Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Академиялық пікірталастар форматы – пікірталастың ғылыми стилі.
Academic debate event format
the scholastic style of debate
Парламенттік стильдегі пікірталастар, көбінесе жай ғана парламенттік пікірталастар деп аталатын бұл формат, пікірталас қоғамдарында, академиялық пікірталастарда және жарыс пікірталастарында қолданылатын ресми құрылым болып табылады. Оның бастаулары парламенттік процедураға тікелей байланысты және әр елде әртүрлі дамыған. Бұл стиль алғаш рет 19 ғасырда Англияда қалыптасты. Джон Хукер, Уильям Хакивилл сияқты парламент мүшелерінің, сондай-ақ Генри Эльсинге аға, Генри Скобелл сияқты парламент хатшыларының процедуралық түсіндірмелері ережелерді ғана емес, парламенттік пікірталастың өту жолын да сипаттады. Бұл тәсіл кейін Джон Хатселл, Джереми Бентам және Томас Эрскин Мейдің түсіндірмелерінде одан әрі дамытылды, осы арқылы парламенттік пікірталастың стилі Еуропа және әлемге тарады. Бүгінде мектептер, колледждер және пікірталас клубтары сияқты орта және жоғары білім беру ұйымдары көптеген парламенттік пікірталас командаларын демеушілік етеді. 1980 жылдары Әлемдік университеттер чемпионаты және оған байланысты форматтар құрылды, олардың барлығы парламенттік пікірталас стилінің түрлерін қолданады.
Parliamentary style debate, colloquially oftentimes just Parliamentary debate, is a formal framework for debate used in debating societies, academic debate events and competitive debate. It has its roots in parliamentary procedure and develops differently in different countries as a result. The style was first formalised in 19th century England. Procedural commentaries by members of parliament like John Hooker or William Hakewill or parliamentary clerks such as Henry Elsynge sr. and Henry Scobell recorded not just the rulebook but the manner of parliamentary debate. This manner was then expanded upon in the later commentaries of John Hatsell, Jeremy Bentham and Thomas Erskine May, which then spread the style of parliamentary debate throughout Europe and the world. Today, many organisations at the secondary and tertiary levels of education, such as schools, colleges or debate clubs sponsor parliamentary debate teams. In the 1980s, global debating championships such as the World Universities Debating Championship and related formats were established, which all use variants of the parliamentary style of debate.
Ұлыбритания парламенті талқылау
Британдық парламенттік дебаттар кеңінен таралған. Ол сонымен қатар Әлемдік университететтер дебат чемпионаты мен Еуропалық университететтер дебат чемпионатының ресми стилі ретінде қабылданды (онда спикерлерге ұсынылған мәселе туралы тек он бес минут бұрын хабар беріледі). Сөздер әдетте бес-жеті минутқа созылады. Дебаттарда екі спикерден тұратын төрт команда қатысады, олар кейде фракциялар деп аталады, олардың әрқайсысы іс бойынша бір жақтан екі командадан құралған. Стильдің британдық парламенттік процедурадан шыққандығына байланысты екі жақ Үкімет және Оппозиция деп аталады, ал спикерлер өздерінің парламенттік әріптестеріне сәйкес атауларды алады (мысалы, ашылу Үкімет спикері Премьер-министр деп аталады). Бұдан әрі, бұл стиль парламенттік дебаттарға негізделгендіктен, әр фракция коалициядағы екі партияның бірі саналады. Сондықтан олар өздерінің сәттілігі үшін іс жағындағы екінші командадан өзгешеленуі керек. Барлық спикерлер қарсыластарына сұрақтар (Points of Information - POI) қоюға тиіс. POI британдық парламенттік стильде өте маңызды, өйткені ол алғашқы екі командаға дебат барысында өзектілігін сақтауға, ал соңғы екі командаға дебаттың басында өз аргументтерін ұсынуға мүмкіндік береді. Әр спикердің сөзінің бірінші және соңғы минуты "қорғалған уақыт" деп есептеледі, осы уақытта POI қоюға болмайды. Елдерге байланысты сөйлеу уақыты, спикерлердің кезегі және спикерлер санында өзгерістер болуы мүмкін. Мысалы, Жаңа Зеландияда Оппозиция жетекшісі де, Премьер-министр де соңғы екі спикер ретінде қысқаша қорытынды жасайды.
British Parliamentary debate is very widespread. It has also been adopted as the official style of the World Universities Debating Championship and the European Universities Debating Championship (at which the speakers are given only fifteen minutes' notice of the motion). Speeches are usually between five and seven minutes in duration. The debate consists of four teams of two speakers, sometimes called factions, with two teams on either side of the case. Because of the style's origins in British parliamentary procedure, the two sides are called the Government and the Opposition, while the speakers take their titles from those of their parliamentary equivalents (such as the opening Government speaker, called the Prime Minister). Furthermore, since this style is based on parliamentary debate, each faction is considered to be one of two parties in a coalition. They must therefore differentiate themselves from the other team on their side of the case in order to succeed in their own right. All speakers are expected to offer Points of Information (POIs) to their opponents. POIs are particularly important in British Parliamentary style, as it allows the first two teams to maintain their relevance during the course of the debate, and the last two teams to introduce their arguments early in the debate. The first and last minute of each speech is considered "protected time", during which no POI may be offered. Depending on the country, there are variations in speaking time, speaking order, and the number of speakers. For example, in New Zealand, both the leader of the Opposition and the Prime Minister offer a short summary as the last two speakers.
АҚШ-тағы парламенттік стиль
Америка парламенттік пікірталасы АҚШ-тағы жоғары және орта білім беру деңгейіндегі бірнеше ұйымдар тарапынан қолдауға ие.
American parliamentary debate is supported by a number of organizations in the United States at the tertiary and secondary levels.
Жоғары оқу орны
Парламенттік пікірталастың ең танымал стилін 1991 жылы АҚШ-тың батысында құрылған Ұлттық парламенттік пікірталастар қауымдастығы (NPDA) қолдайды. NPDA аймағы жергілікті лигалардың еркін конфедерациясынан және көптеген шақыру турнирлерінен тұрады. NPDA маусымы екі ұлттық турнирмен аяқталады: NPDA Nationals және Ұлттық парламенттік үздіктер турнирі (NPTE). NPDA Nationals (1994 жылы құрылған) және NPTE (2001 жылы құрылған) тек қана біліктілік бойынша өтеді және маусым бойы NPDA/NPTE санкциялаған шақыру турнирлерінде бәсекелес болған шамамен 1000 команданың ішіндегі ең үздік 64 команданы шақырады, Жаңадан бастағандар турнирі де осылай. NPDA аймағының басты онлайн форумы – Net Benefits, оны 2002 жылы Jed Link құрған. Америка парламенттік пікірталастар қауымдастығы (APDA), АҚШ-тағы ең көне парламенттік пікірталастар лигасы, 1982 жылы құрылған. APDA қазіргі уақытта 40-қа жуық мүше университетке ие, олардың көпшілігі шығыс жағалауда орналасқан. Линкольн парламенттік лигасы (LPL) және Халықаралық қоғамдық пікірталас қауымдастығы (IPDA) сияқты бірнеше кішігірім университеттер аралық пікірталас лигалары да бар. Британдық парламенттік стиль (әлде World Debate, World Schools Style-дан өзгеше) АҚШ-қа да тарала бастады, АҚШ университеттерінің дебаттық чемпионаты жыл сайын ауыспалы түрде университеттерде өткізіледі. Палаталық пікірталас – бұл Австралия-Азия пікірталасының өңделген түрі, ол парламенттік пікірталастың 3x3 форматын қолдана отырып, жыл сайын үш ұлттық турнирді демеушілік етеді. Парламенттік пікірталастың басқа форматтарынан айырмашылығы, Палаталық пікірталас командаларға команданың төртінші, сөз сөйлемейтін мүшесі арқылы электрондық құрылғыларды пайдалануға мүмкіндік береді, ол командасы үшін фактілерді тексеру және басқа да зерттеулер жүргізеді.
The most popular intercollegiate parliamentary debate style is supported by the National Parliamentary Debate Association (NPDA), which was born in western US in 1991. NPDA circuit consists of a loose confederation of local leagues and a number of invitational tournaments. The NPDA season culminates with two national tournaments – NPDA Nationals and the National Parliamentary Tournament of Excellence (NPTE). NPDA Nationals (founded in 1994 NPTE (founded in 2001) is qualification only and invites the top 64 teams of the approximately 1000 teams that compete in NPDA/NPTE sanctioned invitationals throughout the season. as do Novice Nationals. The chief online forum for the NPDA circuit is Net Benefits. net, started in 2002 by Jed Link. American Parliamentary Debate Association (APDA), the oldest intercollegiate parliamentary debate league in the US, was founded in 1982. APDA currently has around 40 member universities, primarily on the east coast. A number of smaller intercollegiate debate leagues, such as the Lincoln Parliamentary League (LPL) and International Public Debate Association (IPDA) also exist. The British Parliamentary Style (a. k. a. Worlds Debate, distinct from World Schools Style) is also beginning to spread to the US, with the US Universities Debating Championship held annually at rotating universities. Chamber Debate is a modified form of Australia Asia debating that sponsors three national tournaments annually using the 3 on 3 format of parliamentary debate Unlike other formats of parliamentary debate, Chamber Debate allows teams to use electronic devices via a 4th non speaking member of each team who conducts fact checking and other research for their team during the round.
Орта мектеп деңгейі
Парламенттік пікірталастар "Жоғары мектептің қоғамдық пікірталасы" лигасы (http://highschooldebate.org) және Ұлттық парламенттік пікірталастар лигасы (NPDL) (https://www.parliamentarydebate.org/) арқылы ұсынылады. Басқа мемлекеттік мектептердегі жоғары сыныптардағы пікірталас лигасы, Ұлттық сот-медицина лигасы (NFL), өзінің ұлттық турнирінде парламенттік пікірталастарды ұсынбайды. Дегенмен, ол штаттық деңгейде ұсынылатын жарыстарды мойындайды, бірақ олардың ұпайлық құндылығы төмендеу. 2010 жылы NFL Nationals қосымша пікірталасты қосты, ол парламенттік пікірталастарға қандай да бір ұқсастықтарды қамтиды. Жоғары сынып оқушылары арасында парламенттік чемпионатты ұйымдастыруға бірнеше әрекеттер жасалды: Ұлттық парламенттік кокусы (2003–2005), NPDL Parli Grand Nationals (2006–2007) және IDEA Чемпиондар турнирі (2005–2009, 2010 жылы әлемдік форматқа ауыстырылды). Мұндай чемпионаттың қазіргі нұсқасы – NPDL ұйымдастырған Чемпиондар турнирі. Ол бастапқыда Калифорния чемпионаты ретінде, "Калифорния кубогы" деген атпен басталды, бірақ жоғары мектеп турнирінің мәртебесін көрсететіндей Чемпиондар турнирі деп қайта аталды. Жыл соңында өткізілетін "NPDL Nationals" онлайн турнирі де NPDL ұйымдастырады. Алайда, екі турнирге қатысу шарттары әртүрлі. Ұлттық турнирге барлығы қатыса алады, ал TOC белгілі бір жылдық ұпай шегінен жоғарылайтын командалармен шектеледі. Орегон штатының турнирі (OSAA) 2001 жылы парламенттік пікірталастарды (Орегонда "қоғамдық пікірталас" деп аталады) қосты, Калифорния штатының турнирі (CHSSA) 2003 жылы, ал Пенсильвания штатының турнирі (PHSSL) 2010 жылы осы қадамды жасады. Йель, ASU, Уитман университеттері, сондай-ақ Орегон мен Калифорниядағы бірқатар шақыру турнирлері, олардың ішінде ең ірілері Стэнфордта, Джеймс Логан орта мектебінде, SCU, UOP, Вилламетте, Орегон университетінде, Пеппердин және Клермонт орта мектебінде өткізіледі. Канзас-Сити, Миссури аймағында 2002 жылдан бері ай сайын орта мектептер арасында турнирлер өткізілуде. Канзас-Сити үлкен мегаполистік парламенттік пікірталастар лигасы апта ішінде екі кезеңдік жарыстарды және оқу жылының соңында чемпионаттық турнирді ұсынады. Жоғары мектептегі парламенттік пікірталастар бірнеше жазғы пікірталастар лагерьлерінде оқытылады, олардың ішінде Стэнфорд Ұлттық сот-медицина институты, ODI, CCPDI және UC Берклидегі POI пікірталастар институты бар. Үй оқуындағы оқушылар үшін Stoa үй оқуы дебат лигасы да көптеген турнирлерде парламенттік пікірталастарды қолдайды. Stoa сонымен қатар ұлттық парламенттік пікірталастарды (NITOC) ұсынады. Басқа үй оқуы дебат лигасы, NCFCA, өзінің турнирлерінде парламенттік пікірталастарды ұсынбайды және оны ұлттық деңгейде де өткізбейді.
Parliamentary debate is offered through the High School Public Debate League (http://highschooldebate. org) and the National Parliamentary Debate League (NPDL) (https://www. parliamentarydebate. org/). The other public school high school debate league, National Forensic League (NFL), does not offer parliamentary debate at its national tournament. It does, however, recognize parli competitions offered at the state level, albeit at a reduced points value. In 2010 NFL Nationals added Supplemental Debate, which bears some similarity to parliamentary debate. A number of attempts to organize a high school parli championship tournament have been made – National Parliamentary Caucus (2003–2005), NPDL Parli Grand Nationals (2006–2007) and IDEA Tournament of Champions (2005–2009, switched to world format in 2010). The current incarnation of such a championship is the Tournament of Champions, hosted by the NPDL. It was started as a California championship, named "California Cup," but has been renamed the Tournament of Champions to represent the prestige of the high school tournament. The "NPDL Nationals," an annual online tournament held at the end of the year, is also hosted by NPDL. However, the rules for qualification differ between the two tournaments. Although Nationals is open to all, TOC is limited to teams that exceed a certain yearly points threshold. Oregon State Tournament (OSAA) added parliamentary debate (known in Oregon as Public debate) in 2001, California State Tournament (CHSSA) followed suit in 2003, and Pennsylvania State Tournament (PHSSL) in 2010. Yale, ASU, Whitman, as well as a number of invitational tournaments in Oregon and California, the largest of them held at Stanford, James Logan HS, SCU, UOP, Willamette, University of Oregon, Pepperdine and Claremont HS also offer parli. The Kansas City, Missouri area has conducted monthly high school tournaments since 2002. The Kansas City Greater Metropolitan Parliamentary Debate League offers two round contests during the week with a championship tournament at the end of the school year. High school parli is taught at several summer debate camps, including Stanford National Forensics Institute, ODI, CCPDI, and the POI Debate Institute at UC Berkeley. On the home school level, the home school debate league, Stoa, also promotes parliamentary debate in a number of its tournaments nationwide. Stoa also offers parliamentary debate at nationals (NITOC). The other home school debate league, NCFCA, does not offer parliamentary debate at any of its tournaments or is it hosted at nationals.
Бразилиялық парламенттік стиль
Бразилия парламенттік дебатында "ұсыныс командасы", яғни тақырыпты қолдайтын команда, және "оппозиция командасы", яғни тақырыпқа қарсы болатын команда қатысады. Британдық парламенттік дебаттан айырмашылығы, бразилиялық дебатта "үкімет" деген сөздің орнына "ұсыныс" термині қолданылады, себебі [Бразилияда] [парламент] емес, конгресс үкіметі бар. Осылайша, командалар Конгресс сессиясындағы тақырыпты қолдауға немесе қарсы болуға мүмкіндік алады. Сондықтан, дебатта сөйлейтіндер "Ұсыныс командасының бірінші мүшесі", "Оппозиция командасының бірінші мүшесі", "Ұсыныс командасының екінші мүшесі" және т.б. деп аталады. Бұл Бразилияда ең көп қолданылатын жарыс дебат стилі; ол Бразилиялық дебаттар институтының (Instituto Brasileiro de Debates) ресми жарыстарында қолданылады. Parli Brasil-де әр спикер 7 минут сөйлейді, содан кейін 15 секундтық толеранттылық беріледі. Бірінші минуттан кейін және соңғы минутқа дейін қарсы команданың дебатшылары Ақпарат сұрауына мүмкіндік алады, спикер оларды қабылдау немесе қабылдамау құқығына ие (бірақ кем дегенде біреуін қабылдауы тиіс). Бразилия мен әлемдік дебаттар арасындағы тағы бір маңызды айырмашылық – бразилиялық турнирлер тақырыптарды турнирге бірнеше апта бұрын жариялайды, ал ұсыныс дебаттан 15 минут бұрын ұсынылады, BP стиліндегідей. GV Debate және Open de Natal сияқты кейбір турнирлер де бұл жүйені өзгертуде. Тақырыптардың болуы стратегияны жалпы парламенттік дебаттан ерекшелендіреді. Дегенмен, Бразилияда бірегей модель жоқ, себебі көптеген клубтық дебаттар "Parli Brasil" құрылғанға дейін құрылған және олардың барлығы ережелерін өзгерте бермеген. Мысалы, 2010 жылы құрылған Форталеза қаласының UFC дебат қоғамы ("Sociedade de Debates da UFC") осыған дәлел. 2013 жылы UFRN дебат қоғамы құрылды және бұрынғы "Clube de Debates de Natal" негізінде бірқатар өзгерістер енгізді. "Parli Brasil" моделі 2014 жылы Белу-Оризонти қаласында өткен I Бразилиялық дебат чемпионатымен қызметін бастады, екіншісі Форталезада, ал үшіншісі Флорианополисте өтеді деп жоспарланған. Содан бері 2014 жылы UFSC дебат қоғамы ("Sociedade de Debates da UFSC") және 2015 жылдың 25 маусымында UFRJ дебат қоғамы ("Sociedade de Debates da UFRJ") және тағы да басқалары құрылды.
The Brazilian Parliamentary Debate involves a "proposition team", that will support the motion, and an "opposition team", who will oppose the motion. Unlike the British Parliamentary debate, the Brazilian debate uses the term "proposition", instead of "government", since [Brazil] has a congressional government rather than a [parliament]. Thus, teams can either support or oppose the topic in session on the Congress. Therefore, the speakers at the debate are called "First Member of Proposition", "First Member of Opposition", "Second Member of Proposition", and so on. It is the most used competitive debating style used in Brazil; it is used at the official competitions of the Instituto Brasileiro de Debates (Brazilian Institute of Debates). At Parli Brasil, every speaker speaks for 7 minutes, with 15 seconds of tolerance after that. After the first minute and before the last minute, debaters from the opposite team may ask for Points of Information, which the speaker may accept or reject as they wish (although they are supposed to accept at least one). Another major difference between the Brazilian scene and the Worlds is that Brazilian tournaments use to present themes weeks before the tournament, with the motion only being presented 15 minutes before the debate, as usual BP. Some tournaments, such as GV Debate and Open de Natal are changing this, too. The presence of themes makes some differences in the strategy in comparison to the general parliamentary debate. However, there is no unique model in Brazil because many club debates were created before the creation of "Parli Brazil" and not all modified their rules. This is the case, for example, of the UFC Debate Society in Fortaleza ("Sociedade de Debates da UFC"), which was established in 2010. In 2013, UFRN Debate Society was created and implemented some changes based on the old "Clube de Debates de Natal". The model "Parli Brazil" only started its activities in 2014 with the realization of the I Brazilian Championship of Debates in the city of Belo Horizonte, making the second edition in the city of Fortaleza, and the third is scheduled to take place in the city of Florianópolis. Since then, they were also created UFSC Debate Society ("Sociedade de Debates da UFSC") in 2014 and the UFRJ Debate Society ("Sociedade de Debates da UFRJ") on June 25, 2015, and others.
Парламенттегі ашық пікірталас (OPD) (неміс)
Офене парламентарише дебате (Open Parliamentary Debate, OPD) – Германиядағы бәсекелестік дебат форматы. Оны Streitkultur Tübingen дебат клубы жасады және 2001 жылы алғаш рет турнирде қолданылды. Оның мақсаты – парламенттік дебаттар мен көпшілік алдындағы дебаттардың артықшылықтарын үйлестіру: екі команданың әрқайсысында үш спикер болады, сонымен қатар дебатта үш тәуелсіз "еркін спикер" қатысады. ОПД-ны қолданатын клубтар Германия, Австрия, Швейцария және Италияда бар.
The offene parlamentarische Debatte (Open Parliamentary Debate, OPD) is a German competitive debating format. It was developed by the debate club Streitkultur Tübingen and was used for the first time in a tournament in 2001. It aims to combine the advantages of parliamentary debates and public audience debates: each of the two teams has three speakers, and in addition, the debate includes three independent "free speakers". Clubs using OPD exist in Germany, Austria, Switzerland, and Italy.