Кіріспе

Акустикалық криптоанализ – компьютерлер немесе басқа құрылғылардың шығаратын дыбыстарын пайдаланатын қосымша арна арқылы шабуылдың бір түрі. Қазіргі заманғы акустикалық криптоанализдің көп бөлігі компьютерлік пернетақталар мен компьютердің ішкі компоненттерінен шығатын дыбыстарға бағытталған, бірақ тарихи тұрғыдан қарағанда бұл әсерлі принтерлерге және электромеханикалық шифрларды ашу машиналарына да қолданылған.

Тарих

Виктор Маркетти мен Джон Д. Маркс CIA-ның шифрлау машиналарынан ашық мәтін басып шығарылған кездегі дыбыстарды жазып алу арқылы жасалған акустикалық деректерін құпиясыздандыру бойынша келісімге келді. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл шабуыл әдісі FFT аппараттарының осы міндетті орындау үшін жеткілікті түрде арзан болған кезден басталады; аталған жағдайда, 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың ортасы. Дегенмен, одан бұрынғы, қарапайым құралдарды пайдаланып, мұндай акустикалық шабуылдар 1950 жылдардың ортасында жасалған. Бұрынғы MI5 қызметкері Питер Райт өзінің "Spycatcher" кітабында 1956 жылы египеттік Hagelin шифрлау машиналарына қарсы акустикалық шабуыл туралы айтады. Бұл шабуыл "ENGULF" кодолық атымен белгілі болды.

Белгілі шабуылдар

2004 жылы IBM Almaden Research Center-дің Дмитрий Асонов пен Ракеш Агравал телефондар мен банкоматтарда қолданылатын компьютерлік пернетақталардың әртүрлі пернелерден шығатын дыбыстарға негізделген шабуылдарға осал екенін хабарлады. Олардың шабуылдары нейрондық желіні пайдаланып, басылған пернені анықтауға мүмкіндік берді. Жазылған дыбыстарды талдау арқылы енгізілген деректердің мәтінін қалпына келтіруге қол жеткізді. Бұл техникалар шабуылшыға жасырын тыңдау құрылғыларын қолданып, құпия сөздерді, парольдерді, жеке сәйкестендіру нөмірлерін (ПИН-кодтар) және пернетақта арқылы енгізілген басқа да ақпаратты алуға мүмкіндік береді. 2005 жылы Беркли университетінің зерттеушілері осындай қауіптің болуын көрсететін тәжірибелер жүргізді. Сондай-ақ 2004 жылы Ади Шамир мен Эран Тромер криптографиялық операцияларды орындайтын процессорға қарсы акустикалық эмиссиялардың өзгеруін талдау арқылы уақыттық шабуылдар жасау мүмкін екенін көрсетті. Талданған эмиссиялар – компьютерлік аналық платалардағы конденсаторлар мен индукторлардан шығатын ультрадыбыстық шу, электромагниттік эмиссиялар немесе салқындату желдеткішінің естілетін гулі емес. Шамир мен Тромер, жаңа әріптесі Дэниел Генкин және басқалармен бірге GnuPG (RSA іске асырылымы) нұсқасын қолданатын ноутбукқа шабуыл жасауға сәтті қол жеткізді. Олар ноутбукке жақын орналасқан ұялы телефонды немесе 4 метрге дейінгі қашықтықта орналасқан зертханалық микрофонды пайдаланып, 2013 жылдың желтоқсанында тәжірибелік нәтижелерін жариялады. Акустикалық эмиссиялар орамдар мен конденсаторларда ток күшінің өтуі кезінде болатын шағын қозғалыстардың нәтижесінде пайда болады. Әсіресе конденсаторлардың диаметрі сәл өзгереді, себебі олардың көптеген қабаттары электростатикалық тартымдылық/ығысу немесе пьезоэлектрлік мөлшердегі өзгеріске ұшырайды. Акустикалық шу шығаратын катушка немесе конденсатор, керісінше, микрофондық болады, ал жоғары сапалы аудио индустриясы осы микрофониканы (бұзылыстарды) азайту үшін катушкалар мен конденсаторлармен жұмыс істейді, өйткені олар Hi-Fi күшейткішінің дыбысын нашарлатады. 2015 жылдың наурызында ультрадыбыстық бастарды қолданатын кейбір сиялы принтерлерді жоғары жиілікті MEMS микрофондары арқылы әр соплодан шығатын бірегей акустикалық сигналдарды жазуға және белгілі басылған деректермен уақытты қайта құруға болады, яғни 12 келіс шрифтпен "құпия" мәтінді оқуға болады. Термиялық принтерлерді де ұқсас әдістермен оқуға болады, бірақ жарылатын көпіршіктерден шығатын сигналдар нашар болғандықтан, нәтижесі төмен болады. Бұған қоса, мақсатқа, әдетте банкке пошта арқылы жіберілген түпнұсқа картридждердің орнына, микрофон, микросхемалық жад және ұзақ қызмет ететін Li+ батареясы бар өзгертілген картридждерді орнату қатысты, содан кейін олар RFID чипі арқылы қоқыстан ізделіп алынды. 2011 жылы нүктелі матрицалы принтерлермен жасалған басылымдарды қайта құру бойынша ұқсас жұмыс жарияланды. Израильдің Бен-Гурион университетінің Киберқауіпсіздік зерттеу орталығының зерттеу тобы ашқан жаңа акустикалық криптоанализ әдісі компьютердің динамиктері мен құлаққаптарын пайдаланып деректерді алуға мүмкіндік береді. Forbes журналы зерттеушілердің микрофонды қолданып, 96,5% дәлдікпен көрсетіліп жатқан ақпаратты көрудің жолын тапқанын хабарлады. 2016 жылы Генкин, Шамир және Тромер дешифровкалау процесінде ноутбук құрылғыларының акустикалық эмиссиясына сүйенетін кілтті алуға бағытталған шабуылды сипаттаған тағы бір мақала жариялады. Олар шабуылдың сәттілігін қарапайым ұялы телефонмен де, сезімтал микрофонмен де көрсетті.

Қарсы шаралар

Бұл криптоанализ түрін, нақты пернелерді басу сияқты бірдей спектрдегі және формадағы дыбыстарды жасау арқылы жеңуге болады. Нақты пернелердің дыбыстарын кездейсоқ қайта ойнату арқылы мұндай шабуылдарды толығымен болдыруға болады. FFT саусақ іздерін анықтау мәселесін шешу үшін әрбір перне басу үшін кемінде 5 әртүрлі жазба нұсқасын (36 x 5 = 180 нұсқа) пайдалану ұсынылады. Балама ретінде, жеткілікті күшті ақ шу (ойнату үшін жасау оңайырақ болуы мүмкін) жеке пернелерді басу кезіндегі акустикалық сигналдарды жасырады.