Кіріспе

1999 жылдан 2003 жылға дейін Калифорния штатының губернаторы. 2003 жылдың 7 қазанында Дэвис лауазымынан алынды. Еске алу сайлауында дауыс бергендердің 55,4% оны қызметтен босатуды қолдады. 2003 жылдың 17 қарашасында актер Арнольд Шварценеггер оның орнына келді, ол еске алу сайлауында жеңіске жеткен болатын. Лауазымынан алынғаннан кейін Дэвис UCLA Мемлекеттік істер мектебінде лекция оқыды және Loeb & Loeb фирмасында заңгер болып жұмыс істеді.

Балалық шағы, білімі және әскери қызметі

Дэвис Нью-Йорктің Бронкс ауданында Дорис (Мейер) Морелл мен Джозеф Грэм Дэвистің ұлы болып дүниеге келді. Дэвис бес баланың ең үлкені болды: үш ұл және екі қыз. Дэвистің әкесі Time Inc. компаниясында жарнама менеджері болған және алкоголизммен күрескен, ол бизнесмен Уильям Родс Дэвистің ұлы еді. Оған "Грей" деген лақап ат қойылған. 1954 жылы Дэвис отбасымен Калифорнияға көшіп келді. Дэвис Солтүстік Голливудтағы әскери академияны, Гарвард ұлдар мектебін (қазір Гарвард Вестлейк мектебінің құрамында) бітірді. Дэвис Стэнфорд университетіне түскеннен кейін, әкесі отбасын тастап кетті, сол себепті Дэвис оқуын жалғастыру үшін ROTC-ке қатысуға мәжбүр болды; ROTC-мен жасасқан келісімі бойынша білімін аяқтағаннан кейін әскерге баруға уәде берді. 1964 жылы ол Стэнфордты тарих мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді, бакалавр дәрежесін алды. Одан кейін Нью-Йоркке оралып, Колумбия құқық мектебінде оқыды және 1967 жылы заңгер мамандығын аяқтады. Дэвис Вьетнам соғысында шайқас алаңында болды. Дэвис Америка легионының және Шетелдік соғыс ардагерлерінің өмір бойына мүшесі.

Ерте мансап

Дэвис 1970 жылы Джон В. Туннидің АҚШ Сенатына сайлау науқанына ерікті болып кірісті. Дэвис 1983 жылдан 1987 жылға дейін 43-ші округтен Ассамблея депутаты ретінде қызмет етті, ол Батыс Лос-Анджелес және Беверли-Хиллзді қоса алғанда, Лос-Анджелес округінің бір бөлігін өкілдік етті. Дэвис жоғалған балаларды табуға бағытталған, олардың суреттерін сүт қаптары мен азық-түлік қаптарына жариялаған танымал науқанды қолдады. Los Angeles Times газетінің оның порнографиялық қылмыстары туралы хабарлағаннан кейін Дэвис La Pietra-мен барлық байланысын тоқтатты.

Мемлекеттік бақылаушы

1986 жылы Дэвис штаттық бақылаушы лауазымына үміткерлердің алтауына қарсы сайланды; сол кезде демократ Джон Гараменди және республикашыл Билл Кэмпбелл сияқты бірнеше үміткерлер одан жақсы танымал болды. Ол губернатор мен заң шығарушы орган кешіктірілген бюджетті қабылдағанша, штаттың барлық сайланған лауазым иелеріне, өзіне де жалақы төлеуді тоқтатқан алғашқы бақылаушы болды. Сондай-ақ, ол Калифорния азаматтарына ұмытылған банк шоттары, сақтандыру төлемдері және акциялар сияқты талап етілмеген 1,8 миллиард доллардан астам мүлікті тауып қайтарды. Дэвис сайлау кампаниясында Фейнштейнды түрмеде отырған қонақ үй иесі Леона Хелмслимен салыстыратын жарнама көрсетті. Кейбір сарапшылар бұл жарнаманы штаттағы ең жағымсыз жарнама деп санайды. Бірақ жарнама кері нәтиже берді, Дэвис Фейнштейнге номинация үшін үлкен айырмамен жеңіліп қалды. Дегенмен, бұл жеңіліс Дэвистің болашақта, тіпті лейтенант-губернаторлыққа сайлауда да теріс жарнамаларды пайдалануына кедеріс болмады. Дэвис Райтты Калифорния үшін тым консервативті республикашыл деп көрсету үшін жарнамалар қолданды. Дэвистің сайлауалды ұраны «Ақшамен сатып алуға болмайтын тәжірибе» болды. Алдын ала сауалнамалар Дэвистің демократиялық номинация үшін үшінші орында екенін көрсетті. Дэвис тіпті Калифорниядағы алғашқы жалпы губернаторлық сайлауда қарсылығы жоқ республикалық үміткерден де озып кетті. Дэвис 1998 жылғы губернаторлық сайлауда 57,9% дауыс алып, республикалық бас прокурор Дэн Лунгренды (38,4%) жеңді. Дэвис өзін орталықтан солға қарайтын демократ ретінде көрсетуге және Лунгренды Калифорния үшін тым консервативті, қару және аборт сияқты мәселелерде штаттың көзқарастарынан алыс республикашыл деп сипаттауға тырысты. Жеңіске жеткен соң Дэвис өзінің алдағы Пит Уилсонның «бөлінуші саясатын» аяқтауға уәде берді. Оның беделі 2000 жылдың ақпан айында 62% мақұлдаумен және 20% наразылықпен шарықтау шығына жетті, бұл Калифорниядағы дотком бумасының шыңымен сәйкес келді. Дэвис 2001 жылдың қаңтарына дейін жоғары көрсеткіштерін сақтап тұрды. Дэвистің губернатор ретіндегі алғашқы ресми әрекеті – штаттың барлық балалары 9 жасқа дейін оқи алуы үшін жоспарын талқылау мақсатында штаттық заң шығарушы органның арнайы сессиясын шақыру болды. cquote «Мен білімге деген құштарлығыма байланысты губернаторлыққа үміткер болдым», – деді Дэвис CNN телеарнасына Ларри Кингтің тікелей эфиріндегі сайлау қарсаңында. Дэвистің алғашқы мерзімінде мемлекеттік мектептер 98-ші қадам бойынша талап етілген ең төменгі деңгейден 8 миллиард доллар көп алды. Дэвис көбірек және білікті мұғалімдерді жұмысқа алуға жұмсалатын қаражатты арттырды. Ол жергілікті мектептердің облигацияларын мақұлдау үшін қажетті дауыс беру пайызын екі үшін екіден 55 пайызға дейін төмендетуді көздейтін штаттық ұсынысты қолдады. Дэвис жаңа оқулықтарға төрт жылдың ішінде 3 миллиард доллар бөлді және 1999 мен 2004 жылдар аралығында бір оқушыға жұмсалатын мемлекеттік қаражатты 5 756 доллардан 6 922 долларға дейін арттырды. 2001 жылы губернатор Грей Дэвис Сенат заң жобасы 19-ға қол қойды, ол бастауыш мектептердегі тамақ өнімдеріне қоректік талаптарды белгілейді және бастауыш және орта мектептерде газдалған сусындарды сатуға тыйым салады. Дэвистің тағы бір ерте әрекеті – оның алдағы республикалық губернатор Пит Уилсонның жалақы алатын жұмыскерлер үшін Калифорнияның сегіз сағаттық үстеме жұмыс уақыты ережесін өзгертуін кері қайтару болды.

SB 400-ге қол қою

1999 жылы CalPERS басқармасы мемлекеттік қызметкерлерге 55 жасында зейнеткерлікке шығуға және өмір бойы ең жоғары жалақысының жартысынан астамын алуға мүмкіндік беретін жәрдемақыларды кеңейтуді ұсынды (жалақыны көтеру). CalPERS алдағы онжылдықта 8,25% жылдық орташа кірістілікті болжап, мемлекеттік жарналардың өсуін қажет етпейтінін күтті. Басқарма мүшесі Фил Ангелидестің көмекшісі қор нарығы осылай ұзақ өсе ала ма деп сұрағанда, кеңес төрағасы, бұрынғы кәсіби одақ президенті Уильям Крис, олар «әр түрлі болжамдар жасап, күтілетін нәтижелерді айтуға болады, бірақ бұл біздің қызметкерлерімізден күтетін нәрседен асып түседі» деді. CalPERS-тің бас актуарі бұған қарсы шығып, қор 4,4%-қа ғана өссе, жағдай «өте ауыр» болады деп мәлімдеді. SB 400 заң жобасы, «қосымша жәрдемақылар» туралы, Калифорния штатының Демократиялық партиясының бірауыздан қолдауымен қабылданды және губернатор Грей Дэвис қол қойды. Содан кейін CalPERS заң жобасын насихаттау үшін бейнеролик жасады, онда төраға Крис «салық төлеушілерге қосымша шығын келтірмей» үлкен артықшылықтарды уәделеді, ал Калифорния мемлекеттік қызметкерлер қауымдастығының президенті оны «тақтай наннан бері ең үлкен жетістік» деп атады. Келесі жылы дотком көпіршігі жарылып, CalPERS өркендемей, керісінше 2002 жылғы қор нарығының құлдырауынан құн жоғалтты. 2001–2002 жылдары CalPERS Enron және WorldCom банкроттығынан келген қаржылық шығындарға байланысты Sarbanes Oxley заңына техникалық көмек көрсетті. 2009 жылы, Ұлы дағдарыстан кейін, CalPERS инвестициялары 24%-ға төмендеп, 67 миллиард долларға құнсызданды. Төраға Крис басқармадан кетіп, кейіннен ол CalPERS-тен жүздеген миллион доллар инвестиция алу үшін бір компаниядан 800 000 доллардан астам ақша алғаны анықталды. Осы CalPERS мәселесі Грей Дэвистің қызметтен алынуының бір себебі болды. Губернатор Джерри Браун осы зейнетақы жүйесін түзетуге көп жыл бойы жұмыс істеді, бірақ 2022 жылы CalPERS әлі де толық қаржыландырылмаған және мемлекеттік салық төлеушілерге жүздеген миллиард доллар көлемінде құтқару жәрдемақысын қажет етуі мүмкін.

Ішкі серіктестіктер

Дэвис 1999 жылы бір үйдің ішіндегі серіктестіктер тізілімін мойындады және 2001 жылы бір жынысты серіктестерге әрекетке қабілетсіз серігіне қатысты денсаулық сақтау туралы шешімдер қабылдау, қамқоршы болып тағайындалу және мүлікті мұраға алу сияқты, әртүрлі жынысты жұбайларға берілген кейбір құқықтарды берді.

Бюджеттік дағдарыс

Дэвис әкімшілігінің экономикалық өркендеу жылдарында Калифорния бюджеті Дэвистің жаңа бағдарламаларын қамту үшін кеңейтілді. Калифорнияның төменгі ұлттық K-12 білім беру рейтингісі және Дэвистің білім беруге көмектесу туралы сайлауалды уәдесі, сондай-ақ Дэвисті бірінші мерзімге сайлаған көпшілік дауыс және оның бастапқы танымалдылығы, Калифорниялықтардың көпшілігі Калифорнияның бірінші мерзімінің басында білім беруге жұмсалатын қаражатты арттыруды қолдағанын көрсетеді, осы кезде штат бюджеті толық болған. Сауалнамалар да Калифорниялықтардың білім беру саласына қаражатты көбейтуді қолдағанын көрсетті. Дэвис әкімшілігі кезінде салықтар 5,1 миллиард доллардан астамға төмендетілді, оның ішінде сату салығы 3,5 миллиард долларға және көлік құралдарының тіркеу алымы төмендетілді. Сату салығын төмендету 1991 жылғы заңмен міндеттелген, ол бюджеттік резервтер екі тікелей қаржы жылы ішінде штаттың жалпы қорының 4 пайызын асып кеткен жағдайда сату салығын төрттен бір пайызға төмендетуді талап етті, бұл 1999 және 2000 жылдары орындалды. 2002-2003 жылдарға арналған штат бюджетінің бастапқы дефициті 23,6 миллиард долларды құрады. Дэвис 2003-2004 жылдарға арналған бюджет дефициті 34,6 миллиард доллар болады деп хабарлады, ал Заңнамалық сарапшы 21,1 миллиард доллар деді.

Заң шығарушымен қарым-қатынас

Девис, орташа көзқарастағы саяхатшы, либералды демократтар бақылауындағы заң шығарушы органдармен кейбір келіспеушіліктерге тап болды. 2001 жылдың желтоқсанына қарай Девистің қолдау деңгейі 51%-ға дейін өсті. Оның көрсеткіштері 2001 жылдың мамырындағы деңгейге дейін төмендеді және келесі жыл бойы шамамен сол күйінде қалып қойды. 2003 жылдың сәуірінде Девистің мақұлдау деңгейі 24%, ал мақұлдамау деңгейі 65% болды. Девистің танымалдылығының күрт төмендеуінің (және нәтижесіндегі қайта шақырудың) басты себептері Калифорниядағы электр энергиясы дағдарысы, оның ішінде 2001 жылы электр тарифтерінің күрт өсуі және бірнеше қараңғылау оқиғалары, сондай-ақ сайлаушылардың мемлекеттік көлік құралдарын тіркеу салықтарының өсуіне наразылығы болды. Девис орташа бағытты ұстануға тырысты, бірақ нәтижесінде мемлекеттің көптеген либералдары оны тым консервативті деп, ал консерваторлары оны тым либералды деп санады. Көптеген адамдар бюджетті теңгертуге тырысқан Девистің мектептерге бөлген қаражатты қысқарғанын, ал түрмелерге бөлген қаражатты арттырғанын ұнатпады. Кейбір сыншылар бұл ұсынысты Калифорнияның түзету мекемелерінің бейбітшілік сақшылары қауымдастығының Девистің қайта сайлану науқанына жасаған қайырымдылықтарымен байланыстырды.

2002 жылғы губернаторлық науқаны

Дэвис 2002 жылғы губернаторлық сайлау науқанына қаржы жинауды ерте бастады. Дэвис 1999 жылы 13,2 миллион доллар, 2000 жылы 14,2 миллион доллар жинады, бұл екеуі де сайлау мерзімінің басындағы беспрецеденттік сомалар еді. Дэвистің 1999 және 2000 жылдардағы қаржылық көмегіне Pacific Gas & Electric және Edison International компанияларының үлесі кірді. Сан-Франциско хроникасының бір мақаласында Дэвис күніне 34 000 доллар жинап отырғаны жазылған. Arnoldwatch.org, Taxpayer and Consumer Rights Foundation жобасы, бұл демократтар мен республикашылдардың екеуіне де сын көзбен қарайтын бейтарап ұйым, Дэвисті "қаржыға бағынышты" саясаткер және "сатушы" деп атады. 2002 жылғы сайлау науқаны кезінде Дэвис Лос-Анджелес қаласының мэрі Ричард Риорданға қарсы республикалық праймериз кезінде науқанына қатысты жарнамалар шығарудың ерекше қадамын жасады. Дэвис Риорданның оның жетістіктеріне шабуыл жасағанын және оның науқаны оның жетістіктерін қорғап отырғанын мәлімдеді. Сауалнамалар көрсеткендей, Риордан орталық саясаттағы кандидат ретінде жалпы сайлауда консервативті кандидатқа қарағанда күшті қарсылас болар еді. Сауалнамалар тіпті Риорданның Дэвисті жеңе алатынын көрсетті. Дэвис Риорданға қарсы алғашқы сайлауда жағымсыз жарнамалар жариялады. Жарнамаларда Риорданның өмірді қорғаушы саясаткерлер мен судьяларды қолдауына күмән келтіріліп, оның таңдау құқығын қолдау тұрғысынан ұстанымы сынға алынды. Сондай-ақ, жарнамаларда Риорданның өлім жазасына мораторий енгізуді қалауы Грей Дэвистің оны қатты қолдауынан солға қарай екендігі көрсетілді. Дэвистің Риорданға қарсы жағымсыз жарнамалары және 2002 жылғы сайлау туралы бетте сипатталған басқа да маңызды факторлар Риорданның республикалық праймеризде консервативті кандидат Билл Саймоннан жеңілуіне әкелді. 2002 жылдың алғашқы 10 аптасында Дэвис жарнамаға 10 миллион доллар жұмсады: 3 миллион доллар өзінің жетістіктерін мақтап айтқан оң жарнамаларға, 7 миллион доллар Риорданға қарсы жағымсыз жарнамаларға. Дэвис 2002 жылдың қараша айында Саймонға қарсы ұзақ және қатал науқаннан кейін қайта сайланды, бұл науқан екі тараптың да этикалық бұзушылықтары және сайлаушылардың жалпы апатиясы туралы айыптаулармен белгіленді. Саймонның қаржылық алаязы да оның беделін түсірді. Дэвистің науқаны Калифорниядағы тест нәтижелерінің жақсаруы, қоршаған ортаны қорғау, балаларға медициналық сақтандыру және қарттарға дәрі-дәрмек бағасының төмендеуі туралы мәлімдеді. Дэвистің науқаны Саймонның қаржылық алаязын көрсеткен бірнеше жағымсыз жарнамаларды ұсынды. 2002 жылғы губернаторлық жарыс Калифорния штатының тарихында 100 миллион доллардан астам қаржы жұмсалған ең қымбат жарыс болды. Дэвистің науқаны жақсы қаржыландырылды; 2002 жылдың тамызында Дэвистің науқанының резерві Саймоннан 26 миллион доллардан астам болды. Дэвис сайлауда жеңіске жетті, бірақ көптеген сайлаушылар Дэвисті ұнатпады және оның жұмысын мақұлдамады.

Екінші мерзім

Дэвистің екінші мерзімі, бар болғаны он айға созған, қайта шақыру сайлауымен басылды. Ол бюджеттік дағдарысқа жауап ретінде автокөліктерге арналған төлемдерді он жылдық жеңілдіктерден кейін қайтаруы үшін кеңінен сынға ұшырады, оның қарсыластары осы шешімге қайта-қайта сілтеме жасады. Дэвис Көлік құралдары департаментіне құжаттары жоқ иммигранттарға жүргізуші куәлігін беруге рұқсат беретін заңға қол қойғаннан кейін көп ұзамай қайта шақыру сайлауына шақырылды. Дэвис сондай-ақ жұмыс берушілерді қызметкерлердің медициналық сақтандыруын төлеуге міндеттейтін заңға және үйлесімдегі серіктестерге некедегі адамдармен бірдей көптеген құқықтар беретін заңға қол қойды, сондай-ақ құжаттары жоқ иммигранттарға қоғамдық колледжде тегін оқуға мүмкіндік беретін заңға вето қойды. Кейбір саяси байқаушылар бұл әрекеттерді испандар, кәсіби одақ мүшелері және либералды демократтардың қолдауын нығайтуға бағытталған тыраныс деп қарады. Седр өрті Дэвистің губернаторлық қызметінің соңғы маңызды оқиғасы болды. Дэвис пен сайланған губернатор Шварценеггер апаттан зардап шеккендерге көмектесу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Шварценеггер Вашингтонға барып, вице-президент Дик Чейнимен кездесіп, апаттан зардап шеккендерге көбірек қаржы жәрдем беру үшін федералды үкіметтің ықпалын өстетуге тырысты. Дэвис губернаторлық қызметін 1778 күнге созып, 6244 заңның 5132-сіне қол қойды, ал 1112 заңға вето қойды.

Сайлауды қайтарып алу

2003 жылдың шілдесінде, қайта сайлау өткізу үшін жеткілікті азамат қолдары жиналды. Бұл бастамаға АҚШ Конгресінің депутаты Даррелл Иссаның жеке капиталынан қаржы қаражаты бөлінді, ол бастапқыда Дэвистің өзінің орнына келуді үміттенеді. 2003 жылғы Калифорния штатындағы арнайы қайта сайлау «Дэвисті құлату» кампаниясының мақсаты болды және бұл Калифорния тарихындағы тұңғыш губернаторлық қайта сайлау, ал АҚШ тарихында екіншісі болды. Кейін 2012 жылы Висконсин штатының губернаторы Скотт Уокерді өткізуге тырысқан сәтсіз қайта сайлау үшінші болып саналды, ал 2021 жылғы Калифорния губернаторы Гэвин Ньюсомды қайта сайлау 2021 жылдың қыркүйегінде төртінші рет өтті. Қайта сайлауға дейін Дэвис бұл сайлауды 2002 жылғы губернаторлық сайлауда дауыс берген сегіз миллион сайлаушыға қатысты «әдепсіздік» деп атады. Дэвис штабы оны алмастыруға ниеттенген үміткерлерге қарсы емес, қайта сайлауға «Иә/Жоқ» дауысына қарсы кампания жүргізуге тырысты. Дэвис қайта сайлауды 66 миллион долларлық ысырап деп көрсетуге тырысты, бұл өте аз дауыс жинаған үміткердің губернатор болуына мүмкіндік береді, мүмкін өте либералды немесе консервативті адам, себебі қайта сайлауда алдын ала дауыс беру жүргізілмейді. Дэвис «қайта сайлау циркінен» тыс қалып, өзін губернатор ретінде және Калифорния үшін тыңғырықпен жұмыс істеп, білім беру және денсаулық сақтау салаларын жақсартқан адам ретінде көрсетуге тырысты. Тамыз айының басындағы сауалнамалар 50%-дан астам сайлаушының қайта сайлауды қолдайтынын көрсетті. Қыркүйектегі сауалнамалар Калифорния сайлаушыларының қайта сайлауға «Иә» деп дауыс беруді жоспарлағандар санының 3%-ға төмендегенін көрсетті. Кейбір сарапшылар мен кампаниялық кеңесшілердің пікірінше, Дэвистің қалалық мәжілістердегі кездесулері мен сайлаушылармен әңгімелесуі оның беделін жұмсартқан. Дэвис көлік құралдарын тіркеу ақысын және колледж студенттерінің оқу ақысын қалпына келтірудің орнына жоғары табысқа ие азаматтарға салық салуға дайын екенін мәлімдеді. «Бұл Окленд Рейдерс командасының Тампа Бэйге: «Бізді жеңдіңіздер, бірақ біз қайтадан Супер Боулға қатысқымыз келеді», - деуіне ұқсайды», - деді Дэвис. Қайта сайлау күні Дэвис жеңілісін мойындап, Калифорния халқына оны бес штаттық сайлауда сайлағаны үшін алғыс айтты. Дэвис өзінің әкімшілігінің жетістіктері ретінде білім беруді, қоршаған ортаны қорғауды және балаларға медициналық сақтандыруды жақсартуды атады. Дэвис Шварценеггерге билікке өту кезінде көмектесетінін айтты және кейіннен өз қызметкерлерін де солай етуге шақырды. Оның қызметі 2003 жылдың 17 қарашасында аяқталды.

Саясаттың кейінгі өмірі

2004 жылдың желтоқсанында Дэвис Loeb & Loeb заң фирмасына қосылатынын жариялады. Оның мұрасы және оның құлдырауына себеп болған энергия дағдарысы туралы пікірталастар әлі де жалғасуда. 2005 жылдың 5 тамызында CNN телеарнасына берген сұхбатында Дэвис Enron компаниясының Калифорния энергия нарығын манипуляциялағаны және Шварценеггердің сол кездегі төмен беделі туралы мәлімдемелердің арқасында өзін ақталып сезінгенін айтты. Ол сондай-ақ, кейбір демократтар оны қайтадан губернаторлыққа түсуге шақырғанымен, оған мүдде болмайтынын мәлімдеді. 2009 жылдың 21 мамырында Дэвис Колумбия құқық мектебінің бітіру салтанатында негізгі спикер болды.

Қоғамдық имидж және саяси көзқарастар

Дэвистің орташа нәтижелері оған Демократиялық партияның басты қолдаушыларын қызықтыруды қиындатты. Еске алу кезінде Дэвис өзіне қажетті либералды демократтардың толық қолдауын ала алмады. Бірақ 9-шы апелляциялық сот оны конституцияға қайшы деп шешкен соң, ол бұл шешімге шағымданудан бас тартты. Дэвистің мінезі көбінесе жақындықсыз деп сипатталды, ал саяси стилі харизматикалық емес, сақтықпен және есеппен жасалған. Ол үгіт науқанының көп бөлігін сайлаушыларға болашақ жоспарларын ұсынудың орнына, өзінің жетістіктері туралы айтуға жұмсады.