Кіріспе

Нью-Йорк штатының Стейтен аралында орналасқан мәдени орталық – Sailors' Snug Harbor станциясы, сонымен қатар Sailors Snug Harbor және бейресми түрде Snug Harbor деп аталады. Бұл Нью-Йорк қаласындағы Стейтен аралында орналасқан 19 ғасырдағы сәулеттік маңызы бар ғимараттардың жиынтығы. Ғимараттар Статен аралының солтүстік жағалауындағы Нью-Брайтондағы Килл Ван Кулл бойындағы саябақта орналасқан. Кейбір ғимараттар мен аумақтар Снаг Харбор мәдени орталығы мен ботаникалық бақтың басқаруымен өнер ұйымдарына берілген. Sailors' Snug Harbor 1801 жылы қайтыс болған капитан Роберт Ричард Рэндаллдың осы мақсатқа арнаған қаржысымен теңізшілерге арналған зейнет үйі ретінде құрылды. Snug Harbor 1833 жылы қазіргі C ғимаратында теңізшілердің зейнет үйі ретінде ашылды, ал кейінгі жылдары аумақта қосымша құрылыстар салынды. 1976 жылы теңізшілердің үйі басқа жерге көшірілгеннен кейін ғимараттар мәдени орталыққа айналды. Аумақ пен ғимараттарды Смисониан институтымен байланысты коммерциялық емес ұйым – Snug Harbor мәдени орталығы мен ботаникалық бақшасы басқарады. Sailors' Snug Harbor 26 грек тіршілігін қайта жаңғырту, сәндік өнер, итальяндық және Виктория стиліндегі ғимараттарды қамтиды. Олардың ішінде грек стиліндегі бес біріккен ғимарат – "Құдайлар қатары" (A-ден E-ге дейін) бар. Ғимараттар кең көгалдандырылған аумақта орналасқан, 19 ғасырдың шойын қоршауымен қоршалған. Аумақта сондай-ақ шапель мен теңізшілер зираты да бар. Мәдени орталыққа Стейтен Айленд ботаникалық бақшасы, Стейтен Айленд балалар мұражайы, Стейтен Айленд мұражайы, Ньюхаус заманауи өнер орталығы және Нобель теңіз коллекциясы, сондай-ақ өнер зертханасы мен музыка залы кіреді. Бұл орын Стейтен аралының "бағалы қазынасы" және "Нью-Йорктің 19 ғасырлық теңізшілік өркениетінің бірегей мұрасы" деп есептеледі. Бұл ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы. Кешендегі бірнеше ғимарат Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіштері болып табылады.

Жасау

Снаг Харбор 1801 жылы Американ революциясының ардагері және кеме капитаны Роберт Ричард Рэндаллдың қайтысынан кейін, оның өсиеті бойынша құрылды. Рэндалл өсиетімен Манхэттендегі өзінің еңселі үйін қалдырды, ол Бесінші авеню, Бродвей, Он бірінші көше және қазіргі Гринвич Виллидждегі Сегізінші көшенің оңтүстік жағымен шектелген. 1806 жылы Теңізшілердің Снаг Харборы корпорациясының алғашқы отырысы өтті. Алғашқы сайлауда қала әкімі Девитт Клинтон президент болып сайланды. Рэндаллдың өсиетіне бірнеше шағым түсті; бірі Стивен Браунның Рэндаллдың Нью-Джерсидегі әкесінің мүлігін басқаруда сәтсіз болғанын айыптаған, ал екіншісі Нова-Шотландияның Англикан епископы Джон Инглис, ол өзінің ортақ атасы Джон Крук арқылы мүліктің заңды мұрагері екенін мәлімдеді. Корпорацияны заңды түрде Томас Аддис Эммет қорғады, ол бұрын Біріккен ирландтар қоғамының мүшесі болған, бұл ұйым американдық революцияның сәттілігінен шабыт алып, Ирландияда британдық билікке қарсы күреске түскен. Болашақ президент Мартин Ван Бюрен де қорғау тобында болды, ал Дэниел Вебстер талапкерлерге құқықтық кеңес берді. Өсиетке қатысты дау шешілген кезде, Манхэттендегі бұрынғы ауылдық жерлер тығыз құрылысқа ие болды. Снаг Харбордың қамқоршылары (Рэндаллдың өсиетімен тағайындалған, олардың ішінде Нью-Йорк қаласының мэрі, Теңізшілер қоғамының президенті мен вице-президенті, Епископ және Пресвитериан шіркеулерінің аға рухани қызметкерлері, Сауда палатасының төрағасы және штат канцлері) Манхэттен мүлігінен түсетін пайданы барынша арттыруға шешім қабылдады. Олар институтты салуға арналған жерді Рэндаллдың тағы бір мүлігіне ауыстырды: Стейтен аралындағы 130 акрлық жер, Kill Van Kull шығалағына қарап тұрды. Жер 1831 жылдың мамыр айында сатып алынды. Алғашқы ғимарат, қазіргі C ғимараты, Минард Лафевердің жобалаған және 1833 жылдың тамызында аяқталған алғашқы жұмыс болды. 1890 жылы Снаг Харбордың губернаторы капитан Густав Траск Ренессанс стиліндегі Рэндалл еске алуына арналған шіркеуді және оның жанындағы концерт залын салдырды, екеуі де Роберт В. Гибсонның жобасы бойынша салынған. Ғимараттар 1972 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді, ал 1976 жылы аумақ Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданы деп жарияланды. Қамқоршылар Стейтен аралындағы жерді Нью-Йорк қаласының үкіметіне 1972 және 1974 жылдары екі кезеңде 9,7 миллион долларға сатты. Алайда, 1975 жылғы Нью-Йорк қаласының қаржылық дағдарысы нәтижесінде қала бюджет тапшылығына тап болды, бұл үкіметке тіпті ұсақ жөндеу жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік бермеді. Сондай-ақ, қамқоршылар Стейтен аралындағы ғимараттан жылына 300 мың долларға жуық шығынға ұшырады және Стейтен аралындағы нысанды сақтап тұрудың тиімді емес екенін анықтады. 1976 жылдың маусым айында қамқоршылар институтты Солтүстік Каролина штатындағы Си-Левел қаласына көшірді. Стейтен аралындағы мүлікте қалған екі теңізші 1976 жылдың қыркүйегіне дейін қарсылық көрсетті. Нью-Йорк қаласындағы Теңізшілердің Снаг Харборының қамқоршылары бүкіл елдегі теңізшілерге көмек көрсету үшін қордан түскен қаражатты пайдалануды жалғастыруда. Теңізшілердің Снаг Харборының мұрағаты Нью-Йорк штатының Бронкс қаласындағы Теңіз академиясының Стивен Б. Люс кітапханасында сақталады.

Мәдениет орталығы

1975 жылы Снаг-Харбор мәдени орталығы мен Стейтен-Айленд ботаникалық бағы құрылды. Алғашқысы ғимараттарды пайдалануға басшылық етсе, екіншісі аумақтағы бақтарды күтіп ұстауға жауапты болды. 1976 жылдың 12 қыркүйегінде Снаг-Харбор мәдени орталығы жұртшылыққа есігін ашты. 2008 жылы Мәдени орталық пен Стейтен-Айленд ботаникалық бағы бірігіп, Снаг-Харбор мәдени орталығы және ботаникалық бағы болып қайта құрылды.

Сәулет

Снаг-Харбордағы грек стиліндегі бес үй Ричмонд террасасының солтүстік жағында орналасқан және батыстан шығысқа қарай А-дан Е-ге дейін ғимараттар ретінде белгіленген. Бес ғимаратты Минард Лафевер мен Ричард Смит жобалап, 1831 жылдан 1880 жылға дейін салған. С ғимараты әкімшілік ғимарат болса, қалғандары жатақханалар болды. Ғимараттар бір-біріне параллель орналасқан, бірақ фасадтарының әртүрлі дизайнынан B және D ғимараттары А, С және Е ғимараттарынан артта қалып тұрғандай көрінеді. Үлкен зал мен Музыка залы H-ден F-ке дейінгі ғимараттардың шығысында орналасқан. Музыка залының оңтүстігінде бұрынғы шіркеу болған Ардагерлер ескереуі залы орналасқан. H-ден F-ке дейінгі ғимараттардың оңтүстігінде және Ардагерлер ескереуі залының шығысында матронаның үйі мен техникалық қызмет көрсету ғимараты орналасқан. Стейтен-Айленд балалар мұражайы мен Әлемдік сауда орталығының білім беру құрмет көрсетуі ғимараттың орталығында, техникалық қызмет көрсету ғимараты мен матронаның үйінен оңтүстікке қарай, ал Снаг-Харбор әкімшілік ғимараты мұражайдың оңтүстігінде орналасқан. Сайттың батыс жағында А-дан Е-ге дейін белгіленген бес коттедж орналасқан.

А ғимараты

А ғимаратын Ричард Смит жобалап, 1879 жылы салдырған. Бұл құрылыс бастапқыда студенттер жатақханасы ретінде жоспарланған. Стейтен Айленд мұражайы 2022 жылға дейін оны кеңейтуді жоспарлаған болса да, 2023 жылға қарай ғимарат әлі де жөндеуден өтуде.

С ғимараты

C ғимараты, сонымен қатар Әкімшілік ғимараты деп белгілі, Минард Лафевер жобалаған және 1831 жылдан 1883 жылға дейін салынған грек тіршілігінің жаңару үлгісіндегі ғимарат; бұл Лафевердің сақталған ең көне туындысы. C ғимаратының ішкі кеңістігі 1884 жылы жаңартылды. C ғимаратында Ньюхаус заманауи өнер орталығының бір бөлігі орналасқан. Бұл құрылыс бастапқыда студенттер жатақханасы ретінде жоспарланған.

Е ғимараты

E ғимаратын Ричард Смит жобалап, 1880 жылы салдырған. Құрылыс бастапқыда жатақхана ретінде көзделген. Стилистикалық тұрғыдан алғанда, бұл "көшкінші" ғимарат болды, стильдік элементтері негізінен итальяндық сәулетке, сондай-ақ грек қайта өрлеу сәулетінің кейбір элементтеріне негізделген. Капеллада екі еңкейген шатыр бар. Алдыңғы кіреберіс – капелланың алғы жағынан ілгері шығып тұрған, қоңырау мұнарасы бар бұрыш. Кіреберіс үш дөңгелек аркасы мен үш тақтасы бар гипстен қаланған вестибюльге алып келеді. Кірпіш қасбеттің әр жағында піллерлермен бөлінген алты дөңгелек аркалы терезе бар. Артында кеңсе мен сакристиясы бар бір қабатты үйім бар. Сол жылы қабырғалар қайта боялып, панельдер мен піллерлерге ұқсас әшекейлік элементтермен безендірілді. 2018 жылдан бастап ғимарат көпшілікке жабық. Аумақта 1893 жылғы Нептун құдайының бейнесі салынған мырыштан жасалған фонтан орналасқан, қазір ол жабық жерде, ал орнында оның көшірмесі тұр. "Нью-Йорк Таймс" газеті мүсінді "теңіз құбыжықтары көтеріп тұрған қабықшаның үстінде, үшкірін көтеріп отырған күйде" деп сипаттаған. Фонтанның ортасынан және металл калла лилиясынан жасалған шоқтарынан су шашырайды. Қабырғаға гранит тіреулермен шектелген бірнеше қақпалар орнатылған. Ричмонд террасасындағы солтүстік қақпа үйі C ғимаратының алдында, темір қоршаудың артында 5 метрдей қашықтықта орналасқан. Оның жоспары трапеция тәрізді, ортасында биік аркасы бар. Арканың екі жағында тіктөртбұрышты терезелері бар күзет бөлмелері орналасқан. Бастапқы құрылыстардан қалған пайдаланылмаған мәрмәр мен құмтас арка мен терезе айналасын әшекейлеу үшін қолданылды. 7000-нан астам мәйіттің көп бөлігі (әскери теңізшілерді қоса алғанда) қазір белгісіз қабірлерде жатыр, өйткені олардың қабір тастары 1980 жылдары алынып, зират тоқтатылғаннан кейін сақтауға жіберілді.

Снаг-Харбор мәдени орталығы мен ботаникалық бақ

Снаг Харбор мәдени орталығы мен ботаникалық бақшасы – коммерциялық емес, Смитсониан институтымен байланысты ұйым, ол теңізшілердің Снаг Харборын басқарады. Оның негізгі мақсаты – "теңізшілердің Снаг Харборы деп белгілі кешенді мәдени және білім беру орталығы мен саябақ ретінде пайдалану, басқару және дамыту". 2005 жылы Нью-Йорк қаласының 406 өнер және әлеуметтік қызмет көрсету мекемесінің бірі Карнеги корпорациясынан 20 миллион долларлық грант алды, бұл Нью-Йорк қаласының бұрынғы мэрі Майкл Блумбергтің қайырымдылығының арқасында мүмкін болды. 2006 жылы коммерциялық емес ұйымның кірісі мен шығысы шамамен 3,7 миллион АҚШ долларын құрады, ал жыл соңындағы активтері 2,6 миллион АҚШ долларын құрады. Онда Стейтен Айленд балалар театры қауымдастығы (SICTA) және Стейтен Айленд музыка консерваториясы орналасқан.

Стейтен аралы ботаникалық бақшасы

Стейтен аралы ботаникалық бағында кең аумақты бақтар бар. Ақ бақ Вита Саквилл Уэсттің Сиссингхерсттегі танымал бағынан шабыттанды. Конни Грецтің құпия бағы 2000 жылы жергілікті тұрғын Рэнди Грецтің қаржыландыруымен, қайтыс болған әйелінің құрметіне ашылды; онда сарай, лабиринт және қоршалған құпия бақша орналасқан. Нью-Йорк қытай ғалымының бағы – нағыз, қоршалған қытай бағы – 1998 жылы Сучжоудың танымал бақтарының үлгісімен салынды. Ол архитектуралық маңызы бар грек стиліндегі ғимараттардың ішінде салынған. Ньюхаус бастапқыда Стейтен аралында тұратын немесе студиясы бар суретшілерге, сондай-ақ Стейтен аралы мен Снаг-Харбор тарихын көрсететін өнерге баса назар бергенмен, кейін қазіргі заманғы өнерге көшті. Нью-Йорктегі көптеген мұражайлардан өзгеше, Ньюхауста ірі көрмелер мен үлкен туындыларды ұйымдастыруға жеткілікті кеңістік бар, сонымен қатар сыртқы мүсіндерді де қоюға болады.

Асыл теңіз коллекциясы

Нобл теңіз коллекциясы – D ғимаратында орналасқан мұражай, суретші/литограф/теңізші Джон А. Ноблдың (1913–1983) туындыларына ерекше назар бөледі. «Вашингтон пост» газеті Ноблдің суретші студиясына айналдырған үй қайығының көрмесін «керемет» деп сипаттады. Онда былай делінген: «Бұл судағы үй және суретшінің жұмысханасы, ағаш жабын, иллюминаторлар, инженерлік төсек, сурет салу үстелі, сондай-ақ гравюра және литография құралдарымен толыққанды жабдықталған». «Нью-Йорк Сан» газеті Нобл коллекциясын «Нью-Йорк мұражайларының арасындағы құпия асыл тас» деп атады.

Стейтен аралы балалар мұражайы

Стейтен-Айленд балалар мұражайында қолмен ұстап тамашалайтын экспонаттардың үнемі жаңарып отыратын жинағы мен экзотикалық буынты жануарлардың жыл бойы тірі коллекциясы бар. Балалар мұражайы 1913 жылы салынған негізгі ғимараттан және ескі Снаг-Харбор қорасынан тұрады, онда бұрын теңізшілердің Снаг-Харбор тұрғындарына тамақ беру үшін мал ұстаған. Мұражай дамыған кезде екі құрылысты жалғастыратын қазіргі заманғы жаяу жол салынды, осылайша бір ғимарат құрылды.

Стейтен аралы мұражайы

2015 жылдың қыркүйегінде Стейтен аралы мұражайы Снаг-Харборда жаңа орналасқан жерін ашты. Шамамен екі жыл бойы екі жерде жұмыс істегеннен кейін, мұражай Сент-Джорджтағы орнын жабып, барлық қызметін А ғимаратында шоғырландырды. Мұражай 2022 жылға қарай B ғимаратына кеңейтуді жоспарлап отыр. Іс-шараға 600-ге жуық тұрғын қарапайым ағаш орындықтарда отырды, ал 300 қамқоршы және олардың қонақтары ғимараттың жұмсақ төселген балконындағы орындықтарды иеленді.

Көлік

Автобус Стейтен-Айленд паромдары мен Стейтен-Айленд темір жолы арасында Сент-Джордж терминалында қозғалыс жасайды және Снаг-Харбордың кіреберіс қақпасында тоқтайды. Бұрынғы Саилорс Снаг-Харбор станциясын Статен-Айленд темір жолының қазір тоқтатылған Солтүстік жағалау тармағы да қамтыған. Станция 1953 жылы жабылып, бірақ станциядан қалған тіреу қабырғасы мен баспалдақтар әлі де сақталған.

Танымал мәдениетте

1898 жылы "Айнсли" журналында жарияланған "Елкендер жиналғанда: теңізшілердің Снаг-Харборы" атты мақаласында, болашақта танымал болатын романист Теодор Дрейзер Снаг-Харбордың көңілсіз және көбінесе мас тұрғындары туралы қызықты деректі очерк ұсынды. Америкалық теңізшілер халық әндерін жинаушы Уильям Мейн Дорфлингер Sailors’ Snug Harbor тұрғындарынан бірнеше ән жинады, олар оның 1951 жылғы "Shantymen and Shantyboys" жинағында жарияланды, ал 1972 жылы "Теңізші және орманшы әндері" деген атпен қайта басылды. 2004 жылы жергілікті өнер ұйымы Sundog Theatre Деймон ДиМарко мен Джеффри Харперден Снаг-Харбордағы теңізшілердің өмірі туралы жаңа пьеса жазуды тапсырды. "Мейринерлер" пьесасы Харбордағы Ардагерлер ескереуі залында қойылды. Эд Вайсстің 2009 жылы жарық көрген "Снаг Харбордың Питер Көгершіні" романының оқиғасы көбінесе Снаг-Харборда өтеді – теңізшілер үйі болған кезінен бастап, қазіргі өнер орталығына айналғанға дейін. 2011 жылы Уит Стиллмен жазған және түсірген "Damsels in Distress" комедиялық фильмі Снаг-Харборда түсірілді, ол ойдан шығарылған Шығыс жағалаудағы колледжді бейнелеу үшін пайдаланылды. "Sailors’ Snug Harbor" телешоуда көрсетілді. 2013 жылдың қаңтар айында "Ghost Adventures" эпизоды Снаг-Харборда түсірілді және аймақты мазалаған рухтарға арналды.