Кіріспе

Висконсин саясаткері Джон Эрл Фетцер (25 наурыз 1901 – 20 ақпан 1991) – американдық радио және теледидар басшысы, ол 1956 жылдан 1961 жылға дейін «Детройт Тайгерс» командасының бір бөлігінің иесі, ал 1961 жылдан 1983 жылға дейін жалғыз иесі ретінде белгілі болды. Оның иелігінде болған 1968 жылғы «Тайгерс» командасы Әлем сериясінде жеңіске жетті.

Өмірбаян

1901 жылы Индиана штатының Декатур қаласында туған Фетцер әкесінің 2 жасында қайтыс болғаннан кейін анасымен бірге Индиана штатының Лафайеттіне көшіп барды. Сол жерде оның қайын інісі, Уабаш темір жолының телеграф операторы, жас Джонды сымсыз байланыс әлемімен таныстырды. Телеграф хабарлары арқылы олар кейіннен оның иесі болып табылатын «Детройт Тайгерс» бейсбол командасының ойындарын қадағалап отырды. Радио әлі де жаңа сала болғандықтан, Фетцер оған үлкен мән берді және 1917 жылы өзінің алғашқы хабар таратушы-қабылдағышын жасап, Индианадағы үйінен Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы адаммен байланыс жасады. 1922 жылы Мичиганға келіп, Берриен-Спрингстегі Эммануэль миссионерлік колледжіне, қазір Эндрюс университеті деп аталады, оқуға түсті және мектеп үшін тәжірибелік радиостанцияны іске қосуды бастады. Станция өте танымал болды, сондықтан 1923 жылы ол KFGZ шақыру таңбасымен толық лицензия алды және оны Сент-Джозеф аймағы үшін коммерциялық емес, толық қызмет көрсететін станция ретінде іске қосты. 1925 жылы шақыру таңбасы WEMC болып өзгерді. EMC-де оқып жүргенде ол Рия Йегермен танысты. Олар 65 жыл бірге тұрды, оның өліміне дейін. Фетцер 1920 жылдардың соңында Еуропаны аралап, радио операцияларын зерттеді және сол жердегі радиодағы мемлекеттік монополиялардан наразы болғанын еске алды. Ол Ұлы депрессияның басында АҚШ-қа оралды және байланыс индустриясында үкіметтің араласпау саясатын қатыра қорғады. Сол кезде Эммануэль миссионерлік колледжі радиостанциясын іске қосуға қаржылай қиналды. Коммерциялық мақсатта жұмыс істегісі келмеген және тыңдаушылардан қайырымдылық іздегісі келмеген колледж басшылары оны Фетцерге сатуды ұсынды. Ол оны 2500 долларға сатып алды. Студенттік кезіндегідей, ол станцияның жұмысын өзі басқарды, техник, инженер, диктор және сатушы болып жұмыс істеді. 1931 жылы ол әйелінің туған жеріне байланысты станцияны Каламазуоға көшірді. Каламазуо сонымен қатар Мичиган штатында өзінің радиостанциясы жоқ соңғы ірі қала болды. Сол жылдың соңында станция жаңа шақыру таңбасымен, WKZO, Бурдик қонақ үйіндегі студиялардан хабар таратуды бастады. Фетцерлер екеуі бірге жұмыс істеді. Ол бағдарлама директоры және хатшы болып қызмет етті. Ол жарнама сатты және технологияны қадағалады. Ол осы алғашқы кездер туралы былай деді: «Мені бизнесте ұстап тұрған мақтаныш, жалтақтап, ақымақтық. Егер мен экономика туралы қазіргі білгенімді білген болсам, мен жұмыстан кетер едім». Оның радиодағы инновациялары түнгі уақытта хабар тарату үшін бағытталған антеннаны жасауға әкелді. Бұл өз кезегінде Небраска штатының Омаха қаласындағы WOW радиостанциясының сотқа жүгінуіне себеп болды, ол бағытталған антенна оның сигналына кедергі келтіреді деп мәлімдеді. Бұл іс екі рет Жоғарғы Сотта қаралып, ақыры АҚШ Сенатында Фетцердің пайдасына шешілді. Бұл шамамен 3000 радиостанцияға FCC лицензиясын алуға мүмкіндік берді және Фетцерді Вашингтондағы көптеген адамдардың ізашары және сенімді адамы ретінде таныстырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Цензура кеңсесінің ұлттық радиоцензурасы болып тағайындалды және жау үшін пайдалы ақпаратты таратпау үшін 900-ден астам радиостанцияны ерікті түрде цензуралады. Соғыс аяқталуға жақын келгенде, Фетцер кеңсеге кішірек бюджет сұрап, кеңседе жұмыс істейтін 15000 адамды жұмыстан шығара бастады. Соғыс аяқталғаннан кейін ол кеңсесін жабып, барлық ақпаратты Ұлттық мұрағаттың жертөлесіне сақтады. Ол: «Егер біз бұлай етпеген болсақ, Цензура кеңсесі әлі де бізбен бірге болар еді, оның қаншалықты күшті болатынын ойлағанда, мен қорқамын», – деді. Фетцердің жеке радио хабарларын тарату империясы соғыс кезінде өсіп, Каламазуодан Гранд-Рапидс, Небраска және Пеорияға дейін тарады. Ол Fetzer Music Corporation компаниясын құрып, 1958 жылы Мичиган штатында Muzak франшизасын сатып алды. Табиғи түрде, ол жаңа медиа – теледидарға да еніп, ақырында Каламазуода Fetzer Cablevision компаниясын құрды. Кейін ол Каламазу аймағына кабельдік теледидар қызметін ұсынатын Charter Communications болып өсті. Фетцер 1953 жылы Небраска штатының Линкольн қаласында KOLN AM теледидарын сатып алып, сол кездегі телеарна үшін бірегей нәрсе жасады. Қала сыртындағы телеарна үшін 1000 фут мұнараны тұрғызып, Омахадағы халық көп және қалыптасқан теледидар нарығына емес, батысқа күшті сигнал жіберу арқылы (сондай-ақ бәсекелес станцияны сатып алып, оның лицензиясын жергілікті университетке білім беру станциясы үшін сыйға тартқан), KOLN теледидары бұрын телеарналар тарапынан назардан тыс қалған ауылдық аймақта дерлік монополия құрды. Кейін ол KOLN-ның серігі ретінде Гранд-Айлендте KGIN станциясын құрды, осылайша таралу аймағы мен пайдалылығын арттырды. Канзас штаты университетінің журналистика және жаппай коммуникациялар профессоры Стив Сметерс: «Ескі 10/11 модельі штаттың өте ауылдық бөлігіне қызмет ету тұрғысынан керемет идея», – деді. KOLN/KGIN теледидарының көп жылдық тұлғасы Лета Пауэлл Дрейк: «KOLN жаңалықтарында 85 пайыздық үлес болған. Яғни, теледидарға қосылған барлық жиынтықтардың 85 пайызы 10/11 жаңалықтарын тамашалаған», – деп атап өтті. 1956 жылы ол «Тайгерс» командасының бір бөлігіне иелік етіп, 1961 жылы толық иесі болды. Ол Бейсболдың Бас лигасы үшін хабар тарату пакеттерін келісуде белсенді болды. Көбінесе Фетцер астыртын жұмыс істеуді ұнатты. Ол «Тайгерс» командасын көбінесе бас менеджер Джим Кэмпбеллдің қолына берді, бірақ ол 1978 жылға дейін номиналды түрде команда президенті болып қалды, содан кейін осы лауазымды Кэмпбеллге тапсырды. Солтүстік Төменгі түбектің және шығыс Жоғарғы түбектің тұрғындары үшін Фетцердің есімі 1958 мен 1978 жылдар арасында Кадиллақтағы WWTV мен Сент-Маридегі WWUP-қа иелік етумен және «Тайгерс» командасына иелік етумен байланысты болды. 1980 жылдардың басында ол өзінің бизнес активтерінен бастап айырылды және 1983 маусымынан кейін «Тайгерс» командасын Domino's Pizza негізін қалаушы және иесі Том Монаханға сатты («Тайгерс» командасы келесі жылы Әлем сериясін жеңіп алды). Монахан өзі Фетцердің іздерін жалғастырып, қазіргі кезде діни бағдарламалардың көп бөлігін эфирге таратуға қатысты бірқатар хабар тарату мүліктеріне үлкен үлес иеленеді. Фетцердің көптеген байлығы Фецер институтын қаржыландыруға жұмсалды. Фетцер 1991 жылы Гонолулу, Гавайидегі ауруханада пневмониядан емделу кезінде қайтыс болды.