Кіріспе

Американдық өнеркәсіпшілер мен қайырымдылықшылар, баскетболшылар. Балл ағайындары (Люциус, Уильям, Эдмунд, Франк және Джордж) – 1880 жылдары Нью-Йорк және Индиана штатында өндірістік бизнес құрған бес американдық өнеркәсіпші және қайырымдылықшы. 1969 жылы компания «Ball Corporation» деп аталды. Балл ағайындарының фирмасы пластикалық және металл азық-түлік және сусындар контейнерлерін, сондай-ақ аэроғарыш өнеркәсібі үшін жабдықтарды өндіріп, қызметтер көрсетуші мекемеге айналды. Ағайындардың өндірістік қызметінен басқа, олар қайырымдылық және қоғамдық қызметтерімен де белгілі болды. Олардың бизнес жобаларынан түскен табыс Индиана штатының Мунси қаласы және басқа да аймақтардағы көптеген жобаларды қаржыландыруға мүмкіндік берді. Ең бастысы, ағайындар Балл мемлекеттік университеті, Балл мемориалдық ауруханасы, YMCA, «Ball Stores» дүкендер желісі және «Minnetrista» сияқты Мунси қаласының бірнеше мекемесіне демеушілік жасады. 1926 жылы құрылған «Ball Brothers Foundation» қоры отбасының қайырымдылық қызығушылықтарын жалғастыруда. Балл ағайындарының шыны компаниясы үй шаруашылығында консервілеуге арналған ыдыстарымен танымал болды. Олар 1880 жылы бірлесіп бизнес бастап, 1886 жылы Буффало қаласынан (Нью-Йорк штаты) Мунсиге (Индиана штаты) шыны өндірісін көшіру туралы шешім қабылдады, себебі аймақта табиғи газ қоры көп болды. Ағайындар 1888 жылы Мунсиде өздерінің зауытын ашты. «Ball» компаниясы консервілеуге арналған ыдыстарды, кейде «Ball jars» деп аталатын, жаппай өндіру арқылы өркендеді. Кейіннен компания кеңейіп, әртараптанды. 1937 жылы компанияның құны шамамен 7 миллион долларға бағаланды.

Жас шағы мен отбасы

Балл ағайындарының ата-анасы, фермер және саудагер Люциус Стайлз Балл мен бұрынғы мектеп мұғалімі Мария Поли Бингем Балл, Канадада дүниеге келген. Олар Огайо штатының Гринсбург қаласында танысып, 1846 жылдың 1 қыркүйегінде үйленді. Люциус пен Марияның барлығы сегіз баласы болды: алты ұл және екі қыз – Люцина Амелия, Люциус Лоренцо, Уильям Чарльз, Эдмунд Берк, Франк Клейтон, Мэри Франсис, Джордж Александр және Клинтон Харви (сәби кезінде қайтыс болды). Балалар Шығыс Огайода және Нью-Йорк штатының солтүстігінде өсті. Ағайындардың әпкесі Лусина педагог болды, ол Филадельфиядағы Дрексел институтының құрылуына көмектесіп, оның қаржы хатшысы қызметін атқарды. Олардың тағы бір әпкесі Мэри Фрэнсис, Мичиган штатының Хилсдейл қаласындағы Хилсдейл колледжінің көп жылдық президенті болған Джозеф В. Маукке үйленді. Олардың әйелінің ағасы Джордж Харви Балл, Балл отбасының жоғары білімге деген құлшынысын бөлісіп, 1890 жылы Нью-Йорк штатының солтүстігінде Кеука колледжін құрды. Әкелері ауырғанда, Балл ағайындары әйелінің ағасынан "дос және сенімді серік" тапты. 1878 жылы әкелері қайтыс болғаннан кейін, Джордж ағасы оларға қаржылық қолдау көрсетіп, тұрақтылыққа көмектесті. Кейіннен, Балл ағайындары бай бизнесмендерге айналғаннан кейін, олар әйелінің ағасының колледжіне демеушілік жасады.

Люциус Л. Болл

Луциус Лоренцо Болл (29 наурыз, 1850 - 22 шілде, 1932) ағалардың үлкені Огайо штатының Гринсбург қаласында дүниеге келген. Ол Огайода өсіп, отбасымен бірге Нью-Йорк штатының солтүстігіне көшіп барды, онда ол мемлекеттік мектептерде және Нью-Йорк штатының Канандайгуа қаласындағы Канандайгуа академиясында білім алды. Дәрігер болуды армандаған Луций 1889 жылы, қырық жасында Буффало университетінен медицина ғылымдарының докторы дәрежесін алып, Нью-Йорк штатының Буффало қаласында медициналық практика ашуға дейін Пенсильвания штатындағы Адриан ауруханасында үй дәрігері болып жұмыс істеді. 1894 жылы Индиана штатының Мунси қаласына көшіп келді. Балл ағайындыларының өндірістік компаниясының акционері және басқарма мүшесі болумен қатар, Луций Мунси қаласында медициналық қызмет көрсетті.

Қайырымдылық

Балл корпорациясының қаржылық сәттілігіне байланысты Балл ағайындары зор жеке байлық жинап, Мунси қаласының саяси және қоғамдық өмірінде ықпалды тұлғаларға айналды. Балл ағайындары қаланың дамуын қолдау және қауымдастықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында көптеген қайырымдылық көмек көрсетті, соның ішінде жергілікті және аймақтық тұрғындарға көмек беру үшін коммерциялық емес ұйымдармен бірлесіп жұмыс істеді. 1926 жылы құрылған Балл ағайындары қоры олардың қайырымдылық қызметінің әсерін одан әрі кеңейтті. Одан кейін, 1937 жылы Джордж және Фрэнсис Балл қоры Мунсиде және отбасы мүддесіне жататын басқа да аймақтардағы қайырымдылық жұмыстарын жалғастыру үшін құрылды. Жылдар бойы Балл ағайындары көптеген мекемелерді құруға немесе нығайтуға қаржылық үлес қосты: YMCA және YWCA-ның жергілікті бөлімшелері, Масон ғибадатханасының концерт залы, Балл штатындағы Көркемсурет мұражайы, Балл еске алу ауруханасы, Балл штаты университеті, Мунсидің мәдени орталығы – Миннетриста және басқа да ұйымдарға көмектесті.

Балл мемориалдық ауруханасы

Балл бауырлары қорының алғашқы жобаларының бірі – Мунси қаласында Балл еске алу ауруханасын құру болды. Аурухана 1929 жылы ашылды және кейіннен IU Health жүйесімен бірікті.

Миннетриста

1893 жылы Фрэнк К. Болл Мунси қаласының сыртында, Ақ өзеннің солтүстік жағалауында жер сатып алды, онда Балл отбасы үйлерін салды. Оның екі әпкесі бұл жерге Minnetrista деген ат қойды, ол су, кен немесе minne деген мағына беретін ежелгі американдық сөз бен орта ғасырлық ағылшын тілінде алдын ала белгіленген "жиналу орыны" дегенді білдіретін trist немесе tryst сөздерінің үйлесімінен құралған. Франк Боллдың сарайы, сонымен қатар Минетриста деп аталды, 1894 жылы осы жерде салынған ең алғашқы үй болды, бірақ ол 1967 жылы өртенді. Франктің меншігі Мунси қауымы үшін жаңа мәдени орталыққа айналды. 1988 жылы ашылған, Minnetrista деп аталған орталық Мунси және Шығыс-Орталық Индиананың тарихын көрсететін артефактілерді сақтайды және Мунси, Индиана қауымының маңызды бөлігі ретінде жиналу орыны қызметін атқаруда. Облыстың кең аумағында орналасқан бұл жердегі бақшалар мен табиғи аймақтарға келушілер тегін кіре алады, онда Индианаға тән өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлі қоры сақталған.

Балл мемлекеттік университеті

Шығыс Индиана Нормал университеті, Болл штаты университетінің алға батуы болған шағын, жеке мұғалімдерді даярлайтын мектеп, 1899 жылы Индиана штатының Делавэр округіндегі Мунси қаласының дамуына көмектесу үшін ашылды. Мектеп 1899 жылғы 28 тамызда әкімшілік ғимараттың ашылуымен үлкен қызығушылықпен қарсы алынды. Бірінші жылы мектепте 250 студент оқыды, олар мектеп ұсынған сегіз бағдарламаның біріне тіркелді. Оқу ақысы қазіргі заманғы стандарттармен салыстырғанда арзан болды, он апталық курс студенттерге 10 доллар тұсты. Бірақ, алғашқы оқу жылынан кейін көп ұзамай тіркелген студенттер саны 110-ға дейін азайды, және жаңадан тек 40 студент тіркелді. Шығыс Индиана Нормал университеті 1901 жылғы 24 қыркүйекте жабылды. Мунсиде жоғары оқу орнын құруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, бай өндіруші Джордж А. Баллдың қаржылық көмегімен, бұрын қонақ үй қызметкерлерін даярлаған Мунси Ұлттық институтының активтері сатып алынып, Индиана штатына Индиана штатының Нормал мектебінің филиалы ретінде берілді, ол бүгінде Индиана штаты университеті деп белгілі. 1918 жылы мектеп Индиана штатының Нормал мектебінің Шығыс бөлімшесі ретінде ашылды. Балл отбасының жомарттығын еске алу үшін 1922 жылы мектеп Балл мұғалімдер колледжі деп аталды. 1929 жылы мектеп Балл штатының мұғалімдер колледжіне айналды, ал 1965 жылы Балл штаты университеті деп қайта аталды. Балл штаты – АҚШ-тағы отбасылық аты бар санаулы мемлекеттік колледждердің бірі.

Кеука колледжі

Болл ағайындары карьераларының басында Индианаға көшіп барғанмен, Нью-Йорк пен олардың ағасы Джордж Харви Боллдан, Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Фингер-Лейкс аймағында орналасқан жеке либералды өнер колледжінің – Keuka College-тің негізін қалаушыдан алған алғашқы қолдауды естен шығармады. Қаржылық жағдайы жақсарған соң, Болл ағайындары колледжге қосымша жер сыйлап, қаржылай көмек көрсету арқылы алғыстарын білдірді. 1921 жылы Балл залы (Балл ескерткіш залы) Джордж Харви Болл мен Болл ағайындарының колледжге қосқан үлесінің құрметіне аталды. Қор инновацияларды, жаңа басталған бағдарламаларды және дамып келе жатқан компанияларды қаржыландыруға бағытталған. 1937 жылдың қыркүйегінде Мунсидегі Балл мемлекеттік университетінің аумағына Болл ағайындарының қоғамға қосқан үлесін құрметтеу үшін «Игілік» (Beneficence) деп аталатын қола мүсін орнатылды. Мүсінді қоршаған Индиана әктасынан жасалған бес бағана бес Болл ағайынын бейнелейді.