Жо Шэпкотт: Ағылшын ақынының өмірбаяны мен шығармашылығы

Кіріспе

Jo Shapcott FRSL (24 наурыз 1953 жылы Лондонда туған) – ағылшын ақыны, редактор және лекторы. Ол Ұлттық поэзия конкурсының, Ұлттар Достастығының поэзия сыйлығының, Коста Жыл кітабы сыйлығының, Форвард поэзия сыйлығының және Чолмондлей сыйлығының иегері.

Ерте өмір және білім

Джо Шапкотт 1953 жылдың 24 наурызында Лондонда дүниеге келген. Ол Хемел Хемпстед қаласында тұрып, қаладағы Кавендиш мектебінде оқыған, содан кейін Дублин қаласындағы Тринити колледжінде бакалавр мамандығы бойынша білім алды. Кейін Оксфордтағы Сент-Хильда колледжінде оқыды және Гарвард университетіне Харкнес стипендиясын жеңіп алды.

Мансап

Шапкотт Лондон университетінің Роял Холлоуэйдегі шығармашылық жазу магистрлік бағдарламасында оқытады. Ол Ньюкасл университетінің ағылшын әдебиеті, тілі және лингвистика мектебінде, Лондон институтында қонақ профессор болды және 2003-2005 жылдары Оксфорд Брукс университетінің Корольдік әдеби қорының стипендиаты болды. Ол Арвон қорының көп жылдан бергі оқытушысы және Поэзия қоғамының бұрынғы президенті. Шапкотт 2002 жылы CBE орденімен марапатталды. Бастапқыда ол марапатты қабылдады, бірақ британ үкіметі Иракқа басып кіруге дайындық жасаған кезде одан бас тартуға шешім қабылдады. Ол Кабинет кеңсесіне «Мен мұны қабылдай алмаймын» деп хат жазды. Ол: «Менде қатерлі ісік диагнозы қойылып, ем алып жаттым, сондықтан үлкен мәлімдеме жасауға мүмкіндік болмады. Мен тым ауыр сырқатқа шалдыққан едім» деді.

2016 жылы Шапкотт The Griffin Trust For Excellence In Poetry қорының қамқоршысы болып қабылданды. 2019 жылы ол «Жаңа диван: Шығыс пен Батыс арасындағы лирикалық диалог» (Gingko Library) жинағына үлес қосты.

Жазу

Шапкотт Ұлттық поэзия сайысында екі рет жеңісге ие болды – 1985 және 1991 жылдары. Оның кітабы «Өлеңдер 1988–1998» (2000; қайта басылған 2006) – оның бұрынғы үш жинағынан құралған өлеңдер жинағы: «Баланы қаптау» (1988), ол «Ең үздік тұңғыш жинақ» номинациясы бойынша Ұлттар Достастығының поэзия сыйлығын жеңіп алды, «Фразалық кітап» (1992) және «Менің ұйықтаған өмірім» (1998), ол «Форвард» поэзия сыйлығын («Ең үздік жинақ») жеңіп алды. Мэттью Суинимен бірге ол ағылшын тіліндегі заманауи поэзияның халықаралық антологиясын – «Қиын кездерге арналған жинақ» (1996) құрастырды. Оның 2002 жылғы «Жұмсақ салықтар» кітабы – Райнер Мария Рилькенің француз тіліндегі өлеңдерінің ағылшын тіліне аудармаларынан (немесе нұсқаларынан) тұрады. Оның 2002 жылғы эсселер жинағы «Элизабет Бишоп: Шеткердегі ақын» Линда Андерсонмен бірлесіп шығарылды. 2006 жылы Фиона Самсон «The Guardian» газетінде оның шығармаларын былай бағалады: «Шапкотт әлі де көбінесе нақты әлемді өзінің биелейтін сиырындай жандандыра білетін ақын. Бұл керемет зиялы таңдауының толық ашықтығы ағылшын тілінде жазылған поэзияның мүмкіндіктерін кеңейтеді. Ол қазіргі британдық жазушылардың арасындағы пионер екенін еске салады. Біз оған міңгілік риза болғанымыз жөн». 2010 жылы Шапкотт «Faber and Faber» баспасымен «Өзгергіштік туралы» жинағын жариялады, ол 12 жылдан бергі оның алғашқы жинағы болды. 45 өлең өзгерістің мәнін – денедегі, табиғаттағы және қарым-қатынастардағы өзгерістерді зерттейді. Өлеңдер жинағы 2010 жылғы «Коста» жүлдесінің «Жыл кітабы» аталымын жеңіп алды, бұл номинацияда көркем әдебиет, ғылыми еңбектер және басқа да категориялардың жеңімпаздарын басып өтті. Төрешілер кітаптың оқуға оңай екенін, «өте ерекше, ерекше және көтеріңкі» екенін айтты. Олар сондай-ақ кітаптың тақырыбының өте өзекті екенін, егер 2011 жылғы өмірдің рухын бейнелейтін поэзия кітабы болса, осы кітап болатынын атап өтті. Синклер Маккей «Daily Telegraph» газетінде былай деп жазды: ««Өзгергіштік туралы» өте бай және әсерлі, сондықтан оны мүмкіндігінше көп адам оқуы керек, тіпті әдетте өлеңдер оқымайтындар да. Шапкоттың тілі жеңіл, әртүрлі және әдемі, көбінесе қызықты». «Трансформаторлар» – Шапкоттың 2001 жылы Ньюкаслдегі профессорлық қызметі аясында оқыған жарияланбаған лекцияларының жинағы. Ол ән сөздерін жазды немесе оның өлеңдерін Найджел Осборн, Эрроллин Уоллен және Джон Вулрич сияқты композиторлар музыкаға қойды. Америкалық композитор Стивен Монтегю оның өлеңдерінен «Үйдегі жандар» атты шығармасын жасады. Оның тұсаукесері 1997 жылы Лондонның Барбикан орталығында Лондон симфониялық оркестрімен өтті. Ол 2014 жылғы «Гриффин» поэзия сыйлығының, сондай-ақ 2013 жылғы «Гиппократ» поэзия және медицина сыйлығының төрешісі болды.

Shapcott has won the National Poetry Competition twice, in 1985 and 1991. Her Book: Poems 1988 1998 (2000; reprinted 2006) consists of poetry from her three earlier collections: Electroplating the Baby (1988), which won the Commonwealth Poetry Prize for Best First Collection, Phrase Book (1992), and My Life Asleep (1998), which won the Forward Poetry Prize (Best Collection). Together with Matthew Sweeney, she edited Emergency Kit: Poems for Strange Times (1996), an international anthology of contemporary poetry in English. Her 2002 book Tender Taxes is a collection of English versions (or translations) of Rainer Maria Rilke's French poems. Her 2002 collection of essays Elizabeth Bishop: Poet of the Periphery was co edited with Linda Anderson. In 2006, Fiona Samson in The Guardian summarised her work: "Shapcott remains overwhelmingly a poet of presence, renegotiating the concrete world with as much brio as her own dancing cow. The consummate openness of this brilliantly intelligent selection extends the possibilities for poetry written in English. It reminds us that she remains a pioneer among contemporary British writers. We should be grateful for her." In 2010, Shapcott published Of Mutability with Faber and Faber, her first collection for 12 years. The 45 poems explore the nature of change, in the body, within the natural world and inside relationships. The book of poems was awarded the Costa Book of the Year for 2010, beating contenders in Fiction, Non Fiction and other categories. The judges commented that the book was accessible, "very special and unusual and uplifting The subject matter was so relevant that if any poetry book could capture the spirit of life in 2011, this would be it". Sinclair Mackay in the Daily Telegraph wrote: "Of Mutability, is so especially rich and resonant that it deserves the widest possible readership, even among those who never usually think of reading poems And there is a dazzling variety of tone and colour and subject throughout Shapcott's language dances lightly, and often with wit." The Transformers is an unpublished collection of public lectures given by Shapcott in 2001 as part of her Professorship at Newcastle. She has written lyrics or had her poems set to music by composers such as Nigel Osborne, Errollyn Wallen and John Woolrich. The American composer Stephen Montague created the work The Creatures Indoors, from her poetry. It was premiered by the London Symphony Orchestra at the Barbican Centre in London in 1997. She was a judge for the 2014 Griffin Poetry Prize, as well as the 2013 Hippocrates Prize for Poetry and Medicine.

Жинақталған проза

Трансформерлер: Ньюкасл/Блудакс поэзия лекциялары. "Қан балтасы" баспасы жақын арада шығады.