Кіріспе

Нью-Йорктегі аудан және саябақ. Нью-Йорктегі Граммерси паркі ( /ˈɡræmərsi/) – Манхэттендегі Нью-Йорк қаласындағы жеке қоршалған кішкентай парк және оны Граммерси деп те атайтын айналасындағы ауданның атауы. Граммерси паркінің тарихи ауданында орналасқан, штаттағы үш парктан бірі; парк төңірегінде тұратын және жылдық жарна төлейтін адамдар ғана кілт ала алады.

Аудан, тарихи аудан және парк көбінесе жағымды пікірлер алды. «Нью-Йорк Таймс» газетінде Шарлотта Деври оны «өлуден бас тартқан викториялық джентльмен» деп атап, «елде Граммерси паркі сияқты ештеңе жоқ» деді. 1966 жылы Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы Граммерси паркі тарихи ауданын құрғанда Джон Б. Пайннің 1921 жылғы «Граммерси паркінің тарихы» кітабынан цитата келтірді:

«Граммерси паркін салу – бұл елдегі «қала құрылысы» бойынша жасалған ең алғашқы әрекеттердің бірі. Парк, оны қоршаған жердің болашақ иелеріне сыйға беріліп, оның төңірегінде үй салғандар үшін сенімділікпен сақталғандықтан, Граммерси паркі осы қалада, және мүмкін, осы елде бірегей. Бір ерекшелік болмаса, шамамен сексен жыл бойы салыстырмалы түрде өзгермеген жалғыз аудан осы парк. Парк – қаланың маңызды ескерткіштерінің бірі». 1966 жылы белгіленген тарихи ауданның шекаралары голланд тілінен алынған Krom Moerasje, яғни «кішкентай қисық батпақ» немесе Krom Mesje, яғни «кішкентай қисық пышақ» деген мағынаны білдіреді. Бұл ағымдағы 21-ші көше бойында 40 футтік шақырыммен ағып, 18-ші көшедегі Шығыс өзеніне құятын. Krom Moerasje/Krom Mesje Кроммесси немесе Кроммаши деп бұрмаланған. Қала әкімі Джеймс Дюэн – қаладағы Дюэн көшесі оның құрметіне аталған – 1761 жылы бұл жерді Герардус Стьювесанттан сатып алып, оны Граммерси Сит деп атады. Gramercy – ағылшын тілінде «көп рахмет» деген мағынаны білдіретін ежелгі сөз.

Шығуы мен дамуы

Қазіргі Граммерси паркі бұрын батпақтың ортасында орналасқан. 1831 жылы дамытушы және ашық кеңістікті қолдаушы Сэмюэл Б. Рагглс Манхэттеннің солтүстікке қарай өсуіне байланысты парк идеясын ұсынды. Ол жерді сатып алып, оны дамыту үшін 180 000 доллар жұмсады, батпақты құрғатып, шамамен миллион ат арбасына тең көлемде топырақ көшірді. Ол сондай-ақ, үшінші және төртінші авенюлер арасында салынған екі жаңа солтүстік-оңтүстік жол – Лексингтон авенюі мен Ирвинг-плейс құрылысын мемлекеттік заң шығарушы орган арқылы іске қосты, бұл жолдар парктің жоғарғы және төменгі бөліктеріне дамуға мүмкіндік берді. Граммерси паркі 1833 жылы қоршаумен қоршалды, бірақ 1837 жылғы экономикалық дағдарысқа байланысты айналасындағы учаскелерде құрылыс 1840 жылдарға дейін басталмады. Бір жағынан, бұл сәттілікке айналды, себебі 1842 жылы Кротон су құбырының ашылуы жаңа қала үйлерін ішкі су жүйесімен салуға мүмкіндік берді. Аймақтың басқа бөліктерінде 19 ғасырдың қоңыр тас және ат қоралары көптеп кездеседі, бірақ 1920 жылдары аймаққа жалға берілетін пәтерлер мен көкжайлар пайда болды. 1890 жылы Ирвинг-плейс пен Лексингтон авенюін байланыстыру үшін парктің арқылы кабельдік жол жүргізуге тырысты. 19 ғасырдың соңында 23-ші көшеде әлеуметтік саясатты қалыптастыруға ықпал еткен көптеген қайырымдылық мекемелері орналасқан, соның ішінде протестанттық әл-ауқат агенттіктерінің федерациясы әлі де сол жерде қызмет етеді. Граммерси Парк Солтүстігіндегі Кальварий шіркеуінде аптасына бір рет бір сағатқа есігін ашатын азық-түлік қоймасы бар, ал Граммерси Парк Оңтүстігіндегі Бауырлас Синагогасы Азамат соғысына дейін жерасты темір жолының станциясы ретінде қызмет еткен, бұл ғимарат 1859 жылы құрылған квакерлердің бас қосу үйі болған. Оның қонақтарының арасында 1914 жылы Риц-Карлтон қонақ үйінде анасы Изадора Дунканмен бірге тұрған жас Престон Стерджес болды. Парктің солтүстік жағындағы таунхаус Дунканның би мектебіне берілді, ал олардың студиясы Парк-авеню Оңтүстік (бұрынғы Төртінші авеню) пен 23-ші көшенің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. "Ирвинг" қонақ үйі 1986 жылы кооперативке айналдырылды. Парктің ортасында аймақтың ең танымал тұрғындарының бірі Эдвин Буттың мүсіні орнатылған, ол 13 қараша 1918 жылы ашылды. Бут 19 ғасыр Америкасының ұлы Шекспир актерлерінің бірі болды, сонымен қатар Авраам Линкольннің қатылушысы Джон Уилкс Буттың інісі. No. 16 Граммерси Парк (Оңтүстік) үйі Бут сатып алып, оның өтініші бойынша Стэнфорд Уайт қайта жаңартып, Бут құрған Ойыншылар клубының үйіне айналдырды. Ол ғимараттың құжатын 1888 жылдың Жаңа жыл қарсаңында тапсырды, ал оның шекарасы 1988 жылдың 12 шілдесінде кеңейтілді. Аудан 1980 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1983 жылы Грег Уайаттың қола мүсіні "Фантазия фонтаны" паркте орнатылды. Нью-Йорктегі ең ірі бу жарылыстарының бірі 1989 жылы Граммерси паркіне жақын жерде болды, нәтижесінде екі "Консолидацияланған Эдисон" қызметкері мен бір жаяу адам қаза тапты, ал аймақтағы ғимараттарға бірнеше миллион долларлық зиян келтірілді. 2012 жылы 18 Граммерси Парк Оңтүстік – бұрынғы "Құтқару Армиясының" Парксайд Евангелиния әйелдеріне арналған резиденциясы, содан кейін Көрнекі өнер мектебінің ғимараты – Роберт А.М. Стерн жобалаған кондоминиум пәтерлеріне айналдыру үшін Eyal Ofer's Global Holdings және Zeckendorf ағайындарына 60 миллион долларға сатылды, соның ішінде 42 миллион долларлық пентхаус дуплексі. 17 қабатты ғимарат парктегі ең биік ғимарат болып табылады және 1927 жылдан бері салынған. Паркті қоршаған бастапқы учаскелердің әрқайсысына екі кілт беріледі, ал иелері кілттерді ақы төлеп сатып ала алады, ол бастапқыда кілт үшін 10 доллар болған, бірақ 2008 жылы 350 долларға дейін өсті, жоғалған кілттер үшін 1000 доллар төлемақымен, екінші рет үшін 2000 долларға дейін көтеріледі, ал жылдық бағалау төлемін 7500 доллар төлемеген кез келген мүлік кілтке қол жеткізу құқығынан айырылады; ол 12 кілтке ие.

Бір кезде парк жыл сайынғы Граммерси күніне жұртшылыққа ашық болды, оның күні әр жыл сайын өзгеріп отыратын, бірақ көбінесе мамыр айының бірінші сенбісінде өтетін. 2007 жылы қорғаншылар парк енді Граммерси күніне ашық болмайтынын жариялады, себебі ол "көшелік жәрмеңкеге айналды". Алайда, парк Рождество қарсаңында да ашық болады. Паркке келушілер алкоголь ішуге, темекі шегуге, велосипедпен жүруге, итпен серуендеуге, футбол немесе фризби ойнауға, құстар мен батпақ тышқандарын тамақтандыруға тыйым салынған. Бұл мәселе 2003 жылы соттан тыс шешілді. Балалардың көпшілігі 36000 долларға келісті, ал біреуі 50000 доллар алды. 2014 жылдың желтоқсан айында The New York Times газетінде Шон Кристофердің Google Street View-дегі Google қосымшасы Photo Sphere арқылы түсірілген парктің 360 градустық панорамалық суреттерін Google Maps-ке жүктегені туралы хабарланды. Кристофер Airbnb қызметі арқылы бөлме жалдап алып, бөлмемен бірге келген парктің кілтін пайдаланып парктің ішіне кірді. Граммерси Парк аудандық қауымдастығы – бұл суреттер туралы газеттің тілшісі хабарлағанға дейін білмеді – Кристоферге паркте суретке түсіруге рұқсат бермеді, ал ол фотосуретке түсіруге тыйым салынғанын білмеді.

Демография

2010 жылғы АҚШ халық санағының деректеріне сүйенсек, Граммерси Парк тұрғындарының саны 27 988 адамды құрады, бұл 2000 жылы саналып алынған 26 184 адамнан 1804 адамға (6,9%) артты. Жер ауданы қамтыған ауданда халық тығыздығы құрады. Ауданның этникалық құрамы: 73,7% (20 623) ақ нәсілді, 3,3% (923) афроамерикалық, 0,1% (19) жергілікті американдық, 13,4% (3 740) азиялық, 0,0% (10) Тынық мұхиты аралдарынан, 0,3% (77) басқа нәсілдерден және 2,0% (573) екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латиноамерикандықтар халықтың 7,2% -ын (2 023 адам) құрады.

Қоршаған аудандар

"Граммерси паркі" немесе "Граммерси" деп аталатын осы аудан, көбінесе тыныш және қауіпсіз жер деп есептеледі.

Ирвинг орны

Парктің оңтүстігіндегі ауданның басты көшесі – Ирвинг-плейс. Бұл көшеде түрлі мейрамханалар, барлар мен басқа да орындары көп. Нью-Йорктің ең көне сақталған салуны – Питтің тавернасы, онда О. Генридің "Мағдарлар сыйы" әңгімесін жазғаны туралы жиі қате айтылады, тыйым салу дәуірінде гүл дүкені болып жасырынып аман қалған. Ирвинг Плаза, Шығыс 15-ші көше мен Ирвинг көшесінің қиылысында, белгілі де, тәуелсіз топтардың көптеген концерттерін өткізеді және дерлік әр түн сайын көп көрерменді қызықтырады. Ирвинг-плейсте сонымен қатар бірнеше емхана мен ресми қалалық ғимараттар да орналасқан.

Мектептер

Бұл аймақта екі мемлекеттік орта мектеп бар: Ирвинг-плейстегі Вашингтон Ирвинг орта мектебі және Лексингтон даңғылында 22-ші көшедегі Болашақ мектебі, ол сонымен қатар орта мектеп болып табылады. P. S. 40, Augustus Saint Gaudens School, Pre K-тен 5-ке дейінгі сыныптарға қызмет көрсетеді және бұл аудандағы жалғыз жалпы мемлекеттік бастауыш мектеп; ол Бірінші және Екінші даңғылдардың арасындағы Шығыс 20-шы көшеде, Augustus Saint Gaudens ойын алаңының, Питердің алаңының және Стьювесант алаңындағы саябақтың жанында орналасқан. Ғимаратта сондай-ақ Джонас Солк атындағы орта мектеп: Солк ғылым мектебі орналасқан, ол 6-8 сыныптарға қызмет көрсетеді. М.С. 104, сонымен қатар 6-8 сыныптарға қызмет көрсететін Саймон Барух орта мектебі, П.С. 40 және Солк мектептерінен шығысқа қарай, сол блокта, бірақ көшеден өте орналасқан. Жақын жерде, Шығыс 23-ші көшеде, американдық қол тілі және ағылшын тілі мектебі орналасқан, ол саңырау және есту қабілеті бар балаларға американдық қол тілінде білім беретін бастауыш және орта мектеп. ASL және ағылшын тілі мектебі ғимаратында басқа да мемлекеттік мектеп бағдарламалары бар. Сондай-ақ, осы ауданда Екінші даңғылдағы 22-ші көшедегі католик бастауыш мектебі – Эпифани мектебі орналасқан. 1885 жылы Эпифания шіркеуінің қарамағында діни білім беру мақсатымен құрылған бұл мектеп ұрпақтар бойы ауданның көрнекті нысаны болды – бұрын қиратылып, қайта жаңартылды. 20-шы көше мен Екінші даңғылдың қиылысында Симонс қорының аутизмді зерттеу бастамасымен қаржыландырылатын, жоғары қабілетті аутистік балаларға арналған жеке мектеп – Learning Spring School-дың жаңа ғимараты орналасқан. Ғимаратта бастауыш және орта мектеп, K-8 сыныптар орналасқан. Француз халықаралық мектебі – École Internationale de New York негізінен Граммерси Парк ауданында, ішінара Парк және Лексингтон даңғылдары арасындағы 111 Шығыс 22-ші көшеде орналасқан, онда 1-ші, 2-ші және 3-ші сыныптар мен орта мектеп орналасқан; ал қалған бөлігі 4-ші және 5-ші сыныптар орналасқан 277 Парк даңғылындағы Кальвари шіркеуінің "Ренвик Жем" деп аталатын бөлігінде орналасқан. NoMad ауданындағы Батыс 25-ші және 26-шы көшелердің арасындағы Бесінші даңғылдың 206-шы үйінде мектепке дейінгі білім беру мекемесі де бар.

Жоғары білім

Нью-Йорк қалалық университетінің (CUNY) Барух колледжінің ғимараттары көршілес ауданда немесе жақын жерде орналасқан. Барух колледжінің Лоуренс және Эрис Филд ғимараты Граммерсидегі Лексингтон авенюі мен 23-ші көшенің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан. Көркемөнер мектебінің (The School of Visual Arts) оқу корпустары Шығыс 23-ші көшеде және басқа да жерлерде орналасқан. SVA студенттері Граммерси Парк әйелдер үйінде, Джордж Вашингтон қонақ үйінде және Жаңа үйінде тұрады. Сонымен қатар, Нью-Йорк университетінің Граммерси Грин жатақханасы да Граммерси ауданында орналасқан.

Кітапхана

Нью-Йорк қоғамдық кітапханасының (NYPL) Epiphany филиалы 228 East 23rd Street мекенжайында орналасқан. Epiphany филиалы 1887 жылы ашылып, 1907 жылы қазіргі ғимаратына, екі қабатты Карнеги кітапханасына көшірілді. Ол 1982 жылдан 1984 жылға дейін жаңартылды.

Полиция, қылмыс және өрт

Граммерси, Стюивесант Таун және Мэдисон Сквер аймақтары Нью-Йорк полициясының 13-ші учаскесімен қорғалады, ол 230 East 21st Street мекенжайында орналасқан. 2010 жылы 13-ші және көршілес 17-ші учаскелер адам басына шаққандағы қылмыстар көрсеткіші бойынша 69 патрульдік аймақтың ішінде 57-ші орынды иеленді. Адам басына шаққандағы қылмыстың жоғары деңгейі учаскелердегі мүлікке қарсы қылмыстардың көп болуымен байланысты. 13-ші учаскедегі қылмыс деңгейі 1990-шы жылдарға қарағанда төмендеген, 1990 мен 2018 жылдар аралығында барлық түрдегі қылмыстар 80,7%-ға азайды. 2018 жылы учаскеде 2 қастандық, 18 зорлау, 152 қарақшылық, 174 аса ауыр зорлық-зомбылық, 195 ұрлық, 1376 ірі ұрлық және 37 автокөлік ұрлығы дерегі тіркелді. Граммерсиді Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру департаментінің (FDNY) екі өрт сөндіру станциясы қызмет көрсетеді. Engine Company 5 – 340 East 14th Street мекенжайында, ал Engine Company 14 – 14 East 18th Street мекенжайында орналасқан.

Ауруханалар

Граммерси 23-ші көшеден жоғары Бірінші даңғылдағы "емханалар қатарынан" алыс болмаса да, оның шекарасындағы басты медициналық орталық – Бірінші даңғылдан шығысқа қарай 15-ші және 17-ші көшелер арасында орналасқан Бет Израиль медициналық орталығы. Жақын жерде Нью-Йорк университетінің медициналық орталығының бөлігі болып табылатын Буындар аурулары ауруханасы және 14-ші көшедегі Нью-Йорк көз және құлақ ауруханасы бар. Cabrini медициналық орталығы, Шығыс 19-шы және 20-шы көшелерде, 2008 жылы жабылды, бірақ ғимараттар 2010 жылы Мемориал Слоан Кеттеринг қатерлі ісіктер орталығымен сатып алынып, қатерлі ісіктермен ауыратын пациенттерге амбулаториялық көмек көрсету үшін пайдаланылуда.

Пошталық кеңселер мен пошталық индекстер

Граммерси екі индекстік кодта орналасқан. 20-шы көшенің оңтүстігіндегі аймақ 10003 индексінде, ал 20-шы көшенің солтүстігіндегі аймақ 10010 индексінде орналасқан. АҚШ пошта қызметі 149 East 23rd Street мекенжайындағы Мэдисон Сквер станциясының пошта бөлімін басқарады.