұл ешқашан дәлелденбеді. 1993 жылы Льюис отбасымен бірге Ирландияға көшті, бұл Ішкі кірістер қызметімен проблемалардан қашу үшін жасалған деп айтылды. Ол Дублиннің Фоксрок қаласындағы Вестминстер жолындағы жалға алынған үйде тұрды және ол кезде неміс компаниясы Neue Constantin Film Production GmbH оны 1993 жылы Мюнхендегі концертке келмегені үшін сотқа берді. Льюис 1997 жылы салық мәселесі ирландтық промоутер Киран Каванагтың көмегімен шешілгеннен кейін АҚШ-қа оралды. Льюис отбасымен Миссисипи штатының Несбит қаласындағы ранчода тұрды. 2012 жылдың 9 наурызында Льюис жетінші әйелі Джудит Льюиске (Майра Гейл Браунның ағасының бұрынғы әйелі) үйленді. 2017 жылы Льюис қызы мен күйеуі Зик Лофтинді сотқа берді, ол оған "көп сомада ақша" берешегін айтты. Сотта Льюис, оның әйелі Джудит Льюис және оның ұлы Джерри Ли Льюис III Лофтин оларды Facebook-та жамандады деп мәлімдеді. Лофтин мен оның күйеуі қарсы сотқа жүгінді, Джудит Льюис пен Джерри Ли Льюис III олардың бизнес қатынастарына кедергі келтірді деп мәлімдеді. 2019 жылдың сәуірінде АҚШ-тың аудандық судьясы Нил Биггерс жала жабу туралы талаптардан басқа, көптеген талаптар үш жылдық мерзімнің өтуіне байланысты қарастырылмады деп шешті. 1990 жылғы "Джерри Ли Льюис оқиғасы" атты деректі фильмінде Льюис сұхбат берушіге: "Киелі кітапта дін туралы ештеңе айтылмаған. Киелі кітапта тіпті дін сөзі де жоқ. Қасиеттену! Сендер қасиеттендіңдер ме? Сендер құтқарылдыңдар ма? Біліңдер, мен жақсы уағыздаушы едім, Киелі кітабымды білемін. Құдайдың нұрына жетпеймін". Оның репертуарында евангелистік музыка үнемі орын алды. Ол бірқатар хит ел альбомдарынан кейін 1970 жылы алғаш рет евангелистік альбом жазды (ол 1971 жылы шықты). Льюис теле-евангелист Джимми Сваггарттың туысы болды.
Грейслендті тұтқындау
1976 жылғы 29 қыркүйекте (Льюистің 41-ші туған күні) Льюис жатын бөлмесінде .357 Magnum тапаншасымен Кока-Кола бөтелкесіне атып, сынады. Оқ кері секіріп, бас гитарист Бутч Оуэнстің кеудесіне тиді. Оуэнс аман қалды. 1976 жылғы 23 қарашада Льюис Элвис Преслидің Graceland үйінің сыртында, оны өлтіру ниетімен ұсталды. Рик Брэггтың 2014 жылғы ресми өмірбаянында, «Джерри Ли Льюис: Өзінің тарихы», Льюис Преслидің оған қол жеткізуге тырысқанын және 23 қарашада оны «үйге келуге» шақырғанын айтты. Льюис уақыты болса баратынын, бірақ әкесі Эльмоны Tunica қаласында мас күйде көлік жүргізгені үшін түрмеден босатумен айналысып жатқанын мәлімдеді. Кейін сол түні Льюис Мемфис қаласындағы Vapors клубында шампан ішіп отырғанда оған тапанша берілді. Льюис кенеттен Элвистің оны көргісі келетінін есіне түсіріп, жаңа Lincoln Continental көлігіне отырып, приборлық тақтасында зарядталған тапаншасымен және қолында шампан бөтелкесімен Graceland-ке бет алды. Таңғы үш сағатқа жетпей, Льюис қапылысып, Graceland қақпасына соқты. Преслидің таңғалысқа түскен туысы Гарольд Ллойд қақпаны күзетіп тұрғанда, Льюис шампан бөтелкесін машина терезесінен лақтыруға тырысқанын көрді, бірақ терезе жабық екенін түсінбеді, нәтижесінде екеуі де сынып қалды. Брэггтің мәліметінше, Льюис Преслиге зиян келтіруді ойламағанын, олар дос болғандарын жоққа шығарды, бірақ «Элвис жабық телеарнадан қарап, күзетшілерге полиция шақыруды бұйырды. Мемфис полициясы машинадан тапаншаны тауып, наразылық білдіріп, айқайлаған, қорқытқан Льюисті қолғаппен байлады». Льюис: «Полиция Элвиске: «Біз не істеуімізді қалайсыз?» деп сұрады. Ал Элвис оларға: «Оны қамап қойыңдар» деді. Бұл менің сезімімді қатты жаралады. Мені қорқуы – мені жақсы білгеніне қарамастан – абсурд еді», деді. Льюис тапанша ұстағаны және мас күйде болғаны үшін айыпталды. 250 долларлық кепілдікпен босатылған оның ашулы суреті бүкіл әлемге тарады. Пресли де тоғыз айдан кейін Graceland-те қайтыс болды.
Қарыз
1979 жылы салық қызметі Льюистің 274 мың долларлық салық қарызын өтеу үшін оның мүлкін тәркіледі. Мүлікке бірнеше автомобиль, трактор, бес мотоцикл, әшекейлер, музыкалық аспаптар, үй развлегі құралдары және қару-жарақ кірді. 1980 жылы аукцион өтті, бірақ оған бар болғаны 150 потенциалды ұсынушы келді. Аукционнан 91 382 доллар жиналды, бұл қарыздың үштен біріне ғана жетті. Ол бірнеше шараға қатысудан бас тартуға мәжбүр болды. Льюис 2022 жылғы 28 қазанда Миссисипи штатының Несбит қаласында 87 жасында дүние салды. TMZ оның өлімі туралы қате ақпарат таратты, ол қайтыс болғанға екі күн бұрын, TMZ өкілі бұл "анонимді хабарға сүйеніп жасалған қателік" екенін мәлімдеді. Льюистің жаназасы 2022 жылғы 5 қарашада оның туған қаласы Ферридейде, Луизиана штатында өтті. Қызметке оның туысы Джимми Сваггарт және Сваггарттың ұлы басшылық етті.
Композициялар
Льюис келесі әндерді жазды немесе бірге жазды: "Жолдың соңы" (1956), "Льюис Буги" (1956), "Пампин Пиано Рок" (1957), "Жоғары мектеп құпиясы" (1958), "Сенің естелігі" (1958), "Бейби Бейби, Сау бол" (1960; Discogs Джери Ли Льюис пен Хьюи "Пиано" Смитты әндердің авторлары деп көрсетсе де, ән 1960 жылы Льюис Смит авторлығында тіркелген), "Льюис жаттығуы" (1960), "Ол ер адамша қабылдады" (1963, 1967 жылғы Soul My Way альбомынан), "Бейби, маған жақын тұр" (1965, 1965 жылғы The Return of Rock альбомынан), "Қандай дауылдың ортасы" (1966), "Линкольн лимузині" (1966), "Элвин" (1970), "Көкке дейінгі қабырға" (1972 жылғы Who's Gonna Play This Old Piano? альбомынан), "Рокин' Джери Ли" (1980, "Honky Tonk Stuff" әнінің B жағы, When Two Worlds Collide альбомынан), "Ұшқыш Бейби" (1983), "Crown Victoria Custom '51" (1995, Sire 45 синглының B жағы ретінде шығарылған) және "Ол' Глори" (2006, Last Man Standing альбомынан).