Кіріспе

Нил қызыл (Нил көк оксазоны деп те аталады) – липофильді бояу. Нил қызыл жасуша ішіндегі липид тамшыларын сары түспен бояйды. Көптеген полярлық еріткіштерде Нил қызыл флуоресценцияланбауы мүмкін; бірақ липидтерге бай ортада ол өте жарқырауы мүмкін, терең қызылдан (полярлық мембраналық липидтер үшін) қатты сары-алтын түске дейін (жасушалық сақтаудағы бейтарап липидтер үшін) әртүрлі түстерде. Бояу өте сольватохромды, оның сәуле шығару және қоздыру толқын ұзындығы еріткіштің полярлығына байланысты өзгереді және полярлы ортада флуоресценция иесіз болады. Нил қызыл жасуша биологиясында қолданылады, онда оны мембраналық бояу ретінде пайдалануға болады, оны эпифлюоресценттік микроскоп арқылы қарастыруға болады, көбінесе қызыл флуоресценттік ақуызбен ортақ қоздыру және эмиссия толқын ұзындықтарымен. Нил қызыл сонымен қатар бөтелкедегі судағы микропластикті анықтау үшін сезімтал әдіс ретінде де қолданылған. Бұдан өзге, Нил қызыл дәм, газ, pH сияқты қоршаған ортаның өзгерістерін анықтау үшін әртүрлі сенсорларға арналған мембрана жасаудағы перспективті кандидат. Триглицеридтерде (бейтарап липид) Нил қызылдың қоздыру максимумы шамамен 515 нм (жасыл), ал эмиссия максимумы шамамен 585 нм (сары-қызыл) болады. Ал фосфолипидтерде (полярлық липидтерде) Нил қызылдың қоздыру максимумы шамамен 554 нм (жасыл), ал эмиссия максимумы шамамен 638 нм (қызыл) болады. Нил қызылдың этанолдағы диффузия коэффициенті 470 мкм²/с құрайды.

Синтез

Нил қызыл түсін нил көк түсінің ерітіндісін күкірт қышқылымен қайнату арқылы қышқылдық гидролиз арқылы дайындауға болады. Бұл процесте имминий тобы карбонил тобымен алмастырылады. Балама ретінде, нил қызыл және оның аналогтары (нафтооксазин бояғыштары) тиісті 5-(диалкиламино)-2-нитрозофенолдарды 2-нафтолмен қышқыл катализінде конденсациялау арқылы дайындалуы мүмкін. Бұл процедурада ко-тотықтырғыш қолданылмағандықтан, әдетте өнімдер орташа деңгейде болады. Нил қызыл түсін алу реакциясы көбінесе нил көк түсінің толық түгелуіне әкелмейді, сондықтан таза нил қызыл түсін алу үшін қосымша бөліп алу қадамдары қажет.