Кіріспе

Американдық банкир және теміржол басшысы, оның немересі – АҚШ дипломаты.

Джон Уорк Гаррет (31 шілде 1820 – 26 қыркүйек 1884) – американдық саудагер, кейін банкир болған, 1858 жылы Балтимор және Огайо теміржолының (B&O) президенті болып тағайындалды және дерлік үш онжылдық бойы оны басқарды. Гаррет қайтыс болған кезде B&O Америкадағы ең маңызды теміржолдардың біріне айналды, ал Гаррет белгілі қайырымдылық шаруашысы ретінде танылды. Ол Азамат соғысы кезінде Одақтың мүддесіне зор қолдау көрсетті, теміржолды Чикагоға дейін, Иллинойс штатына жеткізді және Нью-Йорк қаласына қол жеткізу үшін Пенсильвания теміржолымен бәсекелесті.

Коммерциялық мансабының алғашқы жылдары

19 жасында (1839 жылы) Гаррет 1819 жылы құрылған әкесінің коммерциялық, банктік және қаржылық қызметтер фирмасында кеңсе кезеншісі және шәкірт ретінде жұмыс істей бастады, «Роберт Гарретт және компания» (кейін «Роберт Гарретт және ұлдары»). Ол ағасы Генримен бірге, әкесі сияқты, бизнесті бастапқыдан үйренді, соның ішінде команда басшысы Александр Шарптан теріге қалай бояу жағу керектігін, шошқа етін қалай тұздау керектігін және бочкаларға маддер мен испан ақ балығын қалай салу керектігін білді. Генри Балтиморда қалғанда, Джон Гарретт батысқа, таулар арқылы сауданы кеңейту үшін аттанды. Вирджиния арқылы Огайо, Кентукки, Индиана және одан да алысқа жасаған сапарлары Балтимор саудасының кілті батыс штаттарында екенін көрсетті, олардың саудасы Балтимор сияқты шығыс порттарына келді. «Гаррет компаниясының» алғашқы Conestoga вагондарының паркі Балтимордан Камберлендке (Мэриленд штаты), содан әрі Огайоға және Вандалиядағы (Иллинойс штаты) аумақтық астанаға дейін ескі Ұлттық жол арқылы азық-түлік пен жабдықтарды тасыды, немесе Огайо өзені арқылы Миссисипи өзеніне, немесе Камберленд жолымен Кентукки мен Теннессиге қарай жүрді. Говард көшесінде орналасқан дүкендерінен «Роберт Гарретт және компания» батысқа жалпы дүкендерге түрлі тауарларды, оның ішінде шақпақ тастарды, шоколадты және мелді жеткізді, ал олар өз кезегінде женьшень, жылан тамыры және виски алды. Ағалар әкелерінен бизнесті қабылдағаннан кейін, жаңа жобаларды демеледі, Бальтимордың батыс жағында Говард Хаус және Эута Хаус сияқты қоймалар мен қонақ үйлер салды. 1846-1848 жылдардағы Мексика-Америка соғысы аяқталғаннан кейін, олар жаңа американдық Оңтүстік-Батысқа және Калифорнияға қарай кеңейді, нәтижесінде Балтиморда салынған ең ірі бу кемесі – «Монументалды қала» пайда болды, ол тез арада Чесапик шығанағынан Нью-Орлеанға және Сан-Францискоға жүйіп тұратын болды. Компания паркін кеңейтіп, сауда және қаржы бизнесін Оңтүстік Америка мен Еуропаға дейін жеткізді.

B&O Railroad компаниясына қатысты мүдде

Гаррет B&O темір жолының акцияларын ерте сатып ала бастады, кезде темір жол жаңадан салынған Чесапик және Огайо каналымен бәсекелесіп жатты. Канал Потомак өзені бойымен Вашингтон қаласына жақын Джорджтауннан Камберлендке және Ұлттық жолға дейін созылды. Вирджиния да Уилингте Ұлттық жолмен байланысатын каналдар мен темір жолдарға көмек ақша берді. B&O алғашқы жылдары жеке және мемлекеттік меншіктің аралас түрінде болды, себебі темір жол құрылысы үшін жер сатып алуға және құрылыс жүргізуге мемлекеттік гранттар мен несиелер қажет болды. Бірақ мұндай жағдай басқармада дау-жанжалға себеп болды. B&O директорлар кеңесінің 30 мүшесінің 18-і Мэриленд штаты және Балтимор қаласы тарапынан таңдалды, олар құрылысты қаржыландыруға көмектесті. 1854 жылы Балтимор қалалық кеңесі Аппалачи таулары арқылы батысқа қарай кеңейтілген темір жолдың өсіп келе жатқан қарызына 5 миллион долларлық шұғыл несие берді. 1857 жылғы экономикалық дағдарыс кезінде ақша тапшы болды. Генри Гарретт біраз уақыттан бері B&O директоры болып жұмыс істеп келді, ал 1847 жылы Джон Уорк Гарретт оған қосылды. Жергілікті "The Sun" газеті 1858 жылдың 17 қарашасында темір жол жеке меншікте қалсын деген директорлар мен мемлекеттік және қалалық билік өкілдері арасындағы кең ауқымды пікірталас пен дау туралы хабарлады. Өткізілген отырыста сайлау болды, нәтижесінде 16-14 дауыспен Гаррет, мемлекеттік мүдделерді қорғайтын "Кловердейлден" Чонси Брукс (1794-1880) атқарушы директорынан басым түсті. Директорлар кеңесінің мүшесі Джонс Хопкинстің (1795-1873) ұсынысымен, 1847 жылдан бері ең ірі акционері және қаржы комитетінің төрағасы Гаррет B&O-ның жаңа президенті болды. Мэриленд штатында туған Хопкинс Оңтүстік Чарльз көшесінде аппаратты сатумен айналысып, Балтиморда зор байлыққа ие болды. Гаррет компаниясы, сондай-ақ B&O Лондонға негізделген Джордж Пибоди & Компаниямен және олардың бизнес мүдделері арқылы қаржыгер Джордж Пибодимен (1795-1869) тығыз байланыста болды.

Азамат соғысы

B&O компаниясы азаматтық соғыстың алғашқы күндерінде-ақ Джон Браунның Батыс Вирджиниядағы (сол кезде Вирджинияның бір бөлігі болған) Гарперс-Ферридегі федералды қару-жарақ қоймасына жасаған шабуылы кезінде соғыстың қызығын татты. Гаррет шабуыл жасаушылар Гарперс-Ферриде пойызды тоқтатып, тұрғанын білген соң, АҚШ Соғыс министріне телеграмма жіберді. Гаррет президент Линкольннің жақын досы болды және Мэриленд штатындағы шайқас далаларына онымен бірге жиі баратын. 1865 жылы Гаррет қаза тапқан президенттің мәйітін Вашингтондан Иллинойс штатының Спрингфилд қаласына жеткізген жерлеу пойызын ұйымдастырды. Бірнеше аптаға созылған процессия Балтимор, Харрисбург (Пенсильвания), Филадельфия, Нью-Йорк, Олбани (Нью-Йорк), Буффало (Нью-Йорк), Кливленд, Колумбус, Индианаполис және Чикаго қалаларында тоқтаулар мен салтанатты шаралармен өтті.

Соғыстан кейінгі іс-шаралар

Соғыстан кейін Гаррет блокада қызметінде қолданылған үш қарулі катер сатып алып, оларды жүк тасымалдау кемелеріне (пакет қайықтарына) өзгертіп, Балтимордан Ливерпульге (Пенсильвания) тұрақты жүйелі қызметті ұйымдастырды. Ол сондай-ақ бірнеше телеграф компанияларымен байланыста болды.

1877 жылғы теміржол ереуілдері

Гарретт 1877 жылғы Ұлы теміржол ереуілі кезінде B&O президенті болды, бұл оның 1873 жылғы үрейдің салдарынан туған жалпы дағдарысқа жалақыны төмендету жауабы, сондай-ақ теміржолды кеңейту үшін капиталға мұқтаждығынан туды. 1877 жылдың 20 шілдесінде ол Мэриленд штатының губернаторы Джон Ли Кэрролдан Балтимор (Мэриленд) қаласынан Камберлендке (Мэриленд) әскерлерді жөнелтуді сұрады, себебі B&O нысанының жанында көп адам жиналған еді және жағдай нашарлап бара жатқан. Бұл әскерлердің қозғалысы Балтиморда тәртіпсіздікке ұласып, елдің көп бөлігіне тарады. Президент Рутерфорд Б. Хейс ақырында федералдық әскерлерді қолданып, ереуілді (басқа теміржолдарға тараған) күшпен тоқтатты. Ереуілден кейін, 1880 жылы Гарретт B&O қызметкерлерінің көмек қорына ұйымдастыруға көмектесті. Университет өскен сайын Гарретт екі маңызды мәселе бойынша басқа мүшелермен келіспеушілікке түсті. Университеттің бастапқы 3,5 миллион долларлық қаражаты Хопкинс тарапынан B&O теміржолының акциялары түрінде берілген, және Хопкинс акцияларды сатпау, сақтап қалуды ұсынған. 1880-ші жылдары теміржол акциялары бойынша дивидендтерді төлеу тоқтатылды, ал мүшелер акцияларды сатудан басқа амалдары жоқ деп санады. Гарретт мұны негізін қалаушының тілегін бұзу деп есептеді, себебі теміржолдың қаржылық жағдайы жақсы болған. Басқа он бір мүше жаңа университет банкротқа ұшырауы мүмкін деп қорқып, акцияларды сатуға келісті. B&O акцияларымен бірге Хопкинс жазғы резиденциясын, Клифтонды да сыйға берді, ол ақырында тұрақты кампусқа айналады деген түсінікпен, құрылыс бағдарламасын бастау үшін капитал жиналғанша. Бірақ B&O акцияларын сатумен қатар, мүшелер Гарреттің қарсылығына қарамастан, Клифтонды сатудан басқа жолдары жоқ деп шешті. Ол мұны негізін қалаушының тілегіне жасалған тағы бір сатқындық деп санады, тіпті Хопкинс Клифтонды сақтап қалу керек немесе оны университет кампусына айналдыру керек деген жазбаша нұсқаулар қалдырмаған. Гарретт осы екі мәселеге соншалықты ден қойғандықтан, ол "кеңесшілер алдында жария түрде айыптауға және олардың кеңестерінен бас тартуға" тиіс екенін сезінді. Ақырында, Клифтон Гарреттің қайтысынан кейін Балтимор қаласына сатылды. Джонс Хопкинс университеті 1876 жылы негіделгеннен кейін, Джонс Хопкинс ауруханасы 1889 жылы, ал Джонс Хопкинс медицина мектебі 1893 жылы ашылды.

Тұрғын үй және жеке істер

1870 жылы Гаррет Балтимордың солтүстік-шығысында 1400 акр жер сатып алып, "Монтебелло" деп атаған жазғы үй салды. Қазіргі Колдстрим-Хомстед Монтебелло ауданында орналасқан, виктория стиліндегі ағаштан жасалған, мұнаралы сарай 1900 жылдардың басында бұзылды. Көптеген жақсы жағдайдағы отбасылар кеңірек және сәндірек үйлерге көшіп кеткендіктен, батыс жағындағы Франклин скверіне жақын, "Гаррет паркі" деп аталған ауданда жартылай жеке тұрғын үйлерге ие болды. Кейінірек болған үй өртінен Гарреттің екі ұлы қауіпсіз құтқарылып, генерал Джордж Х. Стюарттың (милиция генералы) жақын жердегі резиденциясына жеткізілді. Гаррет ұлы Роберт II-ге (1847–1887) Батыс Маунт-Вернон Плейсіндегі үлкен үйді сатып алып, сыйға берді, ол кейін Гаррет Джейкобс сарайы деп аталды. 1878 жылы Гаррет ұлы Т. Харрисонға "Эвергрин" сарайын, Солтүстік Чарльз көшесінде, Колд Спринг-Лейннің үстіндегі жерде сатып алып, берді. Сарай 1942 жылы Гаррет отбасының мүшесі Джонс Хопкинс университетіне сыйға тартылды. Қазір "Эвергрин" Джонс Хопкинс университетінің сирек кітаптар жинағына орын берген. Гарреттің қызы Мэри Элизабет Гарретт (1854–1915), қоғамдық белсенді, өз құқығымен қайырымдылық жасаған және әйел құқықтарын қолдаушы, Брин-Мор мектебін, Балтимор өнер мұражайын (1914) құруға көмектесті және Хопкинстің қаржысын толықтыру мақсатындағы өсиетінің шарты ретінде Джонс Хопкинс медицина мектебіне әйелдердің қабылдануын қамтамасыз етті. Осылайша, жаңа Хопкинс медициналық колледжі 1893 жылы елдегі алғашқы теңдестірілген білім беретін мектептердің біріне айналды.