Кіріспе

Американдық саясаткер (1948 жылы туған)

Гари Адриан Кондит (21 сәуір 1948 жылы туған) – 1989 жылдан 2003 жылға дейін Калифорния штатының 18-ші округін АҚШ Өкілдер палатасында өкілдік еткен американдық бұрынғы саясаткер. 2001 жылдың мамыр айында Федералдық түрмелер бюросының стажері Чандра Левидің жоғалып кеткенінен кейін ол елінің кең назарына ілікті. Кондит Левидің жоғалуы және кісі өлтіруіне ресми түрде күдіктелмегенімен, ол 2002 жылғы Демократиялық партиясының ішкі сайлауында, негізінен осы оқиғаға байланысты жағымсыз жариялымдар салдарынан жеңіліске ұшырады.

Ерте өмір

Гари Кондит 1948 жылдың 21 сәуірінде Оклахома штатының Салина қаласында туған. Оның әкесі Адриан Бёрл Кондит (1927–2021) баптист пасторы, ал анасы Велма Джин (Тидвелл) Кондит (1929–2017) болған. Ол Оклахома штатында өсіп, білім алды және Талса қаласының Нейтан Хейл орта мектебін бітірді. Сонымен қатар, Монтгомери Уордтың дүкеніндегі бояу бөлімінде жұмыс істеді. Ол республикашылдармен келісім жасап, Вилли Браунды штаттық Ассамблея спикері лауазымынан тайдыра алмады. Бейбітшілік 1988 жылы «Қойғыш қызанақтың оралуы» фильмін жазып, өндірді, онда Кондит төбелес сахнасында сөзсіз эпизодтық рөлде пайда болды.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

Кондит 1989 жылы Палата Демократиялық тобының жетекшісі Тони Коэльо отставкаға кеткеннен кейін өткізілген арнайы сайлауда Конгресске сайланды. 1990 жылы ол толық мерзімге сайланды және бес рет қайта сайланды, бұл сайлаулар оған қиындық тудырмады (Кондиттің 1992 және 1998 жылғы жалпы сайлауларда республикалық қарсыласы болған жоқ). Оның ең маңызды комитет жұмысы – 11 қыркүйекке дейінгі айлар мен жылдардағы Палата Барлау комитетінің аға мүшесі болуы болды. Орталық аңғардан шыққан көптеген демократтар сияқты, Кондит Калифорниядағы басқа демократтарға қарағанда консервативті көзқараста болды. «Көк Ит» демократы ретінде Кондит президент Билл Клинтонға өз партиясының басқа мүшелеріне қарағанда жиірек қарсы дауыс берді. Кондит популистік және прогрессивтік ұстанымдарды қолдады, мысалы, өз аймағындағы шарап өндірушілер мен президент Клинтонның қарсылығына қарамастан NAFTA-ға қарсы болды, «Гласс-Стигалл» қорғауларын жоюға қарсы дауыс берді, сондай-ақ Ирак соғысына және Косовоға жасалған әскери араласуға қарсы шықты. Косоводан кейін Кондит Слободан Милошевичтің қылмыстық жауапкершілікке тартылуын талап етуде белсенділік танытты. 1998 жылы Моника Левински ісі кезінде Кондит Клинтоннан жас әйелмен арақатынасын «жария етуді» талап етті; осы талабының видеосы Кондиттің өзіне қатысты жанжал кезінде күнделікті көрсетілді. 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Леви ісіне қызығушылық азайды. Кондит Барлау комитетіндегі өкілдігін сақтап, құпия ақпаратқа қол жеткізу құқығын жоғалтпады және 9/11 шабуылдары туралы ең құпия мәліметтерді көруге рұқсат алған Конгресс мүшелерінің шағын тобының бірі болды. 2001 жылдың 7 желтоқсанында Кондит қайта сайлануға түсетінін жариялады. 2002 жылдың наурыз айындағы Демократиялық партияның ішкі сайлауында ол бұрынғы көмекшісі, сол кездегі Ассамблея депутаты Деннис Кардозадан жеңіліп, 2003 жылдың қаңтарында өкілеттігі аяқталғаннан кейін Конгресстен кетті. Кондиттің өкілеттігінің соңғы айларындағы ең маңызды дауысы – жемқорлыққа кінәлі деп табылған конгрессмен Джеймс Трафикантты партиядан шығару туралы шешім болды. 2002 жылдың 24 шілдесінде өткен 420-1 дауыспен Кондит жалғыз қарсы дауыс берді.

Салықтық жанжал

2001 жылы Кондиттің өзінің сайлау округінен шыққан, Вашингтонда стажер болып жұмыс істеген Чандра Левидің жоғалуынан кейін ол ұлттық жаңалықтардың назарына ілікті. Полиция Кондиттен екі рет сұрақ алды, ол екі рет те онымен некеден тыс қарым-қатынаста болғанын жоққа шығарды; бірақ Левидің тәтесі кейін олардың қарым-қатынасы туралы әңгімелерін жариялады. Полиция Кондиттен үшінші рет жауап алды, ол қарым-қатынасын мойындады. Кондит 53 жаста, ал Леви 23 жаста болған кезде бұл қарым-қатынас басталды. Кондит ресми түрде күдікпен айдалмады, бірақ Левидің отбасы оның маңызды ақпаратты жасырып отырғанына күдік келтірді. Оның беделі "отбасылық құндыларға" бағытталған саясаты, өзінің қызынан жас әйелмен жасаған зинасы және полицияны қарым-қатынасы туралы жаңылыстыруға тырысуының арасындағы қайшылықтан зардап шекті. Шілдеде, Леви жоғалып кеткеннен кейін екі ай өткен соң, Кондит тергеушілерге пәтерін тексеруге рұқсат берді; тексеруге бірнеше сағат бұрын полиция оның басқа әйелден алған сыйлық қорабын Вашингтон маңындағы қоқыс контейнеріне тастағанын көргенін хабарлады. Левидің денесі оның жоғалуынан кейін жүргізілген кең ауқымды іздеу кезінде табылған жоқ, бірақ 2002 жылдың 22 мамырында Вашингтондағы Рок Крик паркінің усақталған бөлігінде кездейсоқ түрде табылды; өлім кісі өлтіру деп жарияланды. 2002 жылдың соңында Кондит Vanity Fair журналының жазушысы Доминик Даннға 11 миллион доллар талап етіп сотқа шағымданды, Даннның 2001 жылы Левиді өлтіруге тапсырыс бергенін айту арқылы оны жамандағанын мәлімдеді. Кондиттің адвокаты жала жабуға қатысты сот ісі Даннның 2001 жылдың желтоқсанында ұлттық радио және теледидар бағдарламаларында айтқан сөздеріне негізделгенін айтты, онда ол Кондиттің Орта Шығыс елшіліктеріне проституциямен айналысу үшін жиі баратынын және сол кезде ол Левиден құтылуды қалағанын айтқан. Кондиттің адвокаты Даннның сөздері "Гарри Кондиттің оны ұрлауға және өлтіруге қатысы бар екенін, Гарри Кондиттің достары оны ұрлап, ұшаққа отырғызып, Атлант мұхитына тастағанын көрсетеді" деді. 2005 жылдың наурыз айында Данн бұл сотқа келісім жасау үшін белгісіз сома төледі. Данн өзін "толық алдап кеткенін" айтты. Кейін Кондит Даннға тағы да шағымданып, оны 2005 жылдың қарашасында CNN-нің Ларри Кинг шоуында жала жабуды "қайта жаңғыртқаны" үшін айыптады. 2008 жылдың шілдесінде федералды судья Даннға қарсы екінші сот ісін жоққа шығарды. 2006 жылдың шілдесінде Кондит тегін шығатын Sonoran News газетін қорлап, газеттің "Кондит 2001 жылы Чандра Леви ісіндегі басты күдікпен қаралатын тұлға болды, өйткені ол Левимен болған қарым-қатынасы туралы тергеушілерге өтірік айтты" деп жазғаны үшін сотқа шағымданып, оның абыройына нұқсан келтірді. Сот 2007 жылдың шілдесінде Кондит бұл мәлімдеменің жалған екенін немесе газет оны қасақана жариялағанын дәлелдемегендіктен істі тоқтатты. Бірнеше жылдан кейін Кондит Чандра Левимен қарым-қатынаста болғанын ашық мойындамады. Полиция кісі өлтіруді тергеуді жалғастырды және 2009 жылдың наурыз айында Сальвадордан келген құжатсыз иммигрант Ингмар Гуандикеге қамау ордері берілді, ол бұрын Рок Крик паркінде әйелдерге шабуыл жасағаны үшін сотталған және түрмеге қамалған болатын. Кейін ол Левиді өлтіруде айыпталды. 2010 жылдың 22 қарашасында Гуандике бірінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылды және 2011 жылдың ақпанында 60 жылға бас бостандығынан айырылды. Кондиттің адвокаты Берт Филдс: "Бұл толық ақталу, бірақ бұл сәл кешігіп келді. Кім оған мансабын қайтарып береді?" деген пікір білдірді. Алайда 2015 жылдың 4 маусымында Вашингтонның Жоғарғы сотының судьясы Джеральд Фишер Гуандикеге қарсы жалғыз куәгер Армандо Моралес есімді түрмеде берген бұрынғы куәлігі туралы өтірік айтқандығы анықталғаннан кейін оны қайта қарау туралы өтініш қабылдады. Прокуратура 2016 жылдың 28 шілдесінде Гуандикеге қарсы барлық айыптауларды алып тастады, өйткені Моралестің серіктесі Левидің өлтірілуі туралы жалған куәлік бергенін мойындаған құпия жазбаларды ұсынды. Сондықтан Левидің өлімі әлі де шешілмеген қылмыс болып қалуда.

Іскерлік мансап

Офистен кеткеннен кейін Кондит Аризонаға көшіп, әйелі мен ұлымен бірге екі Baskin Robbins мұздық дүкенін ашты. Бірақ франшиза сәтсіз аяқталған соң, Кондитке келісімшартты бұзғаны үшін компанияға 98 000 доллар төлеуге бұйрық берілді. 2012 жылы ол Феникс шөлдік ауыл шаруашылығы институтының президенті болып жұмыс істегені хабарланды, алайда 2015 жылдың 4 маусымындағы соңғы корпоративтік құжаттарда институттың жағдайы "таратылған" деп көрсетілген. Кейін Кондит Калифорнияға қайтып келді, онда ол Сакраментодағы J. Blonien заң фирмасында тіркелген лоббист болды.

Кандидаттар

2012 жылы Кондиттің ұлы Чад Калифорния штатының қайта құрылған 10-шы округінен тәуелсіз кандидат ретінде АҚШ Өкілдер палатасына сайлануға ниетті екенін жариялады. Ол ең көп дауыс алған екі үміткердің ішінде қолданыстағы Джефф Денхам мен демократ Хосе М. Эрнандеске қарсы жеңілді. 2015 жылы Кондиттің немересі Купер Серрес қалалық жоспарлау комиссиясына тағайындалды, бірақ 2020 жылы қалалық кеңес оны қайта тағайындаудан бас тартты. 2018 жылы Кондиттің немересі Шанс Кондит Серрес қалалық кеңесіне қарсылықсыз сайланды. 2020 жылы Кондиттің туған інісі Бак Станислаус округінің 1-ші округінен сайланды, ол Модесто қалалық кеңесінің мүшесі Билл Зослоцкиді 58,77% дауысқа 41,23% дауыспен жеңіп алды. Сол сайлау кезеңінде Кондиттің екі немересі мемлекеттік қызметке сайланды. Шанс екінші туысы Бакпен бірге Станислаус округінің бақылау кеңесіне қосылды, ол Том Холлинанды 60% дауысқа 40% дауыспен жеңгеннен кейін, ал Купер Серрес қалалық кеңесіне Майкл "Майк" Клайнды 38,19% дауысқа 23,52% дауыспен жеңді, ал тағы екі үміткер жетіспеді. 2023 жылы Кондиттің атасы, конгрессмен Гари Кондиттің құрметіне аталған Гари М. Кондит Серрес қалалық жоспарлау комиссиясына тағайындалды.